Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
Mắc-xoen (James
Clerk Maxwell,
1831 – 1879) là nhà
vật lí người Anh đã
xây dựng thuyết
điện từ, thống nhất
các hiện tượng điện
và từ. Ông cũng đề
ra thuyết điện từ
về ánh sáng.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮCXOEN

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
Khi từ thông qua vòng dây dẫn kín biến thiên thì
Nam châm di chuyển thì từ thông
trong vòngqua
dâyvòng
xuấtdây
hiện
một
như
thếdòng
nào? điện cảm ứng
(Hình vẽ).
C1. Phát biểu định luật
cảm ứng điện từ?
Khi từ thông qua mặt giới hạn
bởi một mạch điện kín biến
thiên, thì trong mạch xuất
hiện dòng điện cảm ứng

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
Khi từ thông qua vòng dây dẫn kín biến thiên thì

trong vòng dây xuất hiện một dòng điện cảm ứng
Bc
(Hình vẽ).
Ic
Đưa
châm
lại
dây
thì:
Định
thích
luật
vìgần
sao vòng
dòng
vềđiện
chiều
cảm

Len-xơ
 namGiải



ứng
IB
chiều
điện
cảm
nhưứng?
hình vẽ?
c có 
B tăng Dòng
 dòng

B
điện
cảm
ứng
có
chiều
c

B

→cho
Ic xác
định theo
quy
tắc cái đinh ốc 2.
sao
từ trường
mà nó
sinh
ra chống lại từ thông biến
thiên gửi qua mạch.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG

1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
Khi từ thông qua vòng dây dẫn kín biến thiên thì
trong vòng dây xuất hiện một dòng điện cảm ứng
(Hình vẽ).

Sự xuất hiện một dòng điện cảm ứng chứng tỏ tại
E c Ic
mỗi điểm trong dây có một điện trường mà vectơ
cường độ điện trường cùng chiều với dòng điện.
Đường sức của điện trường này nằm dọc theo dây,
nó là một đường cong kín.

Điện trường có các đường sức là đường
cong kín gọi là điện trường xoáy.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG


Ec

1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day

Ic

C2. Nêu các đặc điểm của
sứcđường
của một
điện trường
a)đường
Là những
có hướng.
tĩnh điện và so sánh với đường
b) Là những đường không khép kín.
sức của điện trường xoáy?

c) Qua mỗi điểm trong điện trường có một và
chỉ một đường sức mà thôi. Các đường sức
không cắt nhau.
d) Nơi mà cường độ điện trường lớn thì các
đường sức mau, nơi mà cường độ điện trường
nhỏ thì các đường sức thưa.
* Giống nhau: a, c, d. Khác nhau: b.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận

Nếu tại một nơi có một từ trường biến thiên theo thời
gian thì tại nơi đó xuất hiện một điện trường xoáy.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a, Từ trường của mạch dao động
b, Kết luận

Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo
thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một từ trường.
Đường sức của từ trường bao giờ cũng khép kín.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a, Từ trường của mạch dao động
Xét một mạch dao động lí tưởng (Hình vẽ).
Cường độ dòng điện tức thời trong mạch là:
q
dq

i
Mà: q CU CEd
L
C
E
dt
(d là khoảng cách giữa hai bản tụ)

dE
(*)
dt
Biểu thức (*) ở trên cho thấy có sự liên quan mật thiết giữa cường
độ dòng điện i với tốc độ biến thiên của cường độ điện trường E.
Nên: i Cd

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a, Từ trường của mạch dao động
Giữa hai bản tụ điện có điện trường biến thiên,
Dòng điện (dòng điện tích chuyển
chứng tỏ giữa
điện Ngược
có dòng điện, được
động) hai
sinhbản
ra từtụ
trường.
lại,điện
nơi nào
có từ(để
trường
thìbiệt
nơi dòng điện
gọi là dòng
dịch
phân
đó có
dòng
từ trường
chạy trong
dây
dẫnđiện
gọisinh
là ra
dòng
điện dẫn).
đó.
Như vậy, giữa hai bản tụ điện đã xuất hiện một
từ trường.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a, Từ trường của mạch dao động

Vậy hai bản tụ điện tạo ra điện trường biến
thiên (Điện trường xoáy), cuộn dây tạo ra từ
trường biến thiên, chúng liên quan rất chặt chẽ
với nhau trong mạch dao động LC.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮCXOEN
1. Điện từ trường
Điện trường biến thiên và từ trường biến thiên liên quan mật thiết
với nhau và là hai thành phần của một trường thống nhất, gọi là điện
từ trường (trường điện từ).
2. Thuyết điện từ Mắc-xoen

- Điện tích, điện trường, dòng điện và từ trường;
- Sự biến thiên của từ trường theo thời gian => điện trường
xoáy. Sự biến thiên của điện trường theo thời gian => từ
trường. Điện từ trường luôn cùng tồn tại và lan truyền
trong không gian, và cùng mất đi gọi là song điện từ.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮCXOEN
2. Thuyết điện từ Mắc-xoen

- Sự biến thiên của từ trường theo thời gian => điện trường
xoáy. Sự biến thiên của điện trường theo thời gian => từ
trường. Điện từ trường luôn cùng tồn tại và lan truyền
trong không gian, và cùng mất đi gọi là song điện từ.

CỦNG CỐ
Câu 1: Ở đâu xuất hiện từ trường?
A. Xung quanh một điện tích đứng yên.
B. Xung quanh một dòng điện không đổi.
D. Xung quanh một ống dây điện.
C. Xung quanh chỗ có tia lửa điện.

CỦNG CỐ
Câu 2: Hãy chọn câu đúng?
Đặt một hộp kín bằng sắt trong điện từ trường. Trong hộp kín sẽ
A. Có điện trường.
B. Có từ trường.
C. Có điện từ trường.
D. Không có các trường nói trên.

CỦNG CỐ
Câu 3: Điểm nào dưới đây không thuộc về nội dung của thuyết
điện từ Mắc-xoen?
A. Tương tác giữa các điện tích hoặc giữa điện tích với điện
trường và từ trường .
B. Mối quan hệ giữa điện tích và sự tồn tại của điện trường và từ
trường.
C. Mối quan hệ giữa sự biến thiên theo thời gian của từ trường
và điện trường xoáy.
D. Mối quan hệ giữa sự biến thiên theo thời gian của điện trường
và từ trường.

CỦNG CỐ
Câu 4: Khi điện áp giữa hai bản tụ điện biến thiên theo thời gian
thì
A. trong tụ điện chỉ xuất hiện điện trường biến thiên mà không
có từ trường vì không có dòng điện.
B. trong tụ điện không phát sinh ra từ trường vì không có dòng
điện chạy qua lớp điện môi giữa hai bản tụ điện.
C. trong tụ điện xuất hiện điện từ trường và từ trường biến thiên
với cùng một tần số.
D. trong tụ điện không xuất hiện cả điện trường và từ trường vì
môi trường trong lòng tụ điện không dẫn điện.

CỦNG CỐ

B

Câu 5: Điện trường xoáy không có đặc điểm
nào dưới đây?
A. Sinh ra từ trường biến thiên.
B. Có các đường sức không khép kín.
C. Lan truyền theo phương vuông góc với
cảm ứng từ B.
D. Không tách rời từ trường biến thiên.

CỦNG CỐ

B

Câu 6: Trong mạch dao động điện từ
A. khi điện tích của bản tụ tăng thì cường độ dòng
điện trong mạch tăng.
B. khi năng lượng điện trường giảm thì năng lượng
từ trường tăng.
C. khi hiệu điện thế giữa hai bản tụ cực đại thì
cường độ dòng điện trong mạch cũng cực đại.
D. khi tần số biến thiên của điện trường giảm thì
tần số biến thiên của từ trường tăng.