CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN
VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

THỬ TÀI
CỦA BẠN

Nằm ở phía Bắc
nước ta
Nơi du lịch nghỉ
dưỡng nổi tiếng
Nơi có nhiều
ruộng bậc thang

Đây là địa danh nào?

Tiết 71, 72, 73:

LẶNG LẼ SA PA
__Nguyễn Thành Long___

NỘI DUNG BÀI HỌC
i. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản
III. Tổng kết

I

TÌM HIỂU CHUNG

1

Tác giả

Dựa vào phần chuẩn bị ở nhà,
hãy trình bày thông tin về tác
giả Nguyễn Thành Long và
truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa

1
2
3
Nguyễn Thành Long

4

Nguyễn Thành Long (1925-1991), quê tỉnh
Quảng Nam
Ông thường viết về công cuộc xây dựng CNXH
ở miền Bắc những năm 60-70 của TK XX
Văn của ông ánh lên vẻ đẹp con người, khiến
chúng ta như thấy tâm hồn được thanh lọc và
thêm yêu cuộc sống
Ông còn viết báo, làm biên tập và dịch 1 số tác
phẩm nổi tiếng của VHNN

I

TÌM HIỂU CHUNG

1

Tác giả

Một số tác phẩm: Bát cơm cụ Hồ (1955), Giữa trong xanh
(1972), Lí Sơn mùa tỏi(1980)…

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Đọc – tìm hiểu chú thích

- Tam thất: Cây dược liệu, cùng họ với cây nhân sâm, chỉ trồng được ở một số vùng
núi cao, khí hậu mát, trồng lâu năm mới có củ, củ dùng làm thuốc bổ dưỡng và chữa
bệnh.

Thị xã Sa Pa nằm ở phía tây tỉnh Lào Cao.
Sa Pa

Dãy Hoàng Liên Sơn

Đỉnh Yên Sơn cao 2600m

Khí tượng: là ngành khoa
học chuyên nghiên cứu về
khí hậu, thời tiết nhằm
theo dõi và dự báo khí
hậu, thời tiết

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Vào mùa hè 1970, là kết quả của
chuyến đi thực tế ở Lào Cai

Hoàn cảnh ra đời
Truyện trích từ “ Giữa trong xanh” 1972

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm
Đảo ngữ “ lặng lẽ” → mở ra hình
ảnh Sa Pa với vẻ đẹp êm đềm,
thanh tĩnh và thơ mộng.

Ý nghĩa nhan đề
“Lặng lẽ Sa Pa”

Gợi liên tưởng đến những con
người trên mảnh đất Sa Pa → ẩn
sâu trong sự lặng lẽ của cảnh vật
là những con người lao động thầm
lặng, say mê, không cần được ca
tụng để cống hiến cho quê hương.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Thể loại

Lặng lẽ Sa Pa

PTBĐ
Nhân vật

Ngôi kể

Truyện ngắn
Tự sự (miêu tả, biểu cảm,
nghị luận)
Anh thanh niên, ông họa sĩ, cô kĩ
sư, bác lái xe và những người
chỉ xuất hiện qua lời kể của anh
TN
Ngôi thứ 3, điểm nhìn trần thuật
từ NV ông họa sĩ

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Bố cục
Từ đầu→anh ta kia: Sự xuất hiện của anh TN qua lời kể
của bác lái xe

1
2
3

Tiếp theo→ có vật gì như thế: Cuộc gặp gỡ giữa anh
TN với ông họa sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe
Còn lại: Cuộc chia tay đầy xúc động

TÌM HIỂU CHUNG

I
2

Tác phẩm

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư, bác
lái xe với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi
Yên Sơn ở Sa Pa.
Ý nghĩa tình huống truyện:
Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để tác giả khắc
hoạ "bức chân dung" nhân vật chính một cách tự nhiên, khách
quan và tập trung, qua sự quan sát của các nhân vật khác và
qua chính lời lẽ, hành động của anh.
+ Đồng thời, qua bức chân dung của người thanh niên, qua sự
cảm nhận của các nhân vật khác về anh và những người như
anh, tác giả đã làm nổi bật được chủ đề của tác phẩm

II

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sa Pa:

- Sa Pa bắt đầu với những rặng đào.
- Những đàn bò lang cổ …
- Nắng ... len tới, đốt cháy rừng cây Tìm những câu văn miêu tả
tranh thiên nhiên Sa Pa?
- Những cây thông …màu xanh của bức
rừng.
Em có nhận xét gì về nghệ
- Mây bị nắng xua, cuộn tròn … lăn ...thuật
luồnmiêu
cả vào
gầm
xe.
tả của
tác giả?
- ... nắng đã mạ bạc cả con đèo, ... như một bó đuốc lớn.
 Vài nét chấm phá, nghệ thuật nhân hóa, so sánh, ngôn ngữ đặc sắc.
 Vẻ đẹp thiên nhiên Sa Pa độc đáo, tươi sáng, thơ mộng, đầy sức sống.
=> Tình yêu thiên nhiên của tác giả.

Sa Pa bắt đầu với
những rặng đào.

[…] Và với những đàn
bò lang cổ có đeo
chuông ở các đồng cỏ
trong lũng hai bên
đường.

"Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông chỉ
cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưưới cái
nhỡn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa
cà lên trên màu xanh của rừng.

2

Vẻ đẹp con người
a. Nhân vật anh thanh niên:

* Hoàn cảnh sống và làm việc:
- Tuổi tác: 27 tuổi sống và làm việc một mình trên đỉnh núi cao 2600m,
quanh năm làm bạn với mây mù và cây cỏ.
- Công việc: công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu, “đo gió, đo mưa, đo nắng,
tính mây, đo chấn động mặt đất, dựa vào công việc báo trước thời tiết hàng
ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”.
 Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao.
- Nơi ở: cô đơn, vắng vẻ, quanh năm suốt tháng một mình trên đỉnh núi cao
không một bóng người – một hoàn cảnh thật đặc biệt.
 Anh thanh niên vượt qua hoàn cảnh bằng những suy nghĩ rất đẹp,giản dị
mà sâu sắc.

Máy đo mưa của trạm
Khí tượng

a. Nhân vật anh thanh niên:
* Lòng yêu nghề,tinh thần trách nhiệm với công việc:
- Một người yêu nghề, dám chấp nhận hi sinh:
+ Hoàn cảnh, môi trường sống đặc biệt: trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m,
quanh năm chỉ có cỏ cây và mây mù lạnh lẽo.
+ Coi công việc như một người bạn: "Khi ta làm việc, ta với công việc là
đôi, sao gọi là một mình được?...Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ
cất nó đi, cháu buồn chết mất".
+ Tìm thấy những ý nghĩa trong công việc: "báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ
sản xuất, phục vụ chiến đấu".
+ Tự hào và hạnh phúc bởi anh không chỉ giúp ích cho lao động mà cả trong
chiến đấu: Phát hiện một đám mây khô giúp không quân ta hạ được bao nhiêu
phản lực Mỹ trên cầu Hàm Rồng.
=> Anh thanh niên đã thực sự tìm thấy niềm vui và hạnh phúc trong công
việc thầm lặng, hạnh phúc là được cống hiến.

a. Nhân vật anh thanh niên:
- Có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc:
+ Làm việc một mình trên đỉnh núi cao, không có ai giám sát xong anh vẫn luôn
tự giác, tận tụy: Mỗi ngày đều bốn lần đi "ốp" để báo về nhà, không ngần ngại
những đêm mưa tuyết,...
+ Tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc, đúng giờ giấc và chính xác đến từng
phút: Anh đếm từng phút trong cuộc gặp gỡ vì sợ hết ba mươi phút.
+ Anh luôn hoàn thành xuất sắc công việc của mình.
=> Anh thanh niên là hiện thân cho những con người lao động mới trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước thêm giàu đẹp.

a. Nhân vật anh thanh niên:
 * Một người có tinh thần lạc quan và yêu tha thiết cuộc sống
- Anh biết tạo ra niềm vui trong cuộc sống của mình bằng việc: trồng đủ các loài
hoa rực rỡ để làm đẹp cho ngôi nhà mình ở; nuôi gà, nuôi ong để làm giàu
nguồn lương thực cho mình.
- Luôn tự trau dồi bản thân bằng cách đọc qua sách, để nâng cao hiểu biết và
chất lượng cuộc sống.
- Không chỉ sắp xếp xếp, tổ chức công việc một cách khoa học,mà ngay trong
cuộc sống anh cũng thật gọn gàng, ngăn nắp: Một căn nhà ba gian sạch sẽ khiến
ông họa sĩ phải trầm trồ và bất ngờ.
=> Tinh thần lạc quan đã làm điểm tựa vững bền giúp anh chủ động vượt
lên hoàn cảnh còn nhiều khó khăn cả về vật chất lẫn tinh thần và tìm được
niềm vui , ý nghĩa của cuộc sống.

a. Nhân vật anh thanh niên:
* Một con người chân thành, cởi mở và hiếu khách
- Thể hiện ở nỗi thèm người, muốn được nhìn ngắm, trò chuyện với con người.
- Khi gặp được người thì anh mừng đến mức tất tả, cuống cuồng như không
kiềm được cảm xúc: "Anh chạy vụt đi, cũng tất tả như khi đến", "Người con trai
nói to những điều đáng lẽ người ta chỉ nghĩ".
- Anh là một người thân thiện, cởi mở, quan tâm, chu đáo ngay cả với những người
mới gặp lần đầu: niềm nở, hồ hởi không giấu lòng, pha trà, tặng hoa, tặng trứng,
biếu củ tam thất và cả quà ăn đường.
- Trân trọng từng giây từng phút gặp gỡ: Đếm từng phút vì sợ hết mất ba mươi phút
gặp gỡ vô cùng quý báu.
=> Anh thanh niên xứng đáng trở thành biểu tượng cho phẩm chất và con
người nơi mảnh đất Sa Pa.

a. Nhân vật anh thanh niên:
* Một con người khiêm tốn, thành thật
- Công việc của anh đang làm góp một phần quan trọng cho những bước chuyển mình
của đất nước: phục vụ sản xuất và phục vụ chiến đấu.
- Khi ông họa sĩ xin ký họa chân dung, anh từ chối, e ngại : "Không, không, đừng vẽ cháu!
Để cháu giới thiệu với bác những người khác đánh cho bác vẽ hơn".
- A rất thẳng thắn, vô tư, hồn nhiên: Nói to những điều người khác chưa nghe rõ; vô tư
trả lại chiếc khăn tay cho cô gái.
 Tác giả đã phác hoạ được chân dung nhân vật chính với những nét đẹp về tinh
thần, tình cảm, cách sống và những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của công
việc.

Giữa thiên nhiên im lặng, hắt
hiu, giữa cái lặng lẽ muôn
thuở của Sa Pa đã vang lên
những âm thanh trong sáng,
những sắc màu lung linh của
những con người lao động
mới như anh. Anh thanh niên
là hình ảnh tiêu biểu cho
những con người ở Sa Pa, là
chân dung con người lao động
mới trong công cuộc xây dựng
và bảo vệ đất nước.

b. Những nhân vật khác:

Bác lái
xe

Ông
hoạ sĩ
già

Cô kĩ
sư trẻ

Ông kĩ sư
ở vườn
rau, anh
cán bộ
nghiên
cứu sét

b. Những nhân vật khác:
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI:
? Bác lái xe khiến cho người đọc yêu mến, vì sao ?
? Nhân vật ông hoạ sĩ già đóng vai trò gì trong truyện ?
? Tình cảm, thái độ của ông khi tiếp xúc, trò truyện với anh thanh niên ?
? Chi tiết “ Người con trai ấy đáng yêu thật nhưng làm cho ông nhọc quá. Với
những điều làm cho người ta suy nghĩ về anh và về những điều anh suy nghĩ ”
chứng tỏ ông họa sĩ có tâm trạng như thế nào ?
? Ông hoạ sĩ suy nghĩ gì về nghề nghiệp, nghệ thuật về cuộc sống con người?
? Em có nhận xét gì về bác lái xe và ông hoạ sĩ ?

b. Những nhân vật khác:

Bác lái xe:
Cởi mở, tốt tính

Ông hoạ sĩ già:
Say mê sáng tạo, trăn trở về
nghệ thuật.

Những cảm xúc và suy tư của các nhân vật về anh thanh niên và những vấn đề của
nghệ thuật, của đời sống được gợi lên từ câu chuyện của anh thanh niên, đã làm cho
chân dung nhân vật chính thêm sáng đẹp và tạo được chiều sâu tư tưởng của tác phẩm.

* Nhân vật cô kĩ sư
Cô kỹ sư là một hình ảnh đẹp đẽ,
biểu tượng cho sức sống mãnh liệt
của tuổi trẻ: cô vừa tốt nghiệp đã tình
nguyện lên miền núi Lai Châu nhận
nhiệm vụ.

* Nhân vật cô kĩ sư
- Cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niên, được nghe những điều anh tâm sự,
chia sẻ về bản thân và những người khác khiến cô "bàng hoàng".
+ Cái "bàng hoàng" như một sự va đập giúp cô bừng dạy những tình cảm và suy
nghĩ lớn lao ,đẹp đẽ:
+ Cô đánh giá, kiểm điểm đúng hơn mối tình đầu nhạt nhẽo mà cô đã từ bỏ.
+ Vững tin và quyết tâm về quyết định cho chuyến ra đi đầu đời của mình.
+ Từ quý mến, khâm phục cô dần dần thấy biết ơn vô cùng anh thanh niên.
Không phải chỉ vì bó hoa to mà anh tặng mà còn vì "một bó hoa nào khác nữa, bó
hoa của những háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô".
 Cuộc gặp gỡ đã khơi lên trong tâm tư cô gái trẻ những tình cảm và suy
nghĩ mới mẻ, cao đẹp về con người, về cuộc sống.

III

TỔNG KẾT

Nghệ thuật
 Tạo tình huống tự nhiên, tình cờ,
hấp dẫn.
 Xây dựng đối thoại, độc thoại, độc
thoại nội tâm.
 Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đặc
sắc miêu tả nhân vật với nhiều
điểm nhìn.
 Kết hợp giữa kể với tả và nghị luận
 Tạo tính chất trữ tình trong tác
phẩm truyện

Lặng lẽ
Sa Pa

III

TỔNG KẾT

Nội dung
Lặng lẽ
Sa Pa

 Ca ngợi vẻ đẹp của những người lao
động bình thường và ý nghĩa của
những công việc thầm lặng.
 Tác giả thể hiện niềm yêu mến đối với
những con người có lẽ sống cao đẹp
đang lặng lẽ quên mình cống hiến cho
Tổ quốc.

VẬN DỤNG

Vì sao có thể nói: Anh thanh niên đại diện cho thanh
niên Việt Nam trong công cuộc dựng nước và giữ
nước? Theo em, thế hệ thanh niên ngày nay cần làm
gì để góp phần xây dựng và phát triển đất nước?

Trách nhiệm của Thanh niên đối với Tổ quốc,
Nhà nước và xã hội
- Phát huy truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc.
- Sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ độc lập, giữ vững chủ
quyền, an ninh quốc gia.
- Gương mẫu chấp hành chính sách, pháp luật và thực hiện
nghĩa vụ công dân.
- Tham gia giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, quốc phòng, an
ninh quốc gia.

Tuổi trẻ phải ra sức học tập, lao động, rèn
luyện để ngày càng tiến bộ, góp phần cùng toàn
Đảng, toàn dân, toàn quân giữ vững các thành quả
cách mạng, thực hiện được mục tiêu cao cả: xây
dựng Tổ quốc ta ngày càng giàu mạnh, đất nước ta
ngày càng hạnh phúc, sánh vai với các cường quốc
năm châu như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong
muốn.

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG TIẾT HỌC SAU!