KIỂM TRA 5 PHÚT

- Khi truyền tải điện năng đi xa bằng dây dẫn, có một phần điện
năng bị hao phí do …..(1)………….. trên dây dẫn.
- Công thức tính công suất hao phí do tỏa nhiệt trên dây dẫn:
….(2)….
- Để giảm hao phí điện năng do tỏa nhiệt trên đường dây tải
điện thì tốt nhất là ………..(3)………..đặt vào hai đầu đường dây.
- Cùng một công suất điện P được tải đi trên cùng một dây dẫn.
So sánh công suất hao phí khi dùng hiệu điện thế 220V với khi dùng
hiệu điện thế 11.000V?
+ Công suất hao phí tăng hay giảm bao nhiêu lần? …..(4)……
+ Vì sao? …(5)……

SƠ ĐỒ ĐIỆN TỪ NHÀ MÁY ĐIỆN ĐẾN NƠI TIÊU THỤ
380 V
11 000 V

500 000 V
25 000 V

11 000 V
220 V

Bài 37:

MÁY BIẾN THẾ

Máy biến thế trong công nghiệp

Máy biến thế trong gia đình

I. CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY BIẾN THẾ
1. Cấu tạo
- Hai cuộn dây có số vòng
khác nhau, đặt cách điện
với nhau.
- Một lõi sắt (hay thép) có
pha silic chung cho cả hai
cuôn dây.

CẤU TẠO MÁY BIẾN THẾ

2. Nguyên tắc hoạt động
C1. Nếu đặt vào hai đầu
của một cuôn dây (gọi là
cuộn sơ cấp) một hiệu
điện thế xoay chiều thì
bóng đèn mắc ở hai đầu
dây kia (gọi là cuộn thứ
cấp) có sáng lên không?
Tại sao?

Các em cùng quan sát thí nghiệm sau:

C1: có sáng. Vì khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế
xoay chiều, cuộn dây sơ cấp sinh ra từ trường biến thiên xuyên qua
tiết diện của dây thứ cấp làm xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay
chiều, nên đèn sáng.
C2. Hiệu điện thế xuất hiện ở hai đầu cuộn thứ cấp là HĐT xoay
chiều. Tại sao?

Hoạt động của máy biến thế



C2. Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một HĐT xoay chiều thì trong cuôn dây đó
có dòng điện xoay chiều chạy qua. Từ trường trong lõi sắt luân phiên tăng
giảm, vì thế số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuôn thứ cấp luân
phiên tăng giảm. Kết quả là trong cuộn thứ cấp xuất hiện dòng điện xoay
chiều. Một dòng điện xoay chiều phải do một HĐT xoay chiều gây ra. Bởi
vậy hai đầu cuộn dây thứ cấp có một dòng điện xoay chiều.

3. Kết luận.
Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp của máy biến thế một HĐT xoay chiều
thì ở hai đầu cuộn thứ cấp xuất hiện một HĐT xoay chiều.

II. TÁC DỤNG LÀM BIẾN ĐỔI HIỆU ĐIỆN THẾ CỦA MÁY BIẾN THẾ

1. Quan sát
Kết quả

U1 (V)
Lần thí nghiệm

1

3

2

3

3

9

U2 (V)

n1
(vòng)

n2
(vòng)

4

6

9

V

:V

:6 V

=1┴

=1┴

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

U1 = 3V

U2 = 6V
K

n1 = 200 vßng

n2 = 400 vßng

6

V

6

4

2

2

4

0

0

4

2

2

2

4
:6 V

6

9

V

V

=1┴

:6 V

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng

=1┴

s­ph¹m qu¶ng ninh

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

U1 = 3V

U2 = 1,5V
K

n1 = 400 vßng

n2 = 200 vßng

6

4

0

4

2

9

0

4

2

2

2

4

3

:6 V
=1┴

6
=1┴

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

U1 = 9V

U2 = 4,5V
K

n1 = 400 vòng

n2 = 200 vòng

2
6

9

:6 V

V

9

6

6

V

0

4

3

0

Bảng kết quả:

Từ bảng kết quả, em hãy lập tỉ số
+ Lần 1: Ta có:
Suy ra:
+ Lần 2:

Ta có:
Suy ra:

U1
U2

6
1,5
4,5
và

n1
n2

200
400
400

400
200
200

(trong ba lần đo) để so sánh?

n1
200
1
U1
3
1




;
n2
400
2
U2
6
2
U1
n1

U2
n2
U1
3
n1
400

2 ;

2
U2
1, 5
n2
200
U1
n1

U2
n2

2. Kết luận
Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây máy biến thế tỉ lệ với số
vòng dây của mỗi cuộn.

U1
n1

U2
n2
+ Nếu U1 < U2 thì ta có MBT là máy tăng áp (thế).

+ Nếu U1 > U2 thì ta có MBT là máy hạ áp (thế).

III. LẮP ĐẶT MÁY BIẾN THẾ Ở HAI ĐẦU ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN

Điện năng được truyền tải từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ bằng
đường dây dẫn điện. Em hãy chỉ ra nơi nào đặt máy tăng thế, nơi
nào đặt máy hạ thế trên sơ đồ hình 37.2/SGK?

Hạ thế

NHÀ

Hạ thế

MÁY
ĐIỆN

11 000 V

Tăng thế

Hạ thế

220 V

Ở hai đầu đường dây tải điện phải đặt hai loại máy biến thế (tăng
thế; hạ thế) có nhiệm vụ khác nhau.
Ở đầu đường dây tải điện về phía nhà máy điện được đặt máy tăng thế
(tăng hiệu điện thế để giảm hao phí trên đường dây tải điện), ở nơi tiêu
thụ đặt máy hạ thế để có hiệu điện thế thích hợp (thường là 220V).

IV. VẬN DỤNG
C4. Một máy biến thế dùng trong nhà cần phải hạ hiệu điện thế từ 220V
xuống còn 6V và 3V. Cuộn sơ cấp có 4000 vòng. Tính số vòng dây của các
cuộn thứ cấp tương ứng.
+ Số vòng của cuộn 6V:

Bài làm

n1
U1
U 2 .n1
6.4000

 n2 

109 (vòng)
n2
U2
U1
220
+ Số vòng của cuộn 3V:

n1
U1
U 2 .n1
3.4000

 n2 

54 (vòng)
n2 U 2
U1
220

Câu 1:Các bộ phận chính của máy biến thế
gồm:
Hai cuộn dây dẫn có số
A vòng dây khác nhau và
nam
châm
điện.
 Hai cuộn dây dẫn có số
B
vòng dây khác nhau và
một lõi sắt.
Hai cuộn dây dẫn có số
C vòng dây giống nhau và
nam châm vĩnh cửu.
Hai cuộn dây dẫn có số
vòng dây giống nhau và
D
nam châm điện.

Câu 2:Máy biến thế có cuộn dây:
A

Đưa điện vào là
cuộn sơ cấp.

C

B
 Đưa điện vào là
cuộn sơ cấp.

D

Đưa điện vào
là cuộn thứ cấp.
 

Lấy điện ra là
cuộn sơ cấp.

Câu 3:Máy biến thế là thiết bị:
A

Giữ hiệu điện thế không đổi.
B
Giữ cường độ dòng điện không đổi.
C
Biến đổi hiệu điện thế xoay chiều.
D
Biến đổi cường độ
  dòng điện không đổi.

Câu 4:Nếu đặt vào hai đầu cuộn dây sơ cấp
của máy biến thế một hiệu điện thế xoay chiều
thì từ trường trong lõi sắt từ sẽ:
A. Luôn giảm

B. Luôn tăng

D. Không biến
thiên.

Câu 5:Cuộn sơ cấp của máy biến thế có 4400
vòng, cuộn thứ cấp có 240 vòng. Khi đặt vào hai
đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều
220V thì ở hai đầu dây cuộn thứ cấp có hiệu điện
thế là bao nhiêu ?
A. 12
C. 18

B. 16
D. 24

Điều nào sau đây là sai khi nói về máy biến thế (MBT)?
A. MBT có tác dụng thay đổi HĐT xoay chiều.
B. MBT có số vòng cuộn sơ cấp và thứ cấp khác nhau.
C. Khi tải điện năng đi xa thì dùng máy tăng thế.
D. MBT hoạt động được với cả dòng điện không đổi.

Học thuộc bài
em chưa biết

Đọc có thể