TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 2

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
GIÁO VỀ DỰ GIỜ CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Lớp: 5A4
Giáo viên: Trịnh Minh Huệ

KHỞI ĐỘNG

KẾT NỐI

Thứ năm ngày 29 tháng 12 năm
2022

LUYỆN TỪ VÀ CÂU

ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ

Thứ năm ngày 29 tháng 12 năm
2022 TỪ VÀ CÂU
LUYỆN

ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ

Bài tập 1: Lập bảng phân loại các từ trong khổ thơ sau đây theo cấu tạo của
chúng. Biết rằng các từ đã được phân cách với nhau bằng dấu gạch chéo.
Hai / cha con / bước / đi / trên / cát /
Ánh / mặt trời / rực rỡ / biển / xanh /
Bóng / cha / dài / lênh khênh /
Bóng / con / tròn / chắc nịch /
Hoàng Trung Thông
Tìm thêm ví dụ minh họa cho các kiểu cấu tạo từ trong bảng phân loại em vừa lập
( mỗi kiểu thêm 3 ví dụ)

LUYỆN TỪ VÀ CÂU
ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ
Hai / cha con / bước / đi / trên / cát /
Ánh / mặt trời / rực rỡ / biển / xanh /
Bóng / cha / dài / lênh khênh /
Bóng / con / tròn / chắc nịch /
Hoàng Trung Thông
Từ phức

Từ ở trong
khổ thơ
Từ tìm thêm

Từ đơn

Từ ghép

hai, bước, đi, trên, cát,
ánh, biển, xanh, bóng,
cha, dài, bóng, con, tròn

cha con, mặt
trời, chắc nịch

rực rỡ, lênh khênh

thầy giáo, học
sinh, sách vở,…

rung rinh, lấp lánh,
cần cù,…

nhà, cây, bàn, ghế,
mèo, xoài, mít,…

Từ láy

LUYỆN TỪ VÀ CÂU
ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ

Bài tập 2: Các từ trong mỗi nhóm dưới đây có quan hệ với nhau như
thế nào?
- Đó là những từ đồng nghĩa.
- Đó là những từ đồng âm.
- Đó là một từ nhiều nghĩa.
đánh cờ,
đánh giặc, đánh trống
trong xanh
trong vắt,
b. trong veo,
c. Thi đậu
, xôi đậu
, chim đậu trên cành
a.

LUYỆN TỪ VÀ CÂU
ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ
Bài tập 2. Các từ trong mỗi nhóm dưới đây có quan hệ với nhau như
thế nào? Đánh dấu ( +) vào ô trống thích hợp trong bảng dưới đây

ví dụ

Từ đồng
nghĩa

a. đánh cờ
đánh giặc
đánh trống
b. trong veo
trong vắt
trong xanh
c. thi đậu
xôi đậu
chim đậu trên cành

Từ nhiều
nghĩa

Từ đồng
âm

+
+
+

LUYỆN TỪ VÀ CÂU
ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ

+ Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm nhưng khác hẳn
nhau về nghĩa
+ Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa
chuyển. Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ
chặt chẽ với nhau.
+ Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giồng
nhau. Có từ đồng nghĩa hoàn toàn ta có thể thay thế cho nhau trong lời
nói nhưng cũng có từ không đồng nghĩa hoàn toàn khi dùng ta phải
cân nhắc lựa chọn cho đúng.

 Bài tập 3: Tìm các từ đồng nghĩa với những từ in đậm trong bài văn dưới đây. Theo em,
vì sao nhà văn chọn từ in đậm mà không chọn những từ đồng nghĩa với nó?

Cây rơm

Cây rơm đã cao và tròn nóc. Trên cọc trụ, người ta úp một chiếc nồi đất hoặc
ống bơ để nước không theo cọc làm ướt từ ruột cây ướt ra.
Cây rơm giống như một túp lều không cửa, nhưng với tuổi thơ có thể mở cửa ở
bất cứ nơi nào. Lúc chơi trò chạy đuổi, những chú bé tinh ranh có thể chui vào đống
rơm, lấy rơm che cho mình như đóng cánh cửa lại.
Cây rơm như một cây nấm khổng lồ không chân. Cây rơm đứng từ mùa gặt này
đến mùa gặt tiếp sau. Cây rơm dâng dần thịt mình cho lửa đỏ hồng căn bếp, cho
bữa ăn rét mướt của trâu bò.
Vậy mà nó vẫn nồng nàn hương vị và đầy đủ sự ấm áp của quê nhà.
Mệt mỏi trong công việc ngày mùa, hay vì đùa chơi, bạn sẽ sung sướng biết
bao khi tựa mình vào cây rơm. Và chắc chắn bạn sẽ ngủ thiếp ngay, vì sự êm đềm
của rơm, vì hương đồng cỏ nội đã sẵn đợi vỗ về giấc ngủ của bạn.

 Bài tập 3: Từ đồng nghĩa với:

- tinh ranh: tinh nghịch, tinh khôn, khôn ngoan,
khôn lỏi, ranh mãnh, ranh ma, ma lanh, …
- dâng: tặng, nộp, đưa, biếu, cho, hiến, …
- êm đềm: êm dịu, êm ấm, êm ái, êm ả, …

LUYỆN TỪ VÀ CÂU
ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ

Bài 4: Tìm từ trái nghĩa thích hợp với mỗi chỗ trống trong
các thành ngữ, tục ngữ sau:
a. Có mới nới …
cũ
tốt nước sơn.
b. Xấu gỗ, …
yếu dùng mưu.
c. Mạnh dùng sức, …

LUYỆN TỪ VÀ CÂU
ÔN TẬP VỀ TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ

Từ
(chia theo cấu tạo)

Từ đơn

Từ ghép

Từ
(chia theo nghĩa của từ)

Từ phức

Từ láy

Từ
đồng
nghĩa

Từ
trái
nghĩa

Từ
nhiều
nghĩa

Từ
đồng
âm