Tớ đang
Cácnghiên
bạn ơi!
cứu thấu kính
Các
bạn nghĩ
hội tụ

hộ
với!
Tớtôi
làm
gì có

Thế cậuCậu
có biết
đấy. đều
Cậucó
mỗiCó
người
đang
làm
nghĩ
kỹ
haicứ
cáigì
thấu
kính
thế?
xem!
hộimà
tụ không?

Tiết 51 - Bài 48

BÀI 48: MẮT
I. CẤU TẠO CỦA MẮT
Cơ vòng
Thể thủy tinh
Con ngươi
Giác mạc
Thủy dịch
Là một thấu kính hội tụ bằng một
chất trong suốt và mềm. Nó dễ dàng
phồng lên hoặc dẹt xuống để làm cho
tiêu cự của nó thay đổi

Màng
lưới
(võng
mạc)

Là một màng ở
đáy mắt, tại đó
ảnh của vật mà ta
nhìn thấy sẽ hiện
rõ nét

Dây thần
kinh thị
giác

Thể
thủy
tinh

Màng
lưới

* Thể thủy tinh là một thấu kính hội tụ bằng một chất trong suốt và mềm, có
thể phồng lên hoặc dẹt xuống để thay đổi tiêu cự.
* Màng lưới (võng mạc) nằm ở đáy mắt tại đó ảnh của vật mà ta nhìn thấy sẽ
hiện lên rõ nét. Từ đó thông tin về ảnh sẽ được đưa lên não và ta nhận biết
được ảnh.

Để nhìn rõ một vật thì ảnh
của vật phải ở vị trí nào?

Ảnh của vật ở màng lưới

Trong đời sống ta nhìn các vật ở rất nhiều vị
trí xa gần khác nhau. Vậy mắt ta phải làm gì
để ảnh luôn hiện rõ nét trên màng lưới.

BÀI 48: MẮT
II. SỰ ĐIỀU TIẾT

Sự điều tiết
là gì ?
Là quá trình thể thủy
tinh bị co giãn, phồng
lên hoặc dẹt xuống để
cho ảnh hiện trên
màng lưới rõ nét.
Khi muốn nhìn rõ vật ở các vị trí xa, gần khác nhau thì thể thuỷ tinh phồng lên hay dẹt
xuống làm thay đổi tiêu cự để cho ảnh hiện trên màng lưới được rõ nét. Quá trình này gọi
là sự điều tiết của mắt.

II. SỰ ĐIỀU TIẾT
C2. Em hãy cho biết tiêu cự của thể thuỷ tinh khi mắt nhìn các vật ở xa và
các vật ở gần dài, ngắn khác nhau như thế nào?
Biết rằng khoảng cách từ thể thuỷ tinh của mắt đến màng lưới là không
đổi và ảnh của vật luôn luôn hiện trên màng lưới.

B
A

.F
0

'

A'
B'

Mắt nhìn vật ở gần

F'

F'

Mắt nhìn vật ở xa

- Khi mắt nhìn các vật ở gần, tiêu cự của thể thủy tinh ngắn.
- Khi mắt nhìn các vật ở xa, tiêu cự của thể thủy tinh dài.

màng lưới

thể thủy tinh
Nhìn vật ở gần
Nhìn vật ở xa

O

O

F1

F2

-Khi mắt nhìn các vật ở gần, tiêu cự của thể thủy tinh ngắn (thể thủy tinh phồng lên)
- Khi mắt nhìn các vật ở xa, tiêu cự của thể thủy tinh dài (thể thủy tinh dẹt xuống).

Nhóm cặp (bàn) nghiên cứu mục III (SGK/129)
(thời gian 5p) để trả lời các câu hỏi sau:

1) Điểm cực viễn là gì? Khoảng cực viễn là gì?
2) Điểm cực cận là gì? Khoảng cực cận là gì?
3) Giới hạn nhìn rõ của mắt là gì?

Mắt nhìn không rõ

Điểm xa mắt nhất mà ta có thể nhìn rõ
được khi không điều tiết, điểm đó gọi là
điểm cực viễn của mắt (CV)

CV

Mắt nhìn
rõ

Người có mắt bình thường thì điểm CC cách
mắt
khoảng
Mắt
còn
nhìn
Mắt
không
nhìnrõ
25cm
rõ
CV
CC
25cm
Nhưđiểm
vậy trong
quá
trình
ghi trở
chữra.
hay
đọc sách
Còn
CV cách
mắt
từ 5m
Nếu
nên Điểm
để tậpgần
hoặc
sách
cách mắt
lớn
hơn 25cm
mắt
nhất
tamắt
có
thể
chúng
ta nhìn rõ
các
vật mà
cách
từ 5m trở
(hơn một rõ
gang tay),
để tập
hay
sách gần
gọinếu
làrõđiểm
cực
ra thìnhìn
chúng được,
ta sẽ nhìn
các vật
ởcận
vô cực
mắt C
quá
(< 25cm) thì mắt phải điều tiết quá
C
như ngắm
các ngôi sao vào ban đêm…
mức gây mỏi mắt và dẫn đến bị tật cận thị
CV

5m

CC
Khoảng cách từ điểm CC đến điểm CV gọi là
khoảng là nhìn rõ của mắt

BÀI 48: MẮT
Đối với bảng thị lực
SGK/129,Thực
đặt ra,
mắt
cách bảng
nếu mắt đã
thị lực nhìn
5m và
nhìn
thứ
rõ các
vậtdòng
cách mắt
từ 5m,
6m trở
thì tra
sẽ
2 từ trên
xuống
để lên
kiểm
nhìncórõtốt
cáckhông.
vật ở rất xa.
mắt
Vì vậy, trong ngành y tế,
để thử mắt người ta
dùng bảng thị lực.

Đặt mắt cách bảng thị lực
5m và nhìn dòng thứ 10 từ
trên xuống thì ta sẽ kiểm
tra mắt có tốt hay không.

BÀI 48: MẮT
III. ĐIỂM CỰC CẬN VÀ ĐIỂM CỰC VIỄN
1. Điểm cực viễn (Cv)
2. Điểm cực cận (Cc)
Điểm cực cận là gì?
- Là điểm gần mắt nhất mà ta có thể nhìn rõ được, tại điểm cực cận mắt điều
tiết mạnh nhất
Khoảng cực cận là gì?
- Khoảng cách từ mắt đến điểm cực cận gọi là khoảng cực cận.
Điểm cực cận

Cc

Khoảng cực cận

BÀI 48: MẮT
III. ĐIỂM CỰC CẬN VÀ ĐIỂM CỰC VIỄN
(CV )
(Cc )

Vậy mắt ta chỉ nhìn rõ vật ở trong khoảng nào?
Giới hạn nhìn
rõ của mắt

Cv

Cc

Vật đặt trong khoảng từ điểm cực cận đến điểm cực viễn thì mắt nhìn rõ
vật

C4. Hãy xác định xem điểm cực cận của mắt em cách mắt bao nhiêu cm?
Nhìn thấy các chữ vừa bị mờ

Cc

Đối với mắt người còn trẻ thì điểm cực cận cách mắt trên
10cm. Càng lớn tuổi thì điểm cực cận càng ra xa mắt, có
thể cách mắt trên 1m.

Khi nhìn một vật ở điểm cực
cận thì mắt phải điều tiết
mạnh nhất, cơ vòng đỡ thể
thủy tinh co bóp mạnh nhất,
do đó rất chóng mỏi mắt.

Không nên thường xuyên nhìn vật
ở quá gần, mắt điều tiết liên tục,
lâu ngày sẽ bị cận thị. Khi học bài,
đọc sách, xem ti vi, chơi game…
sau một thời gian chúng ta phải
dừng lại và thư giãn để mắt không
phải điều tiết liên tục.

Nếu làm việc tại các nơi như:
- Có không khí bị ô nhiễm
- Thiếu ánh sáng quá mức
- Có ô nhiễm tiếng ồn
- Gần nguồn sóng điện từ mạnh ...
thì có ảnh hưởng gì đến thị lực của mắt không?
Đó là các nguyên nhân dẫn đến suy giảm thị lực
của mắt và dẫn đến các bệnh về mắt.

Không khí bị ô nhiễm, làm việc tại nơi thiếu ánh sáng hoặc ánh sáng quá
mức, làm việc trong tình trạng kém tập trung (do ô nhiễm tiếng ồn), làm
việc gần nguồn sóng điện từ mạnh… là nguyên nhân dẫn đến suy giảm thị
lực và các bệnh về mắt.

bnvtrm

Nghe điện thoại
di động nhiều

Qyqtứhduèh

Làm việc với máy
tính nhiều

Đọc sách không
đúng tư thế

Ô nhiễm không khí

Ngồi học không đúng tư thế

Làm việc chưa khoa học

Tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử

Vậy cần có các biện pháp bảo vệ mắt như thế nào?
- Các biện pháp bảo vệ mắt:
+ Luyện tập để có thói quen làm việc khoa học, tránh những tác hại
cho mắt.
+ Làm việc tại nơi đủ ánh sáng, không nhìn trực tiếp vào nơi ánh
sáng quá mạnh.
+ Giữ gìn môi trường trong lành để bảo vệ mắt.
+ Kết hợp giữa hoạt động học tập, lao động, nghỉ ngơi, vui chơi để
bảo vệ mắt.

C6. Khi nhìn một vật ở điểm cực viễn thì tiêu cự của thể thủy tinh
sẽ dài nhất hay ngắn nhất ? Khi nhìn một vật ở điểm cực cận thì
tiêu cự của thể thủy tinh sẽ dài nhất hay ngắn nhất ?
Trả lời:

* Khi nhìn một vật ở điểm cực viễn thì tiêu cự của thể thủy tinh sẽ
dài nhất.
* Khi nhìn một vật ở điểm cực cận thì tiêu cự của thể thủy tinh sẽ
ngắn nhất.

BÀI 48: MẮT
IV. VẬN DỤNG:

C5: Một người đứng cách một cột điện 20m. Cột điện cao 8m. Nếu coi
khoảng cách từ thể thủy tinh đến màng lưới của mắt người ấy là 2cm thì ảnh
của cột điện trên màng lưới sẽ cao bao nhiêu xentimet?
Tóm tắt:
AB = 8m = 800cm
AO = 20m = 2000cm
A'O = 2cm
A'B' = ?

B

Màng
lưới

Thể thủy tinh

A

O

A
'B
'

GIẢI
:
Vậy ảnh của cột điện là

C6: Khi nhìn một vật ở điểm cực viễn thì tiêu cự của thể thủy tinh sẽ dài hay
ngắn nhất? Khi nhìn một vật ở điểm cực cận thì tiêu cự của thể thủy tinh sẽ dài
hay ngắn nhất?

Vật đặt ở điểm cực viễn thì tiêu cự của thể thuỷ tinh dài nhất.
Vật đặt ở điểm cực cận thì tiêu cự của thể thuỷ tinh ngắn nhất.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Bộ phận quan trọng nhất của mắt là:
A. thể thủy tinh và thấu kính.
B. thể thủy tinh và màng lưới.
C. màng lưới và võng mạc.
D. con ngươi và thấu kính.
Câu 2: Ảnh của một vật in trên màng lưới của mắt là:
A. ảnh ảo nhỏ hơn vật
B. ảnh ảo lớn hơn vật
C. ảnh thật nhỏ hơn vật
D. ảnh thật lớn hơn vật

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 3: Sự điều tiết của mắt có tác dụng gì?
A. Làm tăng độ lớn của vật
B. Làm tăng khoảng cách đến vật
C. Làm ảnh hiện rõ nét trên màng lưới
D. Cả A,B,C đều đúng
Câu 4: Muốn nhìn rõ vật thì vật phải nằm ở phạm vi nào của
mắt ?
A. Từ điểm cực cận đến mắt
B. Từ điểm cực viễn đến mắt
C. Từ điểm cực viễn đến điểm cực cận của mắt
D. Các phát biểu A,B ,C đều đúng.

+ Hai bộ phận quan trọng nhất của mắt là thể thủy tinh và
màng lưới. Ảnh của vật mà ta nhìn thấy hiện trên màng
lưới.
+ Trong quá trình điều tiết thì thể thủy tinh co giãn, phồng
lên hoặc dẹt xuống, để cho ảnh hiện trên màng lưới rõ nét.
+ Điểm xa mắt nhất mà ta có thể nhìn rõ được một vật ở đó
khi không điều tiết gọi là điểm cực viễn.
+ Điểm gần mắt nhất mà ta nhìn rõ một vật ở đó được gọi
là điểm cực cận.

- Học kĩ phần ghi nhớ và đọc phần: Có thể em chưa biết.
(SGK/130)
 Học bài
 Làm câu C3,C4 trong SGK (đo khoảng cực cận của mắt)
 Làm bài tập 49.1 đến 49.3 trong SBT.
 Chuẩn bị bài 49: “Mắt cận và mắt lão”
- Tìm hiểu xem tại sao một số người già và một số bạn trẻ lại phải đeo kính mới nhìn rõ
các vật đồng thời tìm hiểu xem kính của người già và kính của các bạn trẻ là loại thấu
kính gì để chuẩn bị cho bài học sau : MẮT CẬN VÀ MẮT LÃO.
https://youtu.be/HYAT1cYBm7U