MÔN: TIẾNG VIỆT

Tiếng Việt

Bài 20A: Gương sáng người xưa (Tiết 1)

MỤC TIÊU:
- Đọc – hiểu bài Thái sư Trần Thủ Độ.

1. Quan sát bức tranh minh hoạ cho nội dung bài đọc
Thái sư Trần Thủ Độ và trả lời câu hỏi:

Bức tranh vẽ cảnh gì?
Em biết gì về Trần Thủ Độ?

Bức tranh vẽ cảnh một người đang mang tiền bạc, quà
cáp để đút lót chức câu dương nhưng bị Trần Thủ Độ
đưa tay từ chối.
Những điều em biết về Trần Thủ Độ: Ông thuộc cuối
triều Lý đầu triều Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông
đóng vai trò quan trọng trong các sự kiện lật đổ nhà

2. Nghe thầy cô (hoặc bạn) đọc bài: Thái sư Trần Thủ Độ
Thái sư Trần Thủ Độ
Trần Thủ Độ là người có công lập nên nhà Trần, lại là chú của vua và đứng
đầu trăm quan, nhưng không vì thế mà tự cho phép mình vượt qua phép
nước.
Có lần, Linh Từ Quốc Mẫu, vợ ông, muốn xin chức câu đương, không thể ví
như những câu đương khác. Vì vậy phải chặt một ngón chân để phân biệt.
Người ấy kêu van mãi, ông mới tha cho.
Một lần khác, Linh Từ Quốc Mẫu ngồi kiệu đi qua chỗ thềm cấm, bị một
người quân hiệu ngăn lại. Về nhà, bà khóc:
- Tôi là vợ thái sư mà bị kẻ dưới khinh nhờn.
Ông cho bắt người quân hiệu đến. Người này nghĩ là phải chết. Nhưng khi
nghe anh ta kể rõ ngọn ngành, ông bảo:
- Ngươi ở chức thấp mà biết giữ phép nước như thế, ta còn trách gì nữa.
Nói rồi, lấy vàng, lụa thưởng cho.
Trần Thủ Độ có công lớn, vua cũng phải nể. Có viên quan nhân lúc vào chầu
vua, ứa nước mắt tâu:
- Bệ hạ còn trẻ mà thái sư chuyên quyền, không biết rồi xã tắc sẽ ra sao. Hạ
thần lấy làm lo lắm.
Vua đem viên quan đến gặp Trần Thủ Độ và nói:
- Kẻ nào dám tâu xằng với trẫm là Thượng phụ chuyên quyền, nguy cho xã
tắc.

3. Thay nhau đọc từ ngữ và lời giải nghĩa: 
- Thái sư: Chức quan đầu triều thời xưa
- Câu đương: Một chức vụ nhỏ ở xã, giữ việc bắt bớ, áp
giải người có tội
- Kiệu: Một phương tiện đi lại thời xưa gồm một chiếc ghế
ngồi có mái che và đôi đòn khiêng, thường do bốn người
khiêng
- Quân hiệu: Chức quan võ nhỏ
- Xã tắc: Đất nước, nhà nước
- Thượng phụ: Từ xưng hô để tỏ ý tôn kính Trần Thủ Độ
(Thượng: bề trên, phụ: cha)

4. Cùng luyện đọc

Đoạn 1: Từ đầu đến ông mới tha cho
Đoạn 2: Tiếp theo đến Nói rồi, lấy vàng, lụa thưởng
cho.
Đoạn 3: Còn lại.

5. Thảo luận, trả lời câu hỏi
1. Khi có người muốn xin chức câu đương, Trần
Thủ Độ đã làm gì?
Khi có người muốn xin chức câu đương, Trần Thủ
Độ đồng ý nhưng yêu cầu người đó chặt một ngón
chân người đó để phân biệt với các câu đương
khác. => Qua đó, ta thấy Trần Thủ Độ là vị quan
lớn đầu triều nhưng chí công vô tư và cương trực.
Ông là người kiên quyết chống lại chuyện chạy
chức chạy quyền của bọn hám danh trục lợi trong

2. Vì sao ông Trần Thủ Độ lại thưởng vàng, lụa cho
người quân hiệu?
Ông Trần Thủ Độ lại thưởng vàng, lụa cho người quân
hiệu vì: người ấy ở chức thấp mà biết giữ phép nước.
3. Khi biết có viên quan tâu tới vua rằng mình
chuyên quyền, ông Trần Thủ Độ nói như thế nào?
Khi biết có viên quan tâu với vua rằng mình chuyên
quyền thì Trần Thủ Độ nhận lỗi và xin vua ban thưởng
cho viên quan dám nói thẳng. Cách ứng xử của Trần
Thủ Độ rất thằng thắn và trung thực.
4. Những lời nói và việc làm của ông Trần Thủ Độ cho
thấy ông là người như thế nào?
Qua những hành động và lời nói của Trần Thủ Độ cho
thấy ông là người thẳng thắn, trung thực, chí công vô
tư, không nể tình riêng mà coi thường phép nước.  Vì
vậy, ông được các vua nhà Trần cung kính tôn vinh
ông là Thượng phụ.

Bài đọc nói lên nội dung gì?
Nội dung:
Thái sư Trần Thủ Độ là người
gương mẫu, nghiêm minh, công
bằng, không vì tình riêng mà làm sai
phép nước.

6. Đọc phân vai
- Giọng rõ ràng mạch lạc, đọc đúng giọng
nhân vật.