Tiết 111
Liên kết câu và liên kết đoạn văn

• Tình huống:
•Trong bài làm văn của một học sinh lớp 6
có đoạn viết:
•“Sáng nay trời trong xanh, có nhiều con
chuồn chuồn đang bay. Mẹ em đang nấu
cơm sau bếp, khói bay nghi ngút. Các bạn
học sinh tấp nập đến trường, tiếng gọi nhau
í ới. Em rất thương bố vì đã làm việc vất
Vả để lo cho em ăn học….”
•Đọc đoạn văn trên em có biết bạn học sinh
muốn nói đến điều gì không?

Liên kết câu
và liên kết đoạn
văn

Tiết 111 -Tiếng việt
I. Khái niệm liên kết:

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Liên kết là sự nối kết ý nghĩa giữa câu
1. Bài tập:
với câu và giữa đoạn văn với đoạn văn
a. Bài tập 1 & 2( SGK T43): bằng các từ ngữ có tác dụng liên kết.

Tiết 111 -Tiếng việt

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở
thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn
muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một
lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung
quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.
Có quan hệ mật thiết với chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn
nghệ.

Chủ đề ấy
có quan
hệ như
nào đề
vớigì?
chủ đề chung
Đoạn
văn trên
bànthế
về vấn
của văn bản?

Tiết 111 - Tiếng việt

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn
ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn
muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư,
một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống
chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.
Có quan hệ mật thiết với chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn nghệ.
Nội dung của từng câu trong đoạn:
Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản ánh thực tại.
Câu 2: Khi phản ánh thực tại những người nghệ sĩ muốn nói một
điều gì mới mẻ.
Câu 3: Điều mới mẻ ấy là lời nhắn gửi của người nghệ sĩ.
Các nội dung trên đều hướng vào chủ đề của đoạn văn.
Nội dung chính của từng câu trong đoạn văn trên?
LIÊN KẾT CHỦ ĐỀ

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Tiết 111 -Tiếng việt

I. Khái niệm liên kết: Chủ đề văn
1. Bài tập:
a. Bài tập 1 & 2

bản

Tiếng nói của văn nghệ

Chủ đề đoạn Cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.
-Các đoạn văn phải văn
phục vụ chủ đề chung
của văn bản, các câu
văn phải phục vụ chủ
đề chung của đoạn (liên
kết chủ đề).

Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản ánh
thực tại.

Nội dung
của câu

Câu 2: Khi phản ánh thực tại những
người nghệ sĩ muốn nói một điều gì mới
mẻ.
Câu 3: Điều mới mẻ ấy là lời nhắn gửi
của người nghệ sĩ.

Thế nào là liên kết chủ đề?

Tiết 111 -Tiếng việt

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở
thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn
muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một
lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung
quanh (3)
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Cách 1: Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu
mượn ở thực tại (1). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ,
anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một
điều gì mới mẻ (2)
Cách 2 : Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn
đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3). Nhưng nghệ
sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới
mẻ (2). Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu
mượn ở thực tại (1)..

Tiết 111 -Tiếng việt

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

I. Khái niệm liên kết: Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những
1. Bài tập:
a. Bài tập 1 & 2
-Các đoạn văn phải
phục vụ chủ đề chung
của văn bản, các câu
văn phải phục vụ chủ
đề chung của đoạn (liên
kết chủ đề).
-Các đoạn văn, câu văn
phải được sắp xếp theo
trình tự hợp lí (liên kết
lô-gíc).

vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không
những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều
gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một
lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp
vào đời sống chung quanh (3)
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Các câu được sắp xếp theo một trình tự hợp lí.

+C1: Tác phẩm nghệ thuật làm gì? (Phản ánh thực tại)
+C2: Phản ánh thực tại như thế nào? (Tái hiện và sáng
tạo)
+C3: Tái hiện và sáng tạo thực tại để làm gì? (Nhắn gửi
một điều gì đó)
LIÊN KẾT LÔ- GÍC

Thế nào là liên kết lô gic?

Cắm đi một mình trong đêm (1). Trận địa đại đội 2 ở phía
bãi bồi bên một dòng sông (2). Hai bố con cùng viết đơn xin
ra mặt trận (3). Mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối (4).

Câu hỏi: Các câu trên đã tạo thành đoạn văn chưa?
Vì sao?
Cắm đi một mình trong đêm (1). Trận địa đại đội 2 của anh ở phía bãi
bồi bên một dòng sông (2). Anh chợt nhớ hồi đầu mùa lạc hai bố con
anh cùng viết đơn xin ra mặt trận (3). Bây giờ, mùa thu hoạch lạc
đã vào chặng cuối (4).

Tiết 111-Tiếng việt

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng
vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ
1. Bài tập:
không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một
a. Bài tập 1 & 2( SGK T43): điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá
thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần
b. Bài tập 3( SGK T43):
của mình góp vào đời sống chung quanh (3).

I. Khái niệm liên kết:

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
THẢO LUẬN

1: Xác định từ ngữ liên kết trong câu (1) và
câu (2) và gọi tên phép liên kết đó ?

2:Xác định từ ngữ liên kết trong câu (2) và câu (3)
và gọi tên phép liên kết ?
3:Xác định từ ngữ liên kết trong câu (1) và câu (3)
và gọi tên phép liên kết ?

4: Tìm những từ ngữ cùng trường từ vựng
trong đoạn văn trên?

Tiết 111 -Tiếng việt

Liên kết câu và liên kết đoạn văn

I. Khái niệm liên kết:
1. Bài tập:
a. Bài tập 1 & 2( SGK T43):
b. Bài tập 3( SGK T43):
-Các câu văn, đoạn văn có thể
được liên kết với nhau bằng một
số biện pháp chính là phép lặp,
phép đồng nghĩa, trái nghĩa,
phép liên tưởng, phép thế, phép
nối.

2. Kết luận:

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn
ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà
còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm
một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của
mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
1.Nhưng ở câu 2 biểu thị quan hệ bổ sung cho câu 1.
PHÉP NỐI
-Cụm từ cái đã có rồi ở câu 2 đồng nghĩa với cụm từ những
vật liệu mượn ở thực tại ở câu 1.
PHÉP ĐỒNG NGHĨA

2: -Từ Anh ở câu 3 thay thế cho từ nghệ sĩ ở câu 2
PHÉP THẾ
3:- Lặp lại từ tác phẩm

PHÉP LẶP

4: - Những từ tác phẩm, nghệ sĩ cùng trường từ vựng.
PHÉP LIÊN TƯỞNG

Thế nào là liên kết hình thức?

2- Kết
luận:

Câu
văn,đoạn
văn trong
văn bản
phải liên kết
chặt chẽ với
nhau về nội
dung và
hình thức

- Liên kết về nội
dung :các đoạn
văn phải phục vụ
chủ đề chung của
văn bản,các câu
văn phải phục vụ
chủ đề chung của
đoạn văn(liên kết
chủ đề),các đoạn
văn,câu văn phải
được sắp xếp
theo trình tự hợp
lý (liên kết lôgic).

- Liên kết về hình
thức: các câu
văn, đoạn văn có
thể được liên kết
với nhau bằng
một số biện pháp
chính là phép lặp,
phép đồng nghĩa,
trái nghĩa, phép
liên tưởng,phép
thế, phép nối.

Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố vô sinh và hữu sinh có tác
động, ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe, đời sống của
con người(1). Môi trường cung cấp cho ta không gian để sống, cung
cấp nguồn tài nguyên để sản xuất và là nơi chứa đựng chất thải(2).
Đối xử tốt, sống thân thiện với nó, ta sẽ tận hưởng được những
giây phút thư giãn, thoải mái trong bầu không khí trong lành, hưởng
những cảnh đẹp từ thiên nhiên.(3)
( Trích từ bài dự thi viết về môi trường của Thùy Dung)

Tìm phương tiện liên kết trong văn bản trên .Cho biết
đó là phép liên kết gì?
Đây là liên kết câu hay liên kết đoạn?
Câu (1) (2) PHÉP LẶP => Liên kết câu
Câu (2) (3) PHÉP THẾ => Liên kết đoạn

Liên kết đoạn thực chất là sự liên kết giữa
các câu khác đoạn. Còn liên kết câu là sự liên
kết giữa các câu cùng đoạn

Tiết 111 -Tiếng việt
II- Luyện tập:

Bài tập trong SGK/43.
Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong
đoạn văn sau:
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới
đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy
rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu (2).
Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những
lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời
thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học
vẹt nặng nề (4). Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề
phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa
đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng (5).

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)

Tiết 111 -Tiếng việt

Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong đoạn văn sau:
“Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông
minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một
yêu cầu hàng đầu (2). Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những lỗ
hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực
hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề (4). Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng
này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy
tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng (5)”.
VỀ NỘI DUNG:

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)

Chủ đề của đoạn văn: Khẳng định điểm mạnh và điểm yếu về năng lực trí tuệ của người Việt Nam.
Nội dung các câu đều tập trung phân tích những điểm mạnh, điểm yếu đó.
Trình tự của các câu sắp xếp hợp lí, cụ thể:
Câu 1: Khẳng định những điểm mạnh của người Việt Nam.
Câu 2: Khẳng định tính ưu việt của những điểm mạnh đó trong sự phát triển chung.
Câu 3: Nêu ra những điểm yếu.
Câu 4: Phân tích những biểu hiện cụ thể của cái yếu kém, bất cập.
Câu 5: Khẳng định nhiệm vụ cấp bách là phải khắc phục những điểm yếu ấy.

Tiết 111-Tiếng việt
Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong đoạn văn sau:
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều
thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy rất có ích
trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu (2). Nhưng bên cạnh
cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những lỗ hổng về kiến thức
cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng
thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề (4). Không nhanh
chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và
không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi
không ngừng (5).
(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)
LIÊN KẾT HÌNH THỨC







(2) - (1) bản chất trời phú ấy
(3) - (2) nhưng
(4) - (3) ấy

=> phép đồng nghĩa
=> phép nối
=> phép thế

(5) - (4) những lỗ hổng
(5) - (1) thông minh

=> phép lặp từ ngữ
=> phép lặp từ ngữ

Điền từ thích hợp vào sơ đồ sau:
LIÊN
CÂU,
LIÊNKẾT
KẾT CÂU,
LIÊN
KẾTKẾT
ĐOẠN
LIÊN
VĂNVĂN
ĐOẠN

Liên kết nội
dung

Liên
Liên kết hình
hình
thức
thức

Liên kết nội dung

Liên kết chủ đề

Liên kết
lôgic

Phép nối

Phép lặp

Phép thế

Phép
liên tưởng

Phép đồng nghĩa, trái
nghĩa