PHÒNG GD&ĐT THỊ XÃ SÔNG CẦU
TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ

Giáo viên: VÕ THỊ LỆ HẰNG

Tiết
Tuần
thứ

Tên bài
CHỦ ĐỀ 5: THƠ VIỆT NAM SAU NĂM 1945

26,
27

111 - MÙA XUÂN NHO NHỎ
- - VIẾNG LĂNG BÁC
118 - SANG THU
- NÓI VỚI CON
- NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ
BÀI THƠ
- CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ
MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
- LUYỆN NÓI: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT
ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

TIẾT 116
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN
THƠ, BÀI THƠ

I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

1. Ví dụ (sgk – trang 77,78)
2. Nhận xét:
* Vấn đề nghị luận:
- Hình ảnh mùa xuân và tình cảm thiết tha của nhà thơ trong bài thơ:
Mùa xuân nho nhỏ.
* Những luận điểm:
Khi
phân
tích
Vấn
đề
nghị
+ Hình ảnh mùa xuân......mang nhiều tầng nghĩa, hình ảnh nào cũng thật
hình
ảnh
mùa
luận
của
gợi cảm, thật đáng yêu.
xuân,
tác
giả
+ Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước
cảm
xúc thiết tha,
văntrong
bản
là
trìu mến của nhà thơ.
đưa ra
những
gì?
+ Hình ảnh mùa xuân thể hiện những khát vọng hoà nhập, dâng hiến
luận
điểm
nào?
được kết nối tự nhiên với h/a mùa xuân thiên
nhiên
đất nước.

I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

1. Ví dụ (sgk – trang 77,78)
2. Nhận xét:
* Vấn đề nghị luận:
- Hình ảnh mùa xuân và tình cảm thiết tha của nhà thơ trong bài thơ:
Mùa xuân nho nhỏ.
* Những luận điểm:
+ Hình ảnh mùa xuân......mang nhiều tầng nghĩa, hình ảnh nào cũng thật
gợi cảm, thật đáng yêu.
+ Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước trong cảm xúc thiết tha,
trìu mến của nhà thơ.
+ Hình ảnh mùa xuân thể hiện những khát vọng hoà nhập, dâng hiến
được kết nối tự nhiên với h/a mùa xuân thiên nhiên đất nước.
* Luận cứ: phần chọn , bình các câu thơ, hình ảnh đặc sắc....

Để làm rõ những luận điểm đó người
viết đã sử dụng những luận cứ ntn?

I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ:
1. Ví dụ (sgk – trang 77,78)
2. Nhận xét:
* Vấn đề nghị luận
* Những luận điểm
* Luận cứ
* Bố cục:
+ Mở bài: Từ đầu đến cống hiến thật đáng trân trọng.
+ Thân bài: tiếp đến hình ảnh ấy của mùa xuân.
+ Kết bài: còn lại

Chỉ ra các phần
mở bài, thân
bài, kết bài?

I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ:

1. Ví dụ (sgk – trang 77,78)
2. Nhận xét:
* Vấn đề nghị luận
* Những luận điểm
* Luận cứ
* Bố cục:
+ Mở bài: Từ đầu đến cống hiến thật đáng trân trọng.
+ Thân bài: tiếp đến hình ảnh ấy của mùa xuân.
+ Kết bài: còn lại
=> Bố cục mạch lạc, chặt chẽ có đầy đủ ba phần của bài văn nghị luận.
Nêu nhận xét
Giữa các phần có sự liên kết chặt chẽ tự nhiên về ý, cách diễn đạt.

về bố cục của
văn bản?

 

I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

1. Ví dụ (sgk – trang 77,78)
2. Nhận xét
* Vấn đề nghị luận
* Những luận điểm
* Luận cứ
* Bố cục
- Các đoạn văn được trình bày triển khai hợp lí.
+ Phần mở đầu: dẫn dắt vấn đề hợp lí từ Nhận
mùa xuân
thiên nhiên ,
xétcủa
cách
một qui luật tất yếu đến những vần thơ thể
hiệnđạt
cảmcủa
xúccác
rạo rực, trẻ
diễn
trung trước mùa xuân...
đoạn văn? Cách
+ Phần trình bày thân bài từ mùa xuân của thiên nhiên đất trời đến
diễn đạt đó có
mùa xuân dân tộc...
tác dụng gì?
+ Phần kết bài khái quát hóa...
-> Thấy được cảm xúc của người viết thật tin yêu, tình cảm thiết tha trìu
mến. Làm nổi bật các luận điểm.

I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

1. Ví dụ (sgk – trang 77,78)
2. Nhận xét
* Vấn đề nghị luận
* Những luận điểm
* Luận cứ
* Bố cục
3. Ghi nhớ : SGK/78
- Nghị luận về bài thơ đoạn thơ là trình bày nhận xét, đánh giá của
mình về dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy.
- Nội dung, nghệ thuật..được thê rhiện qua
Thếngôn
nàotừ,
là hình
nghịảnh, giọng
điệu,... Bài nghị luận cần phân tích các yếuluận
ttoosvề
ấybài
để có
những nhận
thơ,
xét, đánh giá cụ thể, xác đáng.
đoạn thơ?
- Bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ cần có bố cục mạch lạc,
rõ ràng ; có lời văn gợi cảm, thể hiện rung động chân thành của người
viết.
 

I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
II. Luyện tập

1. Bài tập (sgk – trang 79). Ngoài những luận điểm nêu về hình ảnh
mùa xuân trong bài Mùa xuân nho nhỏ ở văn bản trên, hãy suy nghĩ và
nêu thêm các luận điểm khác nữa về bài thơ đặc sắc này?
Gợi ý:
- Luận điểm về nhạc điệu của bài thơ.
- Luận điểm về kết cấu của bài thơ.
- Luận điểm về giọng điệu trữ tình thể hiện trong bài thơ.

II. Luyện tập
1. Bài tập (sgk – trang 79)
2. Bài tập bổ sung. Đọc đoạn thơ và trả lời các câu hỏi sau:
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
(Chính Hữu, Đồng chí)
1. Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ. Kể tên một tác phẩm viết về đề tài người lính đã
học trong Chương trình Ngữ văn 9 (kèm tên tác giả)
2. Em cảm nhận gì từ câu thơ “Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.”?
3. Tìm nghĩa gốc, nghĩa chuyển và phương thức chuyển nghĩa của các từ in đậm
trong đoạn thơ trên.
4. Đọc những câu thơ “Áo anh rách vai / Quần tôi có vài mảnh vá /Chân không giày”,
có bạn nghĩ rằng điều đó nói quá sự thật. Em có đồng ý với cách hiểu như vậy không?
Vì sao?
5. Dựa vào nội dung của đoạn thơ trên, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 12 câu)
phân tích đoạn thơ trên. Trong đoạn có câu phủ định và một phép liên kết (Gạch chân
câu phủ định, phép liên kết và chú thích).

II. Luyện tập
1. Bài tập (sgk – trang 79)
2. Bài tập bổ sung.
1. Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ. Kể tên một tác phẩm viết về đề tài
người lính đã học trong Chương trình Ngữ văn 9 (kèm tên tác giả)
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ Đồng chí được sáng tác vào đầu năm
1948, sau khi tác giả cùng đồng đội tham gia chiến đấu trong chiến dịch
Việt Bắc ( thu đông 1947).
- Kể tên tác phẩm viết về người lính: “Bài thơ về tiểu đội xe không
kính” – Phạm Tiến Duật.
2. Em cảm nhận gì từ câu thơ “Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.”?
Câu thơ vừa thể hiện sự gắn bó sâu nặng giữa những người đồng chí
vừa gián tiếp thể hiện sức mạnh của những tình cảm ấy.
3. Tìm nghĩa gốc, nghĩa chuyển và phương thức chuyển nghĩa của các từ
in đậm trong đoạn thơ trên.
- Nghĩa gốc: miệng, chân
- Nghĩa chuyển: vai , phương thức chuyển nghĩa : ẩn dụ

II. Luyện tập
1. Bài tập (sgk – trang 79)
2. Bài tập bổ sung.
4. Đọc những câu thơ “Áo anh rách vai / Quần tôi có vài mảnh vá /Chân
không giày”, có bạn nghĩ rằng điều đó nói quá sự thật. Em có đồng ý với
cách hiểu như vậy không? Vì sao?
Em không đồng ý với ý kiến trên vì (học sinh có thể có những cách lý
giải khác nhau) những câu thơ ấy muốn nhấn mạnh sự chia sẻ, đồng cam
cộng khổ của những người lính trong cuộc chiến đấu đầy khó khăn, gian
khổ những năm đầu kháng chiến chống Pháp

5. Dựa vào nội dung của đoạn thơ trên, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 12
câu) phân tích đoạn thơ trên. Trong đoạn có câu phủ định và một phép liên kết
(Gạch chân câu phủ định, phép liên kết và chú thích).
Gợi ý : Không chỉ thấu hiểu, cảm thông, các anh còn sẻ chia những thiếu thốn,
gian lao và niềm vui bên chiến hào chiến đấu:
"Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh 
Rét run người vầng trán ướt mồ hôi 
Áo anh rách vai 
Quần tôi có vài mảnh vá 
Miệng cười buốt giá 
Chân không giày 
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay".
Đoạn thơ với bút pháp hiện thực, hình ảnh sóng đôi đối xứng "anh - tôi", "áo
anh - quần tôi" tạo được sự gắn kết của những người đồng chí luôn kề vai sát cánh,
đồng cam cộng khổ bên nhau. Trong thiếu thốn, các anh đã cùng chia sẻ ốm đau
bệnh tật, cũng trải qua những cơn sốt rét rừng ghê gớm, cùng chia sẻ những thiếu
thốn về vật chất, bằng niềm lạc quan "miệng cười buốt giá", bằng tình yêu thương
gắn bó "thương nhau tay nắm lấy bàn tay". 
Hình ảnh "miệng cười buốt giá" gợi nụ cười lạc quan bừng lên trong giá lạnh
xua tan đi sự khắc nghiệt của chiến trường. Các anh nắm tay nhau để truyền cho
nhau hơi ấm.

Nghị luận về một tác
phẩm truyện (hoặc đoạn
trích)
Giống
nhau

- Đều trình bày nhận xét, đánh giá của người viết.
- Bố cục bài phải mạch lạc, luận điểm luận cứ rõ ràng
Nhận xét đánh giá về
nhân vật, sự kiện, chủ
đề hay nghệ thuật của
tác phẩm.
- Nhận xét đánh giá xuất
phát từ ý nghĩa của cốt
truyện, tính cách hành
động,.. của nhân vật và
nghệ thuật trong tác
-

Khác
nhau

Nghị luận về một đoạn
thơ, bài thơ

- Nhận xét đánh giá
về nội dung, nghệ
thuật của đoạn thơ,
bài thơ.
- Nhận xét đánh giá gắn
với phân tích, bình giá
ngôn từ, hình ảnh giọng
điệu,… của đoạn thơ,
bài thơ.

Điền tiếp vào chỗ ba chấm sau:
Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là…

Trình bày nhận xét, đánh giá của
mình về nội dung và nghệ thuật
của đoạn thơ, bài thơ ấy.

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ làm
những công việc gì?
a. Tìm cách để nhanh chống học thuộc long đoạn thơ,
bài thơ.
b. tập luyện đọc nhiều lần nhằm đọc thật diễn cảm bài
thơ, đoạn thơ.
cc. Nhận xét, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của đoạn

thơ, bài thơ.

d. Nếu ý kiến của nhiều người khác nhau về đoạn thơ,
bài thơ.

Nội dung và nghệ thuật của đoạn
thơ, bài thơ được thể hiện qua đâu?

Qua ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu,…

KÓ tªn c¸c thÓ lo¹i nghÞ luËn mµ em
®· häc ?
Nghị luận về sự vật, hiện tượng đời
sống.
Nghị luận về một vấn đề tư tưởng,
đạo lý.
Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.