TIẾT 45, 46

Trò chơi:
Đây là ai?

Ông sáng tác tác Chính
phẩm Hữu
này khi cùng đồng đội
tham gia chiến đấu trong chiến dịch Việt Bắc
(Đồng chí)

Thơ ông có giọng điệu sôi Phạm
nổi, trẻ Tiến
trung,Duật
hồn nhiên, tinh nghịch, tập
trung thể hiện hình(Bài
ảnh thơ
thế hệ
thời
Mỹ qua hình tượng
về trẻ
tiểu
độichống
xe không
người lính, thanh niên xung phongkính)
trên tuyến đường Trường Sơn.

Huy Cận

Từ chuyến đi thực tế ở vùng mỏ Quảng Ninh, hồn thơ ông mới thực sự nảy nở
trở lại và dồi dào cảm hứng(Đoàn
về thiên
nhiên,đánh
đất nước,
thuyền
cá) về lao động và niềm vui
trước cuộc sống mới.

Khi đang là sinh viên học ở nước Bằng
ngoài, Việt
nhà thơ đã sáng tác một tác phẩm thể
hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà.

(Bếp lửa)

I. Kiến thức cơ bản:
1. Lập bảng hệ thống hóa kiến thức
- Đồng chí
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Đoàn thuyền đánh cá
- Bếp lửa

STT Tên tác phẩm

Tác giả

Năm
sáng tác

1
2
3
4

Thể thơ

Tóm tắt nội dung

Đặc sắc nghệ
thuật

TT

Tên tác
phẩm

Tác giả

Năm
sáng
tác

Thể
thơ

1

Đồng chí Chính
Tự
Hữu
1948 do

2

Phạm
Bài thơ
1969
Tiến
về tiểu
Duật
đội xe
không
kính

Tự
do

Tóm tắt nội dung

Đặc sắc nghệ thuật

Tình đồng chí dựa trên cơ sở cùng
chung cảnh ngộ, lí tưởng chiến đấu,
được thể hiện tự nhiên, bình dị, sâu sắc
trong mọi hoàn cảnh, góp phần tạo nên
sức mạnh, vẻ đẹp tinh thần của người
lính cách mạng.

Chi tiết, hình
ảnh, ngôn ngữ
giản dị chân
thực, cô đọng,
giàu sức biểu
cảm.

Qua hình ảnh những chiếc xe không
kính, khắc hoạ nổi bật hình ảnh người
lính lái xe trên đường Trường Sơn
trong thời chống Mĩ với tư thế hiên
ngang, tinh thần dũng cảm, ý chí chiến
đấu giải phóng miền Nam.

Chất liệu hiện
thực sinh động,
hình ảnh độc
đáo; giọng điệu
tự nhiên, khoẻ
khoắn, giàu tính
khẩu ngữ.

TT
3

Tên tác
phẩm

Đoàn
thuyền
đánh cá

Tác
giả

Huy
Cận

Năm
sáng tác

1958 Bảy
chữ

4

Bếp lửa

Bằng
Việt

Thể
thơ

1963

Kết
hợp
bảy
chữ
và
tám
chữ

Tóm tắt nội dung

Đặc sắc nghệ thuật

Bức tranh đẹp, rộng lớn,
tráng lệ về thiên nhiên, vũ
trụ và người lao động trên
biển; thể hiện cảm xúc về
thiên nhiên, lao động,
niềm vui trong cuộc sống
mới.

Hình ảnh đẹp, được sáng
tạo bằng liên tưởng,
tưởng tượng; âm hưởng
khoẻ khoắn, lạc quan.

Kỉ niệm xúc động về bà,
tình bà cháu; thể hiện lòng
kính yêu trân trọng, biết ơn
của cháu đối với bà và cũng
là với gia đình quê hươg,
đất nước.

Kết hợp biểu cảm, miêu
tả và bình luận; sáng tạo
hình ảnh bếp lửa gắn với
hình ảnh người bà.

Sắp xếp các bài
thơ theo giai
đoạn lịch sử?

2. Sắp xếp các bài thơ theo từng giai đoạn lịch sử
- Giai đoạn chống Pháp : “Đồng chí” .
- Giai đoạn hoà bình sau kháng chiến chống Pháp : “Đoàn thuyền đánh
cá”
- Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ : “Bài thơ về tiểu đội xe không
kính”, “Bếp lửa” .

Trình bày hiểu biết
về mạch cảm xúc
của 2 bài thơ sau?

Bếp lửa

Mạch

Bếp lửa

cảm

Kỉ niệm tuổi thơ

Mong nhớ về với bà
Hồi tưởng -> hiện tại
Kỉ niệm -> suy ngẫm

Hoàng hôn

xúc:
trình

Suy ngẫm

Đoàn thuyền đánh cá

đêm

tự
thời
gian

Bình minh

Hành trình chuyến ra khơi

II. Luyện tập:
Bài tập 1: Phân tích những nét chung và riêng của hình ảnh người lính
trong hai bài thơ “Đồng chí” và “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
a- Nét chung : Họ là những người sống có lí tưởng
- Không sợ khó khăn gian khổ, sẵn sàng hy sinh bảo vệ tổ quốc
- Tình cảm đồng chí đồng đội keo sơn gắn bó.
b-Nét riêng : Hình ảnh anh bộ đội trong hai thời kì kháng chiến khác nhau
(chống Pháp 1948 - chống Mỹ 1969)

Nét riêng
Đồng chí:

Bài thơ về tiểu đội xe không kính:

- Xuất thân: từ nông dân nghèo

- Xuất thân từ nhiều tầng lớp

- Tình đồng chí đồng đội: Hiểu

- Đồng chí đồng đội: Nối tiếp và
nâng cao truyền thống của hình
ảnh người lính thời chống Pháp…

và thông cảm hoàng cảnh của
nhau, cùng chia bùi sẻ ngọt.
- Tình cảm thể hiện sâu lắng

- Tình cảm sôi nổi trẻ trung, lạc
quan hơn

Bài tập 2: So sánh bút pháp xây dựng hình ảnh thơ trong các bài thơ:
“Đồng chí”, “Đoàn thuyền đánh cá”
* “Đồng chí” (Chính Hữu):
-Bút pháp hiện thực, hình ảnh chân thực, cụ thể chọn lọc, cô đúc.
-Hình ảnh đặc sắc: Đầu súng trăng treo
* “Đoàn thuyền đánh cá” (Huy Cận):
- Bút pháp lãng mạn nhiều so sánh, liên tưởng tưởng tượng, bay bổng, giọng
thơ tươi vui, khỏe khoắn. Đó là bài ca lao động sôi nổi, phấn chấn, hào hùng.
- Hình ảnh đặc sắc: Đoàn thuyền ra khơi, đánh cá, trở về.

Bài tập 3: Phân tích hình ảnh biểu tượng: đầu súng trăng treo trong
bài thơ “Đồng chí”
- Là hình ảnh thực: trong đêm phục kích chờ giặc, ở một góc nhìn nào đó người lính
thấy trăng như treo trên đầu mũi súng. Phát hiện đó cho thấy tư thế chủ động, ung dung
của người lính trước khó khăn. Sức mạnh đó có được là do sự kề vai sát cánh, đoàn kết
gắn bó của họ. Bởi vậy cả câu thơ còn là biểu tượng cho vẻ đẹp của tình đồng chí
- Súng và trăng còn mang ý nghĩa biểu tượng phong phú: chiến tranh - hòa bình; Hiện
thực - lãng mạn; Chiến đấu - trữ tình; Chiến sĩ - thi sĩ
Hòa quyện, bổ sung làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn người lính: vừa mạnh mẽ, dũng cảm
vừa lãng mạn, trữ tình
Ý nghĩa cao cả của cuộc chiến đấu mà người lính tham gia: cầm súng để bảo vệ sự
bình yên cho dất nước

BÀI TẬP 5: Cho đoạn thơ sau:
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới xẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi, kì lạ và thiêng liêng, bếp lửa!

a. Tìm những từ nhiều nghĩa trong đoạn thơ trên? Cho biết từ
nào được dùng với nghĩa gốc, từ nào được dùng với nghĩa
chuyển? Giải thích các nét nghĩa đó? (1,5 điểm)
b. Phân tích giá trị biểu cảm của các từ nhiều nghĩa trong
đoạn thơ? (1,5 điểm)
c. Chép chính xác một câu thơ hoặc một đoạn thơ em đã học
cũng có hiện tượng chuyển nghĩa của từ (ghi rõ tên văn bản,
tác giả) (0,5 điểm)

BÀI TẬP 5: Cho các đoạn thơ sau:
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới xẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi, kì lạ và thiêng liêng, bếp lửa!
(Bếp lửa – Bằng Việt)

a. Tìm những từ nhiều nghĩa trong đoạn thơ trên? Cho biết từ
nào được dùng với nghĩa gốc, từ nào được dùng với nghĩa
chuyển? Giải thích các nét nghĩa đó? (1,5 điểm)

BÀI TẬP 5: Cho các đoạn thơ sau:
a. Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới xẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi, kì lạ và thiêng liêng, bếp lửa!
(Bếp lửa – Bằng Việt)

b. Phân tích giá trị biểu cảm của các từ nhiều nghĩa trong đoạn thơ? (1,5
điểm)
Tạo tính đa nghĩa
cho hình tượng thơ

Nhóm: từ
nhiều
nghĩa,
điệp từ

Nhấn mạnh, khẳng định giá
trị lớn lao của những việc bà
đã làm: từ việc nhóm bếp ->
khơi dậy tình yêu thương, sự
sống, niềm tin

BÀI TẬP 6: Câu văn dưới đây mắc một số lỗi về chính tả, ngữ pháp:

Với bài thơ «Bếp lửa» của Bằng Việt không chỉ diễn tả thật xúc
động những kỉ niệm của người tráu bên bà, bên bếp lửa mà còn nói
lên những xuy ngẫm của cháu về bà, về cuộc đời bà.
a. Hãy sửa các lỗi trong câu văn và chép lại cho đúng. (0.5 điểm)
b. Nếu lấy câu văn vừa sửa làm câu chủ đề của 1 đoạn văn thì đề tài
của đoạn văn đứng trước đó là gì? Đề tài của đoạn văn chứa câu đó
(1 điểm)
là gì?
c. Bằng một đoạn văn tổng phân hợp khoảng 12 câu, hãy làm rõ nội
dung câu chủ đề trên, trong đoạn có sử dụng 1 câu ghép, một thán từ
(gạch chân, chỉ rõ)
(3.5 điểm)

BÀI TẬP 2: Câu văn dưới đây mắc một số lỗi về chính tả, ngữ pháp:
Với bài thơ «Bếp lửa» của Bằng Việt không chỉ diễn tả thật xúc động
những kỉ niệm của người tráu bên bà, bên bếp lửa mà còn nói lên những
xuy ngẫm của cháu về bà, về cuộc đời bà.
a.Hãy sửa các lỗi trong câu văn và chép lại cho đúng. (0.5 điểm)
=> Bài thơ «Bếp lửa» của Bằng Việt không chỉ diễn tả thật xúc động
những kỉ niệm của người cháu bên bà, bên bếp lửa mà còn nói lên những
suy ngẫm của cháu về bà, về cuộc đời bà.

Với «Bếp lửa», Bằng Việt không chỉ diễn tả thật xúc động
những kỉ niệm của người cháu bên bà, bên bếp lửa mà còn nói lên
những suy ngẫm của cháu về bà, về cuộc đời bà.
b.
– Đề tài của đoạn văn trước đó: diễn tả thật xúc động những kỉ
niệm của người cháu bên bà, bên bếp lửa (0,5 điểm)
- Đề tài của đoạn văn chứa câu chủ đề đó: những suy ngẫm của
cháu về bà, về cuộc đời bà. (0,5 điểm)

?

Làm thế nào để ôn tập một tác phẩm thơ có
hiệu quả?

- Hệ thống hóa kiến thức cơ bản (bám sát đặc trưng thể loại):
hoàn cảnh sáng tác, ý nghĩa nhan đề, thể loại, phương thức biểu
đạt, bố cục, mạch cảm xúc, nội dung, nghệ thuật….
- So sánh, liên tưởng với các tác phẩm khác để tìm ra điểm
giống và khác nhau.

Hướng dẫn về nhà:

1. Ôn tập kiến thức bài học
2. Hoàn thành bài tập viết đoạn văn
3. Ôn tập văn bản “Làng” tiết sau ôn tập.