TIẾT 94 – TIẾNG VIỆT

KHỞI NGỮ

KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. KHỞI NGỮ LÀ GÌ
2. ĐẶC ĐIỂM CỦA KHỞI NGỮ
3. VAI TRÒ CỦA KHỞI NGỮ
4, VẬN DỤNG LUYỆN TẬP
Biên soạn và thực hiện: Ninh Thị Loan, THCS Cẩm Phúc

KHỞI ĐỘNG

Xác định thành phần câu trong những câu sau:
- Ngày mai, tôi phải về ngoại thôi.
TN

CN

VN

- Mình đã làm bài tập này rồi mà.
CN

VN

- Quyển sách này, tôi đã đọc nó rồi.
KHỞI NGỮ

CN

VN

- KHỞI NGỮ LÀ
GÌ?
- CÓ MỐI QUAN
HỆ VỚI THÀNH
PHẦN NÀO CỦA
CÂU?
- DÙNG KHỞI
NGỮ KHI VIẾT
CÂU CÓ TÁC
DỤNG GÌ?
- LÀM THẾ NÀO
ĐỂ XÁC ĐỊNH
ĐƯỢC KHỞI
NGỮ?

CÁC THÀNH PHẦN CÂU

KHỞI NGỮ LÀ THÀNH PHẦN PHỤ CỦA CÂU

Khởi là bắt đầu, ngữ là ngôn ngữ
từ ngữ mở đầu cho ý, câu.

TIẾT 94 – TIẾNG VIỆT

KHỞI NGỮ

I, Đặc điểm và công dụng a. Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.
của khởi ngữ trong câu
1. Ví dụ: 3 ví dụ -SGK
b. Giàu tôi cũng giàu rồi.
2. Nhận xét; Phần in đậm

 Phần in đậm đứng trước
chủ ngữ
- Nêu lên đề tài được nói
đến trong câu. Có quan hệ
trực tiếp với chủ ngữ
- Về quan hệ thành phàn
chính VN cua câu: + Không
có quan hệ trực tiếp với vị
ngữ theo quan hệ CN-VN.
+ Trước các khởi ngữ có
thêm các quan hệ từ: còn,
đối với, về
=>VD: Về giàu tôi cũng giàu
rồi.

c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở
tiếng…

•Phần in đậm nằm ở vị trí nào so với chủ ngữ?
Tác dụng?
- Người ta gọi phần đứng trước chủ ngữ, nêu
lên đề tài của câu ấy là thành phần gì? Thành
•Xác
địnhhệCN,
trong
mỗi
phần đó
có quan
trực VN
tiếp với
vị ngữ
của câu
không?
câu?
- Người
ta có in
thểđậm
thêmnằm
quanởhệ
• Phần
vị từtrínào
nàođứng
so
trước các bộ phận in đậm đó?

với chủ ngữ? Tác dụng?

TIẾT 94 – TIẾNG VIỆT

KHỞI NGỮ

I, Đặc điểm và công dụng a. Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.
của khởi ngữ trong câu
1. Ví dụ: 3 ví dụ -SGK
b. Giàu tôi cũng giàu rồi.
2. Nhận xét

 Phần in đậm đứng trước
chủ ngữ
- Nêu lên đề tài được nói
đến trong câu. Có quan hệ
trực tiếp với chủ ngữ
- Về quan hệ thành phàn
chính VN cua câu: + Không
có quan hệ trực tiếp với vị
ngữ theo quan hệ CN-VN.
+ Trước các khởi ngữ có
thêm các quan hệ từ: còn,
đối với, về
=>VD: Về giàu tôi cũng giàu
rồi.

c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở
tiếng…
3. Kết luận:
- Khởi ngữ là thành phần câu,đứng trước CN,nêu lên đề
tài được nói đến trong câu.
- Trước các khởi ngữ thường có thêm các quan hệ từ.
* Lưu ý; Khởi ngữ còn có tên gọi khác: đề ngữ, thành
phần khởi ý

Khởi ngữ là gì ? Đứng ở vị trí
nào? Tác dụng của khởi ngữ?

CÁCH DÙNG KHỞI NGỮ

Nó không có quan hệ chủ vị với VN. Nhưng nó có quan hệ trực tiếp với
một yếu tố nào đó trong phần câu còn lại hoặc có thể quan hệ gián tiếp.
-Trực tiếp:
+Lặp y nguyên ở phần câu còn lại
Giàu, tôi cũng giàu rồi.
+ Lặp bằng một từ ngữ thay thế :
Quyển sách này, tôi đọc nó rồi
-Gián tiếp:
Kiện ở huyện, bất quá mình tốt lễ, quan trên mới xử cho được.

BÀI TẬP CỦNG CỐ CÁCH DÙNG KHỞI NGỮ

Chuyển câu sau thành câu có khởi ngữ:
-Tôi đọc quyển sách này rồi.
 Quyển sách này, tôi đã đọc rồi.
 Về quyển sách này thì tôi đã đọc rồi.
? Khi chuyển thành câu có khởi ngữ, em cần lưu ý gì.
 Trước khởi ngữ có thể thêm “về, đối với”, trước cụm C-V có
thể thêm từ “thì”, nếu không thêm từ “thì” phải dùng dấu
phẩy, đưa bổ ngữ lên làm khởi ngữ.
Chuyển câu sau thành câu không có khởi ngữ:
-Ông ấy, rượu không uống, thuốc không hút.
 Ông ấy không uống rượu, không hút thuốc.
? Em có lưu ý gì khi chuyển câu có khởi ngữ sang câu không
có khởi ngữ.
 Đưa khởi ngữ về làm bổ ngữ của câu.

TIẾT 94 – TIẾNG VIỆT
I, Đặc điểm và công dụng
của khởi ngữ trong câu
1. Ví dụ: 3 ví dụ -SGK
2. Nhận xét

3. Kết luận:
- Khởi ngữ là thành phần
câu,đứng trước CN,nêu lên
đề tài được nói đến trong
câu.
- Trước các khởi ngữ thường
có thêm các quan hệ từ.
* Lưu ý; Khởi ngữ còn có
tên gọi khác: đề ngữ, thành
phần khởi ý

II. Luyện tập

KHỞI NGỮ

Bài tập 1 : Tìm khởi ngữ trong các đoạn trích sau đây :
a)Ông cứ đứng vờ vờ xem tranh ảnh chờ người khác đọc rồi nghe lỏm. Điều này
ông khổ tâm hết sức
(Kim Lân, Làng)
b) - Vâng ! Ông giáo dạy phải ! Đối với chúng mình thì thế là sung sướng.
(Nam Cao, Lão Hạc)
c)Một mình thì anh bạn trên trạm đỉnh Phan-xi-păng ba nghìn một trăm bốn mươi
hai mét kia mới một mình hơn cháu.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
d)Làm khí tượng, ở được trên cao thế mới là lý tưởng chứ.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
e) Đối với cháu, thật là đột ngột […]
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

Bài tập 2:
Hãy viết lại các câu sau đây bằng cách chuyển phần in đậm thành khởi ngữ
(có thể thêm trợ từ “thì”)
a)Anh ấy làm bài cẩn thận lắm.
Làm bài thì anh ấy cẩn thận lắm.
CN

Khởi ngữ

VN

b)Tôi hiểu rồi nhưng tôi chưa giải được.
 Hiểu thì tôi hiểu rồi nhưng giải thì tôi chưa giải được.
Khởi ngữ

CN

VN

Khởi ngữ

CN

VN

Câu hỏi và bài tập củng cố kiến thức
- Nêu đặc điểm, công dụng của khởi ngữ.
- Xác định khởi ngữ trong các câu sau:
+ Tình yêu thương, một tình thương yêu thực sự và nồng
nàn lần đầu tiên phát sinh ra trong nó.
( Giắc Lân-đơn- Con chó Bấc)
+ Trang phục, không có pháp luật nào can thiệp, nhưng có
những quy tắc ngầm phải tuân thủ, đó là văn hóa xã hội.
( Băng Sơn – Trang phục)
- Điền khởi ngữ vào chỗ trống ( ) cho thích hợp:
+ Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ
mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý.
( Đối với việc học tập ), cách đó chỉ là lừa mình dối người,
(đối với việc làm người
) thì cách đó thể hiện phẩm chất tầm thường,
thấp kém.
( Chu Quang Tiềm – Bàn về đọc sách)

TIẾT 94 – TIẾNG VIỆT

KHỞI NGỮ

Bài tập 3: Bài tập bổ trợ: Xác định khởi ngữ trong các câu
a. Mà y, y không muốn chịu của Oanh một tí gì gọi là tử tế.
b. Cái khăn vuông thì chắc đã phải soi gương mà sửa đi sửa lại.

c. Nhà, bà ấy có hàng dãy nhà ở các phố. Ruộng, bà ấy có hàng trăm mẫu
ở nhà quê.

VềCác
việc
bảo
môi
mọi ngườiđặt
cần
phải
hình
ảnhvệ
đều
nóitrường,
về môi trường.Hãy
một
câuchung
có
dùng
khởi
ngữ nói về nội dung môi trường?
tay
thực
hiện.

Bài tập 4: Viết đoạn văn từ 3 – 4 câu nói về giao thông trong đó có sử dụng
khởi ngữ:

Ví dụ: Tai nạn giao thông, tai nạn giao thông không chừa bất kì một ai. Và đang
là một vấn đề nhức nhối trong toàn xã hội. Mỗi người phải tự bảo vệ mình khi
tham gia giao thông. Còn tôi, tôi tự bảo vệ mình bằng cách thực hiện nghiêm túc
luật lệ giao thông mà Nhà nước đề ra. Còn đối với các bạn thì sao?

Hướng dẫn học sinh tự học

Đối với tiết học hôm nay:
- Học và nắm chắc đặc điểm công dụng của khởi ngữ
(ghi nhớ sgk)
-Viết 1 đoạn văn ngắn (5-7 dòng) nói về giao thông
( hoặc tình mẹ con) trong đó có sử dụng khởi ngữ.
Đối với tiết học sau:
- TLV: Phép phân tích và tổng hợp.
- Xem trước bài.
- Xem lại phép lập luận chứng minh, giải thích ở lớp 7.
Những kiến thức về văn nghị luận đã học ở lớp 8: lồng
yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm; xây dựng đoạn văn trình
bày luận điểm.