Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
Mắc-xoen (James
Clerk Maxwell,
1831 – 1879) là nhà
vật lí người Anh đã
xây dựng thuyết
điện từ, thống nhất
các hiện tượng điện
và từ. Ông cũng đề
ra thuyết điện từ
về ánh sáng.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮCXOEN

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
Khi từ thông qua vòng dây dẫn kín biến thiên thì
Nam châm di chuyển thì từ thông
trong vòngqua
dâyvòng
xuấtdây
hiện
một
như
thếdòng
nào? điện cảm ứng
(Hình vẽ).
C1. Phát biểu định luật
cảm ứng điện từ?
Khi từ thông qua mặt giới hạn
bởi một mạch điện kín biến
thiên, thì trong mạch xuất
hiện dòng điện cảm ứng

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
Khi từ thông qua vòng dây dẫn kín biến thiên thì

trong vòng dây xuất hiện một dòng điện cảm ứng
Bc
(Hình vẽ).
Ic
Đưa
châm
lại
dây
thì:
Định
thích
luật
vìgần
sao vòng
dòng
vềđiện
chiều
cảm

Len-xơ
 namGiải



ứng
IB
chiều
điện
cảm
nhưứng?
hình vẽ?
c có 
B tăng Dòng
 dòng

B
điện
cảm
ứng
có
chiều
c

B

→cho
Ic xác
định theo
quy
tắc cái đinh ốc 2.
sao
từ trường
mà nó
sinh
ra chống lại từ thông biến
thiên gửi qua mạch.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG

1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
Khi từ thông qua vòng dây dẫn kín biến thiên thì
trong vòng dây xuất hiện một dòng điện cảm ứng
(Hình vẽ).

Sự xuất hiện một dòng điện cảm ứng chứng tỏ tại
E c Ic
mỗi điểm trong dây có một điện trường mà vectơ
cường độ điện trường cùng chiều với dòng điện.
Đường sức của điện trường này nằm dọc theo dây,
nó là một đường cong kín.
Điện trường có các đường sức là đường cong kín
gọi là điện trường xoáy.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG


Ec

1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day

Ic

C2. Nêu các đặc điểm của
sứcđường
của một
điện trường
a)đường
Là những
có hướng.
tĩnh điện và so sánh với đường
b) Là những đường không khép kín.
sức của điện trường xoáy?

c) Qua mỗi điểm trong điện trường có một
và chỉ một đường sức mà thôi. Các đường
sức không cắt nhau.
d) Nơi mà cường độ điện trường lớn thì các
đường sức mau, nơi mà cường độ điện
trường nhỏ thì các đường sức thưa.
* Giống nhau: a, c, d. Khác nhau: b.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
Nếu tại một nơi có một từ trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi
đó xuất hiện một điện trường xoáy.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a, Từ trường của mạch dao động
Xét một mạch dao động lí tưởng (Hình vẽ).
Cường độ dòng điện tức thời trong mạch là:
q
dq

i
L
C
E
dt
Mà: q CU CEd
(d là khoảng cách giữa hai bản tụ)
dE
Nên: i Cd
(*)

dt

Biểu thức (*) ở trên cho thấy có sự liên quan mật thiết giữa cường độ
dòng điện i với tốc độ biến thiên của cường độ điện trường E.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a, Từ trường của mạch dao động
Giữa hai bản tụ điện có điện trường biến thiên,
Dòng điện (dòng điện tích
chứng tỏ giữa
hai bản tụ điện có dòng điện, được
chuyển động) sinh ra từ
gọi là dòng
điệnNgược
dịch (để
phân
biệt
trường.
lại, nơi
nào
có dòng điện
chạy trongtừdây
dẫnthì
gọinơi
làđó
dòng
điện dẫn).
trường
có dòng
từ tụ
trường
Như vậy, điện
giữasinh
hai ra
bản
điện đó.
đã xuất hiện một
từ trường.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
a, Phân tích thí nghiệm cảm ứng điện từ của Fa-ra-day
b, Kết luận
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a, Từ trường của mạch dao động
b, Kết luận
Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi
đó xuất hiện một từ trường. Đường sức của từ trường bao giờ cũng
khép kín.

Bài 21.
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮCXOEN
1. Điện từ trường
Điện trường biến thiên và từ trường biến thiên liên quan mật thiết
với nhau và là hai thành phần của một trường thống nhất, gọi là điện
từ trường (trường điện từ).
2. Thuyết điện từ Mắc-xoen
Mắc-xoen đã xây dựng một hệ thống bốn phương trình diễn tả mối
quan hệ giữa:
- Điện tích, điện trường, dòng điện và từ trường;
- Sự biến thiên của từ trường theo thời gian và điện trường xoáy;
- Sự biến thiên của điện trường theo thời gian và từ trường.
Đó là hạt nhân của một thuyết vật lí lớn: Thuyết điện từ.

CỦNG CỐ
Câu 1: Ở đâu xuất hiện từ trường?
A. Xung quanh một điện tích đứng yên.
B. Xung quanh một dòng điện không đổi.
D. Xung quanh một ống dây điện.
C. Xung quanh chỗ có tia lửa điện.

CỦNG CỐ
Câu 2: Hãy chọn câu đúng?
Đặt một hộp kín bằng sắt trong điện từ trường. Trong hộp kín sẽ
A. Có điện trường.
B. Có từ trường.
C. Có điện từ trường.
D. Không có các trường nói trên.

CỦNG CỐ
Câu 3: Điểm nào dưới đây không thuộc về nội dung của thuyết
điện từ Mắc-xoen?
A. Tương tác giữa các điện tích hoặc giữa điện tích với điện
trường và từ trường .
B. Mối quan hệ giữa điện tích và sự tồn tại của điện trường và từ
trường.
C. Mối quan hệ giữa sự biến thiên theo thời gian của từ trường
và điện trường xoáy.
D. Mối quan hệ giữa sự biến thiên theo thời gian của điện trường
và từ trường.

CỦNG CỐ
Câu 4: Khi điện áp giữa hai bản tụ điện biến thiên theo thời gian
thì
A. trong tụ điện chỉ xuất hiện điện trường biến thiên mà không
có từ trường vì không có dòng điện.
B. trong tụ điện không phát sinh ra từ trường vì không có dòng
điện chạy qua lớp điện môi giữa hai bản tụ điện.
C. trong tụ điện xuất hiện điện từ trường và từ trường biến thiên
với cùng một tần số.
D. trong tụ điện không xuất hiện cả điện trường và từ trường vì
môi trường trong lòng tụ điện không dẫn điện.