L/O/G/O

Viết đoạn trong văn bản thuyết minh

KIỂM TRA BÀI CŨ
Thế nào là văn thuyết minh ?
Nêu các phương pháp thuyết minh đã học.

Ví dụ 1: Mấy lần sang nhà Nga chơi tôi đều thấy nó để nước tràn
chậu khi rửa rau. Hôm nay đến cũng vậy Nga lấy nước lau nhà,
thùng đã đầy nó vẫn không khóa vòi nước. Thấy vậy tôi đã nói: “Nga
có biết rất nhiều người đang cần nước sạch thế mà bạn lại sử dụng
nước lãng phí thế kia. Hãy đóng vòi nước khi đã đủ dùng để tiết kiệm
cho người khác dùng nhé. Ai cũng như bạn thì thế giới sớm muộn
cũng đứng trước thiếu nước sạch thôi”…
Ví dụ 2: Thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu nước sạch nghiêm
trọng do: mọi người không có ý thức bảo vệ nguồn nước dẫn đến
nước bị ô nhiễm. Sự biến đổi khí hậu làm cho sông ngòi, ao hồ dần
cạn kiệt. Một bộ phận cho rằng nước từ thiên nhiên làm sao dùng hết
được. Số đông khác phải trả tiền mua nước sạch và đã trả tiền thi
dùng bao nhiêu là do mình.
Ví dụ 3: Thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu nước sạch nghiêm
trọng. Nước ngọt chỉ chiếm 3% tổng lượng nước trên trái đất. Lượng
nước ít ỏi ấy đang ngày càng bị ô nhiễm bởi chất thải công nghiệp. Ở
các nước thứ ba, hơn một tỉ người phải uòng nước bị ô nhiễm. Đến
năm 2025, 2/3 dân số thế giới sẽ thiếu nước.

VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
NHẬN DẠNG CÁC ĐOẠN
VĂN THUYẾT MINH
SỬA LẠI CÁC ĐOẠN VĂN
THUYẾT MINH CHƯA CHUẨN
LUYỆN TẬP

VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

a. ThÕ giíi ®ang ®øng tr­ưíc nguy c¬ thiÕu nưíc s¹ch
nghiªm träng. Nưíc ngät chØ chiÕm 3% tæng l­ưîng nư­íc
trªn tr¸i ®Êt. Lưîng n­ưíc Ýt ái Êy ®ang ngµy cµng bÞ «
nhiÔm bëi c¸c chÊt th¶i c«ng nghiÖp. Ở c¸c nưíc thø ba,
h¬n mét tØ ng­ưêi ph¶i uèng nưíc bÞ « nhiÔm. §Õn n¨m
2025, 2/3 d©n sè thÕ giíi sÏ thiÕu nư­íc.
b. Ph¹m V¨n §ång (1906- 2000): Nhµ c¸ch m¹ng næi tiÕng vµ
nhµ v¨n ho¸ lín, quª ë x· §øc T©n, huyÖn Mé §øc, tØnh Qu¶ng
Ng·i. ¤ng tham gia c¸ch m¹ng tõ n¨m 1925, ®· gi÷ nhiÒu c­ư¬ng
vÞ quan träng trong bé m¸y l·nh ®¹o cña §¶ng vµ Nhµ n­ưíc ViÖt
Nam, tõng lµ Thñ t­ưíng ChÝnh phñ trªn ba mư­¬i n¨m. ¤ng lµ häc
trß vµ ng­ưêi céng sù gÇn gòi cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh.

a. ThÕ giíi ®ang ®øng trư­íc nguy c¬ thiÕu n­ưíc s¹ch nghiªm
träng.(1) Nưíc ngät chØ chiÕm 3% tæng l­ưîng nư­íc trªn tr¸i
®Êt. (2). L­ưîng nư­íc Ýt ái Êy ®ang ngµy cµng bÞ « nhiÔm bëi
c¸c chÊt th¶i c«ng nghiÖp. (3) ë c¸c nư­íc thø ba, h¬n mét tØ
ngư­êi ph¶i uèng nư­íc bÞ « nhiÔm. (4) §Õn n¨m 2025, 2/3
d©n sè thÕ giíi sÏ thiÕu n­ưíc. (5)
(Theo Hoa häc trß)
Thuyết minh: Cung cấp thông tin về tình
trạng thiếu nước sạch trên thế giới.
C©u 2 : cung cấp th«ng tin về lượng nước

C©u1
(c©u chñ ®Ò)

Triển
ngọt ít
ỏi
§o¹n
khai,
làm
Êy bÞ « nhiÔm.
C©u 3 : th«ng tin l­ưîng n­ưíc
v¨n
rõ ý cho
thuyÕt
sù thiÕu
C©u 4 : nªucâu
chủn­ưíc ë c¸c n­ưíc thø ba.
minh
đề. viÖc thiÕu nư­íc trong t­ư¬ng lai.
C©u 5 : dù b¸o

b. Ph¹m V¨n §ång (1906- 2000): Nhµ c¸ch
m¹ng næi tiÕng vµ nhµ v¨n ho¸ lín, quª ë x·
§øc T©n, huyÖn Mé §øc, tØnh Qu¶ng Ng·i. ¤ng
tham gia c¸ch m¹ng tõ n¨m 1925, ®· gi÷ nhiÒu
cư­¬ng vÞ quan träng trong bé m¸y l·nh ®¹o cña
§¶ng vµ Nhµ n­ưíc ViÖt Nam, tõng lµ Thñ tư­
íng ChÝnh phñ trªn ba m­ư¬i n¨m. ¤ng lµ häc
trß vµ ng­ưêi céng sù gÇn gòi cña Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh. (Ng÷ v¨n 7, tËp hai)
Thuyết minh: Cung cấp thông tin về cố thủ tướng Phạm Văn Đồng.
S¬ l­ưîc qu¸ tr×nh ho¹t ®éng c¸ch m¹ng
Câu 2 vµ nh÷ng cư­¬ng vÞ l·nh ®¹o §¶ng vµ nhµ
nưíc mµ «ng ®· ®¶m nhiÖm.
Trình bày
§o¹n v¨n
theo
cách
thuyÕt minh

diễn dịch`
Câu 3 Học trò, cộng sự của Chủ tịch Hồ Chí Minh

* Ghi nhớ:
- Khi làm bài văn thuyết minh, cần xác định các ý
lớn, mỗi ý viết thành một đoạn văn.
- Đoạn văn thuyết minh:
+ Cấu trúc: câu chủ đề , những câu khác giải thích, bổ
sung cho câu chủ đề.
+ Nội dung: mỗi đoạn văn chỉ tập trung làm sáng tỏ
một phần kiến thức về sự vật, hiện tượng phải
thuyết minh.

a. Bót bi kh¸c bót mùc lµ do nã cã hßn bi nhá ë ®Çu ngßi
bót, khi viÕt hßn bi l¨n lµm mùc trong èng nhùa ch¶y ra, ghi
thµnh ch÷. Ngoµi èng nhùa cã vá bót bi. §Çu bót bi cã n¾p
®Ëy cã thÓ mãc vµo tói ¸o. Lo¹i bót bi kh«ng cã n¾p ®Ëy th×
cã lß xo vµ nót bÊm. Khi viÕt th× Ên ®Çu c¸n bót cho ngßi
bót tråi ra, khi th«i viÕt th× Ên nót bÊm cho ngßi bót thôt
vµo.

* Tìm hiểu ví dụ:
Nhµ em cã chiÕc ®Ìn bµn. §Ìn bµn cã mét èng thÐp
kh«ng gØ th¼ng ®øng, trªn g¾n mét c¸i ®ui ®Ìn, trªn ®ã
l¾p mét bãng ®Ìn 25 o¸t. Dư­íi èng thÐp lµ ®Õ ®Ìn, ®­ưîc
lµm b»ng mét khèi thñy tinh v÷ng chãi. Trªn bãng ®Ìn cã
chao ®Ìn lµm b»ng v¶i lôa, cã khung s¾t ë trong vµ cã
vßng thÐp g¾n vµo bãng ®Ìn. Ống thÐp rçng, d©y ®iÖn
luån ë trong ®ã, trªn ®Õ ®Ìn cã c«ng t¾c ®Ó bËt ®Ìn hoÆc
t¾t ®Ìn rÊt tiÖn lîi.

Học sinh thảo luận nhóm (thời gian 4 phút).

1.Chỉ ra nhược điểm của hai đoạn văn
2. Cách sửa chữa như thế nào ?
3. Phương pháp thuyết minh được sử dụng trong đọan
văn đã sửa ?
Câu a: Bót bi kh¸c bót mùc lµ do nã cã hßn bi nhá ë ®Çu ngßi
bót, khi viÕt hßn bi l¨n lµm mùc trong èng nhùa ch¶y ra, ghi
thµnh ch÷. Ngoµi èng nhùa cã vá bót bi. §Çu bót bi cã n¾p ®Ëy
cã thÓ mãc vµo tói ¸o. Lo¹i bót bi kh«ng cã n¾p ®Ëy th× cã lß xo
vµ nót bÊm. Khi viÕt th× Ên ®Çu c¸n bót cho ngßi bót tråi ra, khi
th«i viÕt th× Ên nót bÊm cho ngßi bót thôt vµo.
Câu b: Nhµ em cã chiÕc ®Ìn bµn. §Ìn bµn cã mét èng thÐp
kh«ng gØ th¼ng ®øng, trªn g¾n mét c¸i ®ui ®Ìn, trªn ®ã l¾p mét
bãng ®Ìn 25 o¸t. Dư­íi èng thÐp lµ ®Õ ®Ìn, ®­ưîc lµm b»ng mét
khèi thñy tinh v÷ng chãi. Trªn bãng ®Ìn cã chao ®Ìn lµm b»ng
v¶i lôa, cã khung s¾t ë trong vµ cã vßng thÐp g¾n vµo bãng ®Ìn.
Ống thÐp rçng, d©y ®iÖn luån ë trong ®ã, trªn ®Õ ®Ìn cã c«ng t¾c
®Ó bËt ®Ìn hoÆc t¾t ®Ìn rÊt tiÖn lîi.

2. Söa l¹i c¸c ®o¹n v¨n thuyÕt minh ch­ưa chuÈn.
b. Nhµ em cã chiÕc ®Ìn bµn. §Ìn bµn cã mét èng thÐp kh«ng gØ th¼ng
®øng, trªn g¾n mét c¸i ®ui ®Ìn, trªn ®ã l¾p mét bãng ®Ìn 25 o¸t. Dư­íi
èng thÐp lµ ®Õ ®Ìn, ®­ưîc lµm b»ng mét khèi thñy tinh v÷ng ch·i. Trªn
bãng ®Ìn cã chao ®Ìn lµm b»ng v¶i lôa, cã khung s¾t ë trong vµ cã
vßng thÐp g¾n vµo bãng ®Ìn. èng thÐp rçng, d©y ®iÖn luån ë trong ®ã,
trªn ®Õ ®Ìn cã c«ng t¾c ®Ó bËt ®Ìn hoÆc t¾t ®Ìn rÊt tiÖn lîi.
- Lçi: Kh«ng râ c©u chñ ®Ò, c¸c
ý lén xén, diÔn ®¹t lñng cñng,
c¸c c©u ch­ưa cã sù liªn kÕt chÆt
chÏ.
Söa l¹i:

- C¸ch söa: thªm c©u chñ ®Ò, s¾p
xÕp c¸c ý theo tr×nh tù hîp lý,
t¸ch ý theo cÊu t¹o cña ®Ìn: ®Õ
®Ìn- th©n ®Ìn- chao ®Ìn.

§Ìn bµn cã c©u t¹o rÊt ®¬n gi¶n. D­ưíi cïng lµ ®Õ ®Ìn cã g¾n c«ng t¾c
®Ó bËt hoÆc t¾t theo ý ng­ưêi sö dông. C«ng t¾c cã t¸c dông nh­ư vËy lµ
nhê ®­ưîc nèi víi d©y dÉn ®iÖn. D©y dÉn ®iÖn kh«ng chØ nèi víi c«ng
t¾c mµ cßn nèi víi nguån ®iÖn vµ ®Ìn. Bãng ®Ìn bµn cã c«ng suÊt 25
®Õn 27 o¸t. §Ó tËp trung nguån s¸ng, trªn bãng ®Ìn cã chao ®Ìn lµm
b»ng ®ång, s¾t hay hîp kim...

* Ghi nhớ:
Các ý trong đoạn văn nên sắp xếp theo trình tự cấu tạo của
sự vật hoặc theo trình tự nhận thức về sự vật hiện tượng, (từ tổng
thể đến bộ phận, từ ngoài vào trong, từ xa đến gần), trình tự diễn
biến sự việc trong thời gian trước sau, trình tự chính phụ (cái
chính nói trước, cái phụ nói sau).

Bài tập 1
Gợi ý:
a. Đoạn văn mở bài:
Giới thiệu chung
- Tên gọi.
- Loại hình (Tiểu học, THCS…)
- Địa điểm, vị trí.
-Cảm xúc chung về trường hoặc đánh giá khái quát về
trường.
b. Đoạn văn kết bài:
- Nêu tình cảm dành cho trường.
- Đánh giá vai trò, ý nghĩa của trường đối với học sinh.

Bài tập 2: Thảo luận nhóm để xác định câu chủ đề (1 phút)
Gợi ý:

- Thông tin cá nhân:
+ Năm sinh, năm mất.
+ Quê quán.
+ Gia đình.
- Quá trình hoạt động cách mạng:
+ Ra đi tìm đường cứu nước.
+ Thành lập Mặt trận Việt Minh, thành lập Đảng…
+ Lãnh đạo toàn dân, toàn quân làm cuộc Cách mạng Tháng Tám
năm 1945, Cuộc kháng chiến chống Pháp, Cuộc kháng chiến
chống Mĩ.
- Cống hiến, vai trò to lớn của Bác với Đảng, với nhân dân, với
dân tộc và với thế giới.

Hå ChÝ Minh l·nh tô vÜ ®¹i cña nh©n d©n ViÖt
Nam. B¸c sinh 1890, quª ë Lµng Sen, x· Kim Liªn,
huyÖn Nam §µn, tØnh NghÖ An - mét m¶nh ®Êt giµu
truyÒn thèng v¨n ho¸ vµ s¶n sinh ra nhiÒu bËc danh
nh©n khoa b¶ng, anh hïng d©n téc. B¸c sinh ra trong
mét gia ®×nh nghÌo như­ng hiÕu häc.Thuë nhá, Ngư­êi
ham häc, th«ng minh, sím cã lßng yªu nư­íc, thư­¬ng
d©n. N¨m 1911, tõ bÕn c¶ng nhµ Rång, Ngư­êi ra ®i
t×m ®ưêng cøu n­ưíc. Sau 30 n¨m b«n ba ho¹t ®éng ë
nư­íc ngoµi, n¨m 1941 Ngư­êi vÒ nư­íc trùc tiÕp ®¹o
phong trµo c¸ch m¹ng ViÖt Nam. N¨m 1945, Ngư­êi lµ
chñ tÞch l©m thêi, ®äc “Tuyªn ng«n ®éc lËp” khai sinh
ra n­ưíc ViÖt Nam D©n Chñ Céng Hoµ. Nh÷ng n¨m
sau 1945, Ngưêi tiÕp tôc l·nh ®¹o cuéc kh¸ng chiÕn
chèng Ph¸p th¾ng lîi ®ư­a miÒn B¾c tiÕn lªn Chñ
nghÜa x· héi. N¨m 1969, Ngư­êi qua ®êi. Cuéc ®êi cña
B¸c g¾n liÒn víi lÞch sö d©n téc ViÖt Nam vµ lµ ng­ưêi
l·nh ®¹o mäi th¾ng lîi c¸ch m¹ng : " D©n téc ta, nh©n
d©n ta, non s«ng ®Êt n­ưíc ta ®· sinh ra Hå Chñ TÞch
vµ chÝnh Ngư­êi còng lµm r¹ng rì d©n téc ta.”.

Hå ChÝ Minh
(1890-1969)

Củng cố
ViÕt ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n thuyÕt minh.

Khi làm
bài văn
thuyết
minh, cần
xác định
các ý lớn,
mỗi ý viết
thành một
đoạn văn

Khi viết
đoạn văn,
cần trình
bày rõ ý
chủ đề của
đoạn,
tránh lẫn ý
của đoạn
văn khác

Các ý trong đoạn văn nên sắp
xếp theo trình tự cấu tạo của sự
vật, trình tự nhận thức (từ tổng
thể đến bộ phận, từ ngoài vào
trong, từ xa đến gần), trình tự
diễn biến sự việc trong thời gian
trước sau hay theo trình tự
chính phụ (cái chính nói trước,
cái phụ nói sau)

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
1. Học bài và thực hiện bài tập ở HĐ 4, HĐ 5.
3. Bài mới: Hướng dẫn chuẩn bị bài tiếp theo.
-Chuẩn bị bài: Quê hương