CHÀO MỪNG QUÝ
THẦY CÔ ĐẾN DỰGIỜ

MÔN: VẬT LÍ 9

Kiểm tra bài cũ
1. So sánh sự nhiễm từ của sắt và thép trong từ
trường của ống dây có dòng điện chạy qua?

Giống nhau: Sắt, thép đặt trong từ trường đều bị
nhiễm từ trở thành nam châm.
Khác nhau: Sau khi đã bị nhiễm từ, sắt non
không giữ được từ tính lâu dài, còn thép thì giữ
được từ tính lâu dài.

2. Làm bài tập 25.1 (SBT – 31)
Nam châm điện gồm một ống dây dẫn quấn xung
quanh một lõi sắt non có dòng điện chạy qua.
a. Nếu ngắt dòng điện thì nó còn tác dụng từ nữa
không?
b. Lõi của nam châm điện phải là sắt non, không
được là thép. Vì sao?
Trả lời:
a. Không.
b. Vì khi ngắt điện, thép còn giữ được từ tính, nam
châm điện mất ý nghĩa sử dụng.

TIẾT 27 -Bài 26.
ỨNG DỤNG CỦA
NAM CHÂM

Nam châm được chế tạo không mấy khó khăn và
ít tốn kém nhưng lại có vai trò quan trọng và
được ứng dụng rộng rãi trong đời sống cũng như
trong kĩ thuật. Vậy nam châm có những ứng
dụng nào trong thực tế ?
Nam châm có
ứng dụng gì
nhỉ ?

I. Loa điện:

1.Nguyên tắc hoạt động:

a. Thí nghiệm:
Mắc mạch điện như hình
vẽ

Có hiện tượng gì xảy ra với ống dây khi:
+ Đóng khoá K, cho dòng điện chạy qua ống
dây? Đổi chiều dòng điện. Đóng khoá K?
+ Đóng khoá K, di chuyển con chạy của biến trở?

- Đóng công tắc K cho dòng điện chạy qua ống
dây

N
S

0

K

Di chuyển con chạy của biến trở để tăng, giảm
cường độ dòng điện qua ống dây.

N
S

0

K

b. Kết luận:
- Khi có dòng điện chạy qua, ống dây chuyển
động.
-Khi cường độ dòng điện thay đổi, ống dây
dịch chuyển (dao động) dọc theo khe hở giữa
hai cực của nam châm.

2. Cấu tạo của loa điện:
màng
loa M

Nam
châm
ống dây L

lõi
sắt

Hoạt động của loa điện:

Khi dòng điện vào ống dây thay đổi thì ống
dây dao động, làm cho màng loa dao động
theo và phát ra âm thanh.
Loa điện biến dao động điện thành

II. RƠLE ĐIỆN TỪ
1. Cấu tạo và hoạt động của rơle điện từ.
Rơ le điện từ là gì ?
Thanh sắt
Tiếp điểm
Rơle điện từ là một
thiết bị tự động đóng,
+
ngắt mạch điện, bảo vệ
Mạch
và điều khiển sự làm
điện 2
Mạch
việc của mạch điện
_
điện 1
Hình ảnh bên, mô tả
nguyên tắc cấu tạo hoạt
động của rơle điện từ,
các em hãy quan sát, và
trả lời câu hỏi

+

_

M
K

Động cơ
M

Khi khoá K mở, động cơ M có
hoạt động không?

Thanh sắt
Tiếp điểm

Khi khoá K đóng,
động cơ M có hoạt
động không? Vì
sao?

+

Mạch
điện 1

Mạch
điện 2

_

+

_

M
K

Động cơ
M

C1: Tại sao khi đóng khóa K để dòng điện chạy trong
mạch điện 1 thì động cơ M ở mạch điện 2 hoạt động?
Tiếp điểm

Khi K đóng (có
dòng điện trong
mạch 1) thì nam
châm điện hút thanh
sắt, K đóng mạch
điện 2 kín, động cơ
M hoạt động.

+
+

_

Mạch
điện 1

Mạch
điện 2
_

M
K

Động cơ
M

2.Ví dụ về ứng dụng của rơ le điện từ: Chuông báo động

Mạch điện
1
Miếng sắt non
Mạch điện
2

Nam
châm
điện

C2:Nghiên cứu sơ đồ h26.4, cho biết:Khi
đóng cửa, chuông có kêu không, tại sao ?
-

Các em quan sát hình mô phỏng,và trả lời.

TLC2 : Khi đóng cửa, mạch điện 1 kín nam châm điện hoạt động,
hút thanh sắt S làm hở mạch điện 2, chuông không kêu.

Công tắc được gắn ở cửa

Công tắc K
P

N

Mạch điện 1
S

Nguồn điện

P

Mạch điện
2

Chuông không kêu vì
mạch điện 2 hở

Chuông điện

- Các em tiếp tục quan sát hình mô phỏng, và trả lời tiếp

C2.

- Tại sao chuông lại kêu khi cửa bị hé mở ?

Khoá K
P

P

- TLC2: Khi cửa
Mạch điện
1
Mạch điện 2
kín
Chuông điện
kêu

N
S

hé mở  mạch
điện 1 hở  nam
châm điện mất từ
tính, thanh sắt rơi
xuống và tự động
đóng mạch điện 2
chuông kêu

III. Vận dụng
C3. Trong bệnh viện, làm thế nào bác sĩ có
thể lấy mạt sắt nhỏ li ti ra khỏi mắt bệnh nhân
khi không thể dùng panh hoặc kìm? Bác sĩ có
thể sử dụng nam châm được không? Vì sao?
Trả lời : Được.Vì khi đưa nam châm lại gần vị
trí có mạt sắt , nam châm sẽ tự động hút mạt sắt
ra khỏi mắt.

Câu 4(SGK-Tr72): Hình sau mô tả cấu tạo của một rơ le dòng là

loại rơ le mắc nối tiếp với thiết bị cần bảo vệ. Bình thường, khi
dòng điện qua động cơ điện ở mức cho phép thì thanh sắt S bị
lò xo L kéo sang phải làm đóng các tiếp điểm 1,2. Động cơ làm
việc bình thường. Giải thích vì sao khi dòng điện qua động cơ
tăng quá mức cho phép thì mạch điện tự động ngắt và động cơ
ngừng làm việc

M

Mất
điện

N

L

1

M
Nguồn điện

S

2

Đáp án: Khi dòng điện qua động cơ vượt quá mức cho phép, tác

dụng từ của nam châm điện mạnh lên, thắng lực đàn hồi của lò
xo và hút chặt lấy thanh sắt S làm cho mạch điện tự động ngắt .
Động cơ ngừng làm việc.

M

Mất
điện

N

L

1

M
Nguồn
điện

S

2

Một số ứng dụng của nam châm

M

Loa điện

Rơ le điện từ

P

N
S

P

Chuông báo động

Việc sử dụng Nam châm
điện thay cho các động cơ nhiệt để
vận chuyển hàng hoá (sắt, thép…)
trong sản xuất góp phần bảo vệ môi
trường.

Một số hình ảnh loa điện

NSNSN

Tàu điện từ trường

Khi tàu chạy, các nam châm điện cực mạnh nhấc nó lên khỏi đường
ray (các bánh xe cách đường ray khoảng 15mm). Nhờ thế tàu điện chạy
rất êm, không tiếng động và không ma sát.

Một số ứng dụng khác của nam châm trong đời
sống và kỹ thuật

NS NSN

Đi na mô xe
đạp

Cần cẩu trục

Nguyên tắc hoạt động của loa điện: Loa điện hoạt
động dựa trên tác dụng từ của nam châm lên ống
dây có dòng điện chạy qua.
Rơ le điện từ là thiết bị tự động đóng, ngắt mạch
điện, bảo vệ và điều khiển sự làm việc của mạch
điện.
Nam châm được ứng dụng rộng rãi trong thực
tế,như được dùng để chế tạo loa điện,rơ le điện từ,
chuông báo động và nhiều thiết bị tự động khác.

Về nhà tìm ví dụ khác về ứng dụng của nam
châm điện trong cuộc sống và kỹ thuật.
Làm bt 26.1, 26.2, 26.3, 26.4.
Học bài và xem trước bài : LỰC ĐIỆN TỪ - ĐỘNG
CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

Chân thành cảm ơn sư
tham dư của thầy giáo – cô
giáo !
Sự tập trung học tập và xây
dựng bài của các em !