Chương IV:
VIỆT NAM TỪ SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM ĐẾN
TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN
Bài 24:
CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG
CHÍNH QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN
(1945 -1946)

I. MỤC TIÊU

Trình bày tóm tắt diễn biến tổng khởi nghĩ tháng 8-1945?
Thời gian
Sự kiện
14 -18/8/1945

4 tỉnh giành chính quyền sớm nhất: Bắc Giang,
Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam

16/8/1945

Giải phóng thị xã Thái Nguyên

19/8/1945

Giành chính quyền ở Hà Nội

23/8/1945

Giành chính quyền ở Huế

25/8/1945
30/8/1945
02/9/1945

Giành chính quyền ở Sài Gòn
Vua Bảo Đại thoái vị
Tuyên ngôn độc lập, thành lập nước Việt Nam
dân chủ Cộng hoà.

Quân Pháp đến Sài Gòn năm 1945

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1- Khó khăn:

* Giặc ngoại xâm:

Tại sao nói nước Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa
ngay sau khi thành lập
đã ở vào tình thế “
ngàn cân treo sợ tóc” ?

Trung Quốc

HÀ NỘI

Hơn
6 vạn
quân
Nhật

20 vạn quânTưởng

HUẾ

Vĩ tuyến 16

ĐÀ NẴNG

SÀI GÒN

1 vạn quânAnh

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Quân Tưởng vào miền Bắc Việt Nam

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Quân Anh đến Sài Gòn tháng 9/1945

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Quân Pháp đến Sài Gòn năm 1945

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1- Khó khăn:

* Giặc ngoại xâm:
+ Miền Bắc: 20 vạn quân Tưởng và tay sai
+ Miền Nam: hơn 1 vạn quân Anh, theo sau là quân
Pháp
*Chính quyền: Nhà nước cách mạng chưa được củng cố

* Kinh tế :

+ Nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu; bị chiến tranh tàn
phá nặng nề->sản xuất ngừng trệ...
+ Hậu quả hơn 2 triệu đồng bào miền Bắc bị chết đói.

* Tài chính: Ngân quỹ trống rỗng...
* Văn hoá – xã hội:

Những hình ảnh về nạn đói năm 1945

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Khu tưởng niệm nạn nhân chết vì đói (đường
Kim Ngưu - quận Hai Bà Trưng – Hà Nội)

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1- Khó khăn:

* Giặc ngoại xâm:

2- Thuận lợi:

- Giành được chính quyền. Nhân
+ Miền Bắc: 20 vạn quân Tưởng và tay sai
dân được làm chủ nên phấn khởi,
+ Miền Nam: hơn 1 vạn quân Anh, theo sau là quân tin tưởng vào chế độ.
Pháp
- Cách mạng có Đảng, chủ tịch
+ Hơn 6 vạn quân Nhật chờ giải giáp...
HCM lãnh đạo...
*Chính quyền: Nhà nước cách mạng chưa được củng cố

Bên cạnh khó khăn ta có
thuận lợi gì?

* Kinh tế - xã hội (giặc đói):

+ Nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu; bị chiến tranh tàn
phá nặng nề; Lụt lội, hạn hán->sản xuất ngừng trệ...
+ Hậu quả của nạn đói cũ chưa được khắc phục. Nạn
đói mới đang đe doạ.

* Tài chính: Ngân quỹ trống rỗng...
* Văn hoá - giáo dục (giặc dốt):

+ Hơn 90% dân số mù chữ
+ Tệ nạn xã hội: mê tín dị đoan, rượu chè, cờ bạc,
nghiện hút... tràn lan.
=> Nước ta đứng trước tình thế "Ngàn cân treo

sợi tóc".

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1- Khó khăn:

* Giặc ngoại xâm:

=> Nước ta đứng trước tình thế "Ngàn cân treo sợi
tóc".
2- Thuận lợi:

- Giành được chính quyền. Nhân dân được làm chủ nên phấn
khởi, tin tưởng vào chế độ.
- Cách mạng có Đảng, chủ tịch HCM lãnh đạo...

II. CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VÀ BẢO
VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1- Bước đầu xây dựng chế độ mới

Để xây dựng chính
- Ngày 06/01/1946: Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên
quyền nhà nước thì
trong cả nước.
việc đầu tiên mà nhân
- Ngày 02/3/1946: Quốc hội họp phiên đầu tiên, thành lập
dân phải làm, sau cách
chính phủ chính thức do Hồ Chí Minh đứng đầu.
mạnh tháng tám là gì?

Cử tri Sài Gòn bỏ phiếu bầu Quốc hội Khoá I

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà của Quốc hội Khoá I

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

1- Khó khăn:

=> Nước ta đứng trước tình thế "Ngàn cân treo sợi
tóc".
2- Thuận lợi:

II. CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VÀ BẢO
VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1- Bước đầu xây dựng chế độ mới

- Ngày 6/1/1946: Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên trong
cả nước.
- Ngày 02/3/1946: Quốc hội họp phiên đầu tiên, thành lập

chính phủ chính thức do Hồ Chí Minh đứng đầu.

2- Diệt giặc đói, giặc dốt và giải quyết khó khăn về
tài chính

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
II. CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VÀ BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1- Bước đầu xây dựng chế độ mới
2- Diệt giặc đói, giặc dốt và giải quyết khó khăn về tài chính

KHÓ
KHĂN
GIẶC
ĐÓI

GIẶC
DỐT
TÀI
CHÍNH

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

KẾT QUẢ

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
II. CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VÀ BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1- Bước đầu xây dựng chế độ mới
2- Diệt giặc đói, giặc dốt và giải quyết khó khăn về tài chính

KHÓ
KHĂN

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

- Lập hũ gạo cứu đói, tổ chức “Ngày đồng tâm”,
GIẶC kêu gọi nhường cơm sẻ áo
ĐÓI
- Tăng gia sản xuất, chia ruộng đất cho nông dân...
GIẶC
DỐT
TÀI
CHÍNH

KẾT QUẢ

Nhân dân Nam Bộ quyên góp gạo cứu giúp đồng bào bị
đói
ở Bắc
Bộđói
(tháng
10/1945)
Lễ phát động
Ngày
cứu
tại Nhà
hát lớn Hà Nội

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Cụ Ngô Tử Hạ -Mít
Đạitinh
biểucứu
caođói
tuổi
nhất
Quốc
Hội
khóa I - cầm xe
tháng
11/của
1945
ở Hà
Nội
càng đi quyên góp gạo cứu đói năm 1946

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
II. CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VÀ BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1- Bước đầu xây dựng chế độ mới
2- Diệt giặc đói, giặc dốt và giải quyết khó khăn về tài chính
KHÓ
KHĂN
GIẶC
ĐÓI

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

KẾT QUẢ

- Lập hũ gạo cứu đói, tổ chức “Ngày đồng tâm”,
kêu gọi nhường cơm sẻ áo

- Nạn đói
được đẩy

- Tăng gia sản xuất, chia ruộng đất cho nông dân...
GIẶC
DỐT

TÀI
CHÍNH

- 8/9/1945, thành lập “Nha bình dân học vụ”, xóa
nạn mù chữ.
- Đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục...

lùi

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Lớp Bình dân học vụ

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Người dân đứng ngay tại bến đò, bến sông để học chữ. 

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Phát động phong trào chống nạn thất học ở Hà Nội năm 1945

Thư Bác Hồ gửi các cháu học sinh
nhân ngày khai trường tháng 9-1945:
“Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay
không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh
quang để sánh vai các cường quốc năm châu
được hay không, chính là nhờ một phần lớn
ở công học tập của các em” .
(Hồ Chí Minh)

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Bác Hồ thăm lớp Bình dân học vụ

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
II. CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VÀ BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1- Bước đầu xây dựng chế độ mới
2- Diệt giặc đói, giặc dốt và giải quyết khó khăn về tài chính
KHÓ
KHĂN

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

KẾT QUẢ

GIẶC
ĐÓI

- Lập hũ gạo cứu đói, tổ chức “Ngày đồng tâm”,
kêu gọi nhường cơm sẻ áo

- Nạn đói
được đẩy

- Tăng gia sản xuất, chia ruộng đất cho nông dân...
GIẶC
DỐT

TÀI
CHÍNH

- 8/9/1945, thành lập “Nha bình dân học vụ”, xóa
nạn mù chữ.
- Đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục...

- Phát động phong trào: “Quỹ độc lập”, “Tuần lễ
vàng”
- 11/1946: lưu hành đồng tiền Việt Nam...

lùi

Hơn 2,5
triệu người
biết đọc biết
viết
-

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

Khai mạc “Tuần lễ vàng” tại Hà Nội (1945)

Vợ chồng ông bà Trịnh Văn Bô – Hoàng Thị Minh Hồ, gia
đình tư sản ủng hộ cho chính phủ 5147 lượng vàng

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)

KẾT QUẢ
Nhân dân ủng hộ được 370 kg vàng và 20
triệu đồng trong “Quỹ độc lập”, 40 triệu đồng
trong “Quỹ đảm phụ quốc phòng”

Những đồng tiền đầu tiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa

Bài 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH
QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945 -1946)
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
II. CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VÀ BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1- Bước đầu xây dựng chế độ mới
2- Diệt giặc đói, giặc dốt và giải quyết khó khăn về tài chính
KHÓ
KHĂN
GIẶC
ĐÓI

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

KẾT QUẢ

- Lập hũ gạo cứu đói, tổ chức “Ngày đồng tâm”,
kêu gọi nhường cơm sẻ áo

- Nạn đói
được đẩy

- Tăng gia sản xuất, chia ruộng đất cho nông dân...
GIẶC
DỐT

TÀI
CHÍNH

- 8/9/1945, thành lập “Nha bình dân học vụ”, xóa
nạn mù chữ.
- Đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục...

- Phát động phong trào: “Quỹ độc lập”, “Tuần lễ
vàng”
- 11/1946: lưu hành đồng tiền Việt Nam...

lùi

Hơn 2,5
triệu người
biết đọc biết
viết
-

- Nền tài
chính ổn
định

NHỮNG KHÓ KHĂN CỦA NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA
SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945

CHÍNH
QUYỀN

GIẶC ĐÓI

GIẶC
DỐT

TÀI
CHÍNH

GIẶC
NGOẠI
XÂM

Trong những khó khăn trên, khó khăn nào được giải quyết ?

NHỮNG KHÓ KHĂN CỦA NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA
SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945

CHÍNH
QUYỀN

GIẶC ĐÓI

GIẶC
DỐT

TÀI
TÀI
CHÍNH
CHÍNH

GIẶC
NGOẠI
XÂM

Trong những khó khăn trên, khó khăn nào đã được giải quyết?
Tại sao nước
Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa
lại sớm khắc
phục được
những khó khăn
đó?

- Sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của
Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Tinh thần yêu nước, đoàn kết của
nhân dân ta

3-Nhân dân Nam Bộ kháng chiến chống thực dân
Pháp trở lại xâm lược
Các em quan sát những hình ảnh Nhân dân ta
chống lại TDP trở lại xâm lược lần thứ 2 .

Haø Noäi

Saøi Goøn

Löôïc ñoà Vieät Nam sau Caùch maïng thaùng
Taùm naêm 1945

Nhaân daân Saøi Goøn döïng caùc chöôùng
ngaïi vaät treân ñöôøng phoá

Nhaân daân Nam Boää voùt gaäy taàm voâng
quyeát khaùng chieán

Quaân ta chaën ñaùnh ñòch

Cả nước biểu tình ủng hộ Nam bộ

3-Nhân dân Nam Bộ kháng chiến chống thực dân
Pháp trở lại xâm lược
- Đêm 22 rạng 23-9-1945,
Pháp đánh úp trụ sở Uỷ ban nhân
dân Nam Bộ, mở đầu cuộc chiến
tranh xâm lược nước ta lần thứ hai.
- Nhân dân ta anh dũng đánh
trả quân xâm lược ở Sài Gòn - Chợ
Lớn, sau đó là Nam Bộ và Nam
Trung Bộ.
- Nhân dân miền Bắc tích cực
ủng hộ Nam Bộ kháng chiến.

ĐOÀN QUÂN “NAM TIẾN”

4- Đấu tranh chống quân Tưởng và bọn phản
cách mạng
- Nhằm hạn chế sự phá hoại của quân Tưởng và nội
phản, ta nhượng cho chúng 70 ghế trong quốc hội.....
- Ta còn nhân nhượng cho chúng một số quyền lợi về
kinh tế như cung cấp lượng thực, nhận tiêu tiền “quan
kim”,…
- Mặt khác, Chính phủ ban hành một số sắc lệnh nhằm
trấn áp bọn phản cách mạng; giam giữ, lập tòa án quân sự
để trừng trị bọn phản cách mạng.

5-Hiệp định sơ bộ (6-3-1946) và tạm ước Việt-Pháp
(14-9-1946)
*Hoàn cảnh:

Em hãy nêu hoàn cảnh ra đời của Hiệp định sơ bộ ?

- Tưởng Giới Thạch và Pháp kí Hiệp ước Hoa - Pháp (28 - 2 - 1946),
bắt tay chống phá cách mạng nước ta.
- Ngày 6-3-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ ta kí
với Pháp bản Hiệp định Sơ bộ.
* Nội dung Hiệp định:

Nội dung của hiệp định ?

- Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là một quốc
gia độc lập. Chính phủ ta cho quân Pháp vào miền Bắc thay quân Tưởng giải
giáp quân Nhật. Hai bên thực hiện ngừng bắn ngay ở Nam Bộ.
của
Hiệp
sơlực
bộ ?
- Ý nghĩa thắng lợi của Hiệp định Sơ bộ: loại Ý
trừnghĩa
bớt kẻ
thù,
tậpđịnh
trung
lượng vào kẻ thù chính là thực dân Pháp-Ta có thêm thời gian cũng cố lực
lượng.

5- Hiệp định sơ bộ (6-3-1946) và tạm ước Việt-Pháp
(14-9-1946)
*Tình hình sau khi kí Hiệp định Sơ bộ:
Tình hình sau hiệp định Sơ bộ ở nước ta như thế nào ?

- Ta: Tỏ thiện chí hòa bình.
- Pháp: vẫn gây xung đột ở Nam Bộ, lập
Chính phủ Nam Kì tự trị, tăng cường khiêu
khích, làm thất bại cuộc đàm phán ở
Phông-ten-nơ-blô (Pháp).
Trước
tình14-9-1946:
hình đó chủHồ
tịchChí
Hồ chí
Minh
- Ngày
Minh
kí đã
vớikí Tạm ước với
pháp
Chính phủ Pháp bản Tạm ước tiếp tục

nhượng bộ cho Pháp một số quyền lợi về
kinh tế, văn hoá ở Việt Nam để có thời
gian xây dựng và củng cố lực lượng, chuẩn
bị cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
mà ta biết chắc chắn nhất định sẽ nổ ra.

LỄ KÝ BẢN TẠM ƯỚC 14-9-1946

Gạch nối cột A với cột B cho phù hợp: Những biện pháp xây
dưng chính quyền, giải quyết nạn đói, nạn dốt và tài chính ?
a. Học lớp xoá mù chữ.

1. Xây dựng chính quyền.
2. Giải quyết nạn đói.
3. Giải quyết nạn dốt.
4. Giải quyết tài chính

b. Thực hiện “Hũ gạo cứu đói”, “Ngày
đồng tâm”.
c. Xây dựng “Quỹ độc lập”.
d. Tiến hành Tổng tuyển cử bầu Quốc
hội.
e. Thực hiện “Tăng gia sản xuất”.
h. Thực hiện “Tuần lễ vàng”.

Em cho biết ý nghĩa của việc ta ký kết Hiệp định
06 - 03 - 1946 và tạm ước 14 - 09 - 1946?
Loại được một kẻ thù, có thêm thời gian hòa hoãn
để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài !