Tiết 79: QUÊ HƯƠNG

- TẾ HANH -

I. TÌM HIỂU CHUNG

1.TÁC GIẢ

Chapter one

1. Tác giả

- Tên khai sinh là Trần Tế Hanh (1921 - 2009).
- Quê quán: Sinh tại một làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi.
- Cuộc đời:
+ Từ năm 1940 - 1945: Ông có mặt trong phong trào Thơ
mới.
+ Sau năm 1945 ông bền bỉ sáng tác nhằm phục vụ cách
mạng và kháng chiến.
+ Ông là nhà thơ tiêu biểu với phong cách thơ hồn hậu, trong
sáng.
+ Năm 1996 ông được nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ
Chí Minh về văn học nghệ thuật.
- Các tác phẩm chính: Hoa niên (1945), Gửi miền Bắc (1955),
Tiếng sóng (1960), Hai nửa yêu thương (1963),...

2. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác:
- Bài thơ viết năm 1939, khi Tế Hanh đang học tại Huế
trong nỗi nhớ quê hương-một làng chài ven biển tha
thiết. Bài thơ được rút trong tập Nghẹn ngào (1939) và
sau đó được in trong tập Hoa niên (1945).
b. Thể loại :
- 8 chữ
c. PTBĐ :
Tự sự + miêu tả + biểu cảm
d. Giá trị nội dung
Bài thơ đã vẽ ra một bức tranh tươi sáng, sinh động về
một làng quê miền biển. Trong đó nổi bật lên hình ảnh
khỏe khoắn, đầy sức sống của người dân chài và cảnh
sinh hoạt lao động chài lưới. Qua đó cho thấy thấy tình
cảm quê hương trong sáng, tha thiết của nhà thơ.

d. Giá trị nội dung
Bài thơ đã vẽ ra một bức tranh tươi sáng, sinh động về
một làng quê miền biển. Trong đó nổi bật lên hình ảnh
khỏe khoắn, đầy sức sống của người dân chài và cảnh
sinh hoạt lao động chài lưới. Qua đó cho thấy thấy tình
cảm quê hương trong sáng, tha thiết của nhà thơ.
f, Giá trị nghệ thuật:
- Thể thơ tám chữ phóng khoáng, phù hợp với việc bộc lộ
cảm xúc giản dị, tự nhiên
- Ngôn ngữ bình dị mà gợi cảm, giọng thơ khỏe khoắn
hào hùng
- Các hình ảnh liên tưởng, so sánh, nhân hóa vô cùng độc
đáo

Bố cục : 4 phần
1

- 2 câu đầu: Giới thiệu
chung về làng quê.

- 8 câu tiếp: Cảnh đoàn
thuyền cá trở về bến.

2

- 6 câu tiếp: Cảnh đoàn thuyền ra
khơi đánh cá

- 4 câu tiếp: Nỗi nhớ làng
chài, nhớ quê hương

II. Đọc – hiểu văn bản

1. Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá
- Hai câu đầu: Tác giả giới thiệu về quê hương thật hồn nhiên và giản dị
+ Nghề: Đánh cá
+ Vị trí địa lí: Gần sông nước.
→ Toát lên tình cảm trong trẻo, thiết tha, đằm thắm bằng lời thơ bình dị.
- Cảnh trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
+ Không gian: Vào một buổi sớm, gió nhẹ, trời trong → thời tiết tốt,
thuận lợi.
+ Chiếc thuyền: Hăng như tuấn mã → Ca ngợi vẻ đẹp dũng mãnh của
con thuyền khi lướt ra khơi.
+ Cánh buồm: Giương như mảnh hồn làng → Con thuyền như mang
linh hồn, sự sống của làng chài.

2. Cảnh thuyền cá về bến
- Không khí: ồn ào, tấp nập, đông vui.
- Hình ảnh: cá đầy ghe, cá tươi ngon.
- Lời cảm tạ chân thành trời đất.
→ Bức tranh sinh động náo nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự sống.
"Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng
Khắp thân hình nồng thở vị xa xăm"
- Hình ảnh người dân chài mang vẻ đẹp và sức sống nồng nhiệt của biển cả, vẻ đẹp
lãng mạn.
- Hình ảnh chiếc thuyền: nằm im bến mỏi trở về nằm, nghe chất muối thấm dần
trong thớ vỏ.
→ Con thuyền như một cơ thể sống, như một phần sự sống lao động ở làng chài,
gắn bó mật thiết với con người nơi đây.

3.  Nỗi nhớ quê hương của tác giả
- Những hình ảnh
+ Biển
+ Cá
+ Cánh buồm
+ Thuyền
+ Mùi biển
→ Nỗi nhớ chân thành, tha thiết nên lời thơ giản dị, tự nhiên như thốt ra từ
trái tim.

III. TỔNG KẾT

1. Nội dung :
- Bài thơ đã vẽ ra một bức tranh tươi sáng, sinh động về một làng quê miền biển.Trong đó
nổi bật lên hình ảnh khỏe khoắn, đầy sức sống của người dân chài và sinh hoạt lao động
chài lưới.
- Cho thấy thấy tình cảm quê hương trong sáng, tha thiết của nhà thơ.

2. Nghệ thuật
- Giọng thơ mộc mạc, giản dị, ngôn ngữ giàu giá trị biểu
cảm.
- Hình ảnh so sánh giàu hình ảnh, có giá trị biểu cảm cao,
phép nhân hóa.
- Phép ẩn dụ, đảo trật tự từ trong câu.
- Hàng loạt động từ mạnh, tính từ, phép liệt kê.
- Sử dụng phương pháp biểu đạt tự sự đan xen miêu tả và
biểu cảm.