Khi con tu hú
_Tố Hữu_

I. Đọc- hiểu chú thích

1. Tác giả

Mời nhóm 1 lên
trình bày sự chuẩn
bị về tác giả

Tiểu
sử

Sự
nghiệp

Tác
phẩm
chính

Đặc
điểm
thơ ca

1. Tác giả
- Tố Hữu ( 1920 – 2002 ), tên thật Nguyễn
Kim Thành, quê ở Thừa Thiên - Huế.
- Giác ngộ lý tưởng cách mạng trong phong
trào học sinh, sinh viên.
- Thơ ông trở thành lá cờ đầu của thơ ca
cách mạng Việt Nam.

Một số hình ảnh về hoạt động cách mạng của nhà thơ Tố Hữu

Tố Hữu với Bác
Hồ ở Pắc Bó 1961

Tố Hữu làm việc với
Bác Hồ 1961

Tố Hữu vào chiến
trường Miền Nam

Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu

Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu

Máu và hoa

KHI CON TU HÚ
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

2. Tác phẩm

Mời nhóm 2 lên
trình bày sự chuẩn
bị về tác phẩm

Hoàn
cảnh
sáng
tác

Xuất
xứ

Thể
loại

Bố cục

Hoàn cảnh
sáng tác

Nhà giam số 9

Sáng tác tháng 7/1939 khi
tác giả bị bắt giam trong nhà
lao Thừa Phủ (Huế).

Nhà lao Thừa Phủ

Xuất xứ

In trong tập thơ “Từ ấy” (phần 2)
Máu lửa
(1937 - 1939)

Từ ấy
(1937 - 1946)

Xiềng xích
(1939 - 1942)
Giải phóng
(1942 - 1946)

Bế tắc

Khi
con tu
hú

Bị bắt vào tù

Giác ngộ

Thể
loại

Lục
bát

Bố
cục

6 câu đầu: Cảnh đất trời vào hè

2 phần
4 câu cuối: Tâm trạng người tù

II. Đọc hiểu văn bản

Nhan đề: Khi con tu hú
Chỉ là vế phụ của một câu trọn ý
Mở ra bao nhiêu liên tưởng
“Khi chim tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến người tù cách mạng
(nhân vật trữ tình) càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng giam
chật chội, càng thèm khát cháy bỏng cuộc sống tự do tưng
bừng ở bên ngoài”
Nhan đề bài thơ đã gợi mạch cảm xúc của toàn bài

1. Bức tranh mùa hè

 Hình ảnh

Những
tín hiệu
mùa hè

Trời - rộng, cao
Diều sáo - lộn nhào

 Màu sắc

Vàng - Lúa chiêm, bắp
Xanh - Vườn, trời
Hồng - Nắng

 Âm thanh

Tiếng tu hú
Tiếng ve ngân
Tiếng sáo diều

 Hương vị

Lúa chín
Trái cây ngọt dần

Khoáng đạt,
tự do
Rực rỡ, tươi tắn

Vui tươi, rộn rã

Ngọt ngào

Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...

 Hương vị ngọt ngào
 Âm thanh rộn rã
 Màu sắc tươi tắn
 Không gian khoáng đạt

 Phép liệt kê, đảo ngữ
 Bức tranh mùa hè bình dị, tươi vui, giàu sức sống

Tâm hồn
người
nghệ sĩ

Lòng yêu
cuộc sống,
niềm khao
khát tự do +
Sức sống tuổi
trẻ, hồn thơ
lãng mạn

Giúp nhà thơ
vẽ nên bức
tranh mùa hè
từ tiếng
chim tu hú
rộn ràng ấy

2. Tâm trạng người tù

Ta nghe / hè dậy / bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, / hè ôi!
Ngột làm sao, / chết uất thôi
Con chim tu hú / ngoài trời / cứ kêu!
Ngắt nhịp
bất
thường ở
câu 8 và 9

Động từ
mạnh:
dậy,
đạp
tan,
ngột,
chết
uất

Từ cảm
thán: ôi,
làm
sao,
thôi, cứ

Ẩn dụ: đạp
tan phòng
= Phá tan
xiềng xích
nô lệ

 Trạng thái: Đau khổ, u uất, ngột ngạt

KHI CON TU HÚ
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Tâm trạng người tù khi
nghe tiếng chim tu hu
kêu ở đoạn thơ đầu và
ở đoạn cuối có gì
khác nhau?

KẾT THÚC
BÀI THƠ
MỞ ĐẦU
BÀI THƠ
Gợi cảnh đất trời bao la,
tưng bừng sự sống lúc
vào hè , tâm trạng náo
nức hoà vào cảnh vật

Gợi niềm chua xót
đau khổ - tâm trạng
u uất, bực bội,
khao khát tự do

III. Ghi nhớ

1. Nghệ thuật
Viết theo thể thơ lục bát
mượt mà, uyển chuyển

Lựa chọn lời thơ đầy ấn
tượng để biểu lộ cảm xúc

Sử dụng các biện pháp tu từ tạo tính thống
nhất của văn bản và đối lập giữa cuộc sống tự
do bên ngoài với bên trong ngục tù

2. Nội dung
Lòng yêu đời

Bài thơ
thể hiện

Lòng yêu lí tưởng
Khát vọng tự do cháy bỏng

Của người
chiến sĩ
Cách mạng
trong hoàn
cảnh tù đày

Vẽ sơ đồ củng
cố bài học

TIẾNG CHIM TU HÚ
Bức tranh mùa hè

Bức tranh tâm trạng

Rộn rã âm thanh, rực
rỡ sắc màu, ngọt ngào
hương vị, không gian
khoáng đạt.

Uất ức, ngột ngạt,
muốn đạp tan xiềng
xích.

KHÁT
VỌNG

Yêu đời, yêu tự do
gắn bó với lý tưởng
cách mạng.

Bức tranh đẹp, tự do,
đầy sức sống.
TỰ DO

GIẢI CỨU
LOÀI CHIM

2

1

4

6

5

8

3

9

7

10

Bài thơ “Khi con tu hú”
sáng tác khi nào?

Khi tác giả mới bị thực
dân Pháp bắt giam ở
nhà lao Thừa Phủ

Tâm trạng người tù – chiến sĩ
được thể hiện ở bốn câu cuối
trong bài thơ “ Khi con tu hú”
là gì?

Đau khổ, u uất, ngột
ngạt, khao khát tự do
đến cháy bỏng

Trong sáu câu thơ đầu của bài
“Khi con tu hú”, bằng tưởng
tượng, nhà thơ đã khắc họa sinh
động một bức tranh mùa hè…

Bức tranh mùa hè
bình dị, tươi vui, giàu
sức sống

Hãy viết một câu văn có bốn
chữ đầu là “Khi con tu hú” để
tóm tắt nội dung bài thơ.

“Khi con tu hú” thể hiện lòng yêu đời,
yêu lí tưởng và khát vọng tự do mãnh
liệt của người chiến sĩ cách mạng trong
cảnh tù đày

Vì sao tiếng tu hú kêu lại tác
động mạnh mẽ đến tâm hồn
nhà thơ như vậy?

Vì đó là tín hiệu của mùa hè
rực rỡ, của sự sống tưng
bừng, của trời cao lồng lộng,
là sự mời gọi của tự do.

Nêu bố cục và nội dung chính
của từng phần trong bài

P1: Cảnh trời ngày hè
P2: Tâm trạng người
chiến sĩ

Nêu những nghệ thuật được
sử dụng trong đoạn cuối

Nhịp thơ biến đổi +
Động từ mạnh + Từ
cảm than + Ẩn dụ

Bức tranh mùa hè hiện ra
mới những đặc điểm như
thế nào?

Hương vị ngọt ngào + Âm
thanh rộn ra + Màu sắc tươi
tắn + Không gian khoáng đạt

Nhận định nào nói đúng nhất ý nghĩa của
nhan đề bài thơ “ Khi con tu hú”?
A. Gợi ra sự việc được nói đến trong bài thơ.
B. Gợi ra tư tưởng được nói đến trong bài thơ.
C. Gợi ra hình ảnh nhân vật trữ tình của bài thơ.
D. Gợi ra thời điểm được nói đến trong bài thơ.

D

Theo em, những tác dụng
của thể thơ lục bát đem lại
cho bài thơ này là gì?

Có ưu thế diễn tả cảm xúc
tha thiết, nồng cháy của
tâm hồn + Giàu nhạc điệu +
Dễ đọc, dễ thuộc, dễ nhớ

Hướng dẫn tự học
 Ôn lại bài cũ + Làm bài tập
 Tìm đọc những đoạn thơ/ bài thơ về cuộc
sống và tâm tư khi ở trong tù của Tố Hữu
 Soạn bài “Câu nghi vấn” (tiếp)

Tạm biệt các em!
GV: Nguyễn Thị Hạnh