MÔN : KHTN 6

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1:  Năng lượng mà một vật có được do chuyển
động được gọi là …
A. Thế năng.
B. Động năng.
C. Nhiệt năng.
D. Cơ năng.
Câu 2: Vật ở trên cao so với mặt đất có năng lượng
gọi là …
A. Nhiệt năng.
B. Thế năng đàn hồi.
C. Thế năng hấp dẫn.
D. Động năng.

Kiểm tra bài cũ

Câu 3: Căn cứ vào đâu mà ta nhận biết được
một vật có nhiệt năng?
A. Có thể kéo, đẩy các vật.
B. Có thể làm biến đổi nhiệt độ các vật.
C. Có thể làm biến dạng vật khác.
D. Có thể làm thay đổi màu sắc các vật khác.
Câu 4: Điền vào chỗ trống để thành câu hoàn
chỉnh: Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải
phóng năng lượng dưới dạng …
A. Nhiệt và ánh sáng.
B. Nhiệt và năng lượng hóa học.
C. Nhiệt và năng lượng âm.
D. Quang năng và năng lượng âm.

Câu 5. Chúng ta nhận biết điện năng từ ổ cắm

điện cung cấp cho máy tính thông qua biểu
hiện:
A. Ánh sáng.
B. Âm thanh. 
C. Nhiệt do máy tính phát ra.
D. Cả ba phương án trên đều đúng.

Câu 6. Năng lượng của nước chứa trong hồ của đập

thuỷ điện là:
A. Thế năng.
C. Điện năng.

B. Nhiệt năng.
D. Động năng và thế năng.

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 7:  Cầu thủ đá quả bóng bay lên cao so với mặt đất.
Hỏi tại độ cao bất kì quả bóng có những năng lượng nào?
A. Thế năng đàn hồi và động năng.
B. Thế năng hấp dẫn và động năng.
C. Nhiệt năng và quang năng.
D. Năng lượng âm và hóa năng.
Câu 8: Năng lượng hóa học có trong những vật chất nào
sau đây?
A. Cốc nước nóng, mặt trời, pin.
B. Ắc quy, xăng dầu, mặt trời.
C. Pin, thức ăn, xăng dầu.
D. Thức ăn, ắc quy, ngọn lửa.

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 9:  Trong các vật chất sau đây, vật chất nào đều có
nhiệt năng?
A. Bóng đèn đang sáng, pin, thức ăn đã nấu chín.
B. Lò sưởi đang hoạt động, mặt trời, lò xo dãn.
C. Gas, pin mặt trời, tia sét.
D. Mặt trời, tia sét, lò sưởi đang hoạt động.
Câu 10: Những dạng năng lượng nào xuất hiện trong quá
trình quả bóng nảy lên cao rồi rơi xuống chạm đất có ma
sát?
A. Nhiệt năng, động năng và thế năng.
B. Chỉ có nhiệt năng và động năng.
C. Chỉ có động năng và thế năng.
D. Chỉ có động năng.

Khi trời lạnh, ta thường
xoa hai bàn tay vào nhau
và thấy tay nóng lên. Tại
sao?

Vì khi xoa hai tay vào nhau có sự chuyển
hóa năng lượng từ động năng sang nhiệt
năng, nhiệt năng này làm tay ta ấm lên.

Khi vỗ hai tay vào nhau, ta
nghe được tiếng vỗ tay.
Trong hoạt động này đã có
sự chuyển hóa năng lượng
nào?
Khi vỗ hai tay vào nhau, ta nghe được tiếng
vỗ tay, trong hoạt động này có sự chuyển
hóa năng lượng từ động năng sang năng
lượng âm.

BÀI 48. SỰ CHUYỂN
HÓA NĂNG LƯỢNG

I. SỰ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
Khi
đi lên
thì đổi
vận năng
tốc, độlượng
cao củacủa
Hãyquả
môbóng
tả sự
biến
bóng thay đổi thế nào? Sự chuyển hóa
bóng
?
năng lượng ra sao?

Khi quả bóng đi lên thì độ cao tăng
lên, vận tốc giảm nên động năng
chuyển hóa sang thế năng.
Khi quả bóng đi xuống thì vận tốc, độ cao
của bóng thay đổi thế nào? Sự chuyển hóa
năng lượng ra sao?

Khi quả bóng đi xuống thì độ cao giảm,
vận tốc tăng nên thế năng chuyển hóa
sang động năng.

quả

Khi quả bóng chạm đất nó gây ra hiện tượng gì?
Sự chuyển hóa năng lượng ra sao?
Khi quả bóng chạm đất nó tạo ra âm và làm
nóng chỗ tiếp xúc, một phần năng lượng chuyển
hóa thành năng lượng âm và nhiệt năng
Động năng ban đầu cung cấp đã chuyển hóa
thành dạng năng lượng nào?
Động năng

Thế năng
Nhiệt năng
Năng lượng âm

KL. Năng lượng có thể chuyển từ dạng này sang
dạng khác, từ vật này sang vật khác
1. Gọi tên các dạng năng lượng xuất hiện khi
đèn pin được bật sáng (hình 3.2). Vẽ sơ đồ chỉ
ra sự chuyển hóa năng lượng (còn được gọi là
sơ đồ dòng năng lượng) của đèn pin.
Các dạng năng lượng xuất hiện
khi đèn pin được bật sáng là:
+ Hóa năng
+ Năng lượng điện
+ Năng lượng ánh sáng
+ Năng lượng nhiệt

Sơ đồ dòng năng lượng của đèn pin:
Hóa năng

Điện năng

Quang năng

2. Hình 3.3 mô tả một máy sấy tóc đang hoạt
động. Mũi tên trên sơ đồ dòng năng lượng cho
thấy sự chuyển hóa điện năng thành ba dạng
năng lượng khác.
a) Tên ba dạng năng lượng đó là gì?
b) Nêu thêm một thiết bị điện biến đổi điện năng
thành các dạng năng lượng khác.

2. a) Tên ba dạng năng
lượng là: cơ năng; nhiệt
năng; năng lượng âm.
b) Các thiết bị biến đổi
điện năng thành các dạng
năng lượng khác: quạt; ti
vi; điện thoại; ...

3. Hóa năng có thể chuyển hóa thành các dạng
năng lượng nào?
Hóa năng có thể chuyển hóa thành: điện năng,
thế năng, nhiệt năng, năng lượng ánh sáng, năng
lượng âm, động năng.

TÌM HIỂU HÓA NĂNG CÓ THỂ CHUYỂN HÓA
THÀNH NHỮNG DẠNG NĂNG LƯỢNG NÀO ?

a) Hóa năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn, được
năng
chuyển hóa thành..động
………....giúp
ta đạp xe.
b) Hóa năng lưu trữ trong que diêm, khi cọ xát với vỏ
năng và
bao diêm, được chuyển hóa thành nhiệt
…….…….
năng
lượng ánh sáng
……………………
c) Hóa năng trong nhiên liệu (xăng, dầu) khi đốt cháy
động năng
được chuyển hóa thành ……
… …, điện
…. năng
…… và
thế năng của máy bay, tàu hỏa.
…………

II. ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG

1 .Thí nghiệm :Nghiên cứu sự chuyển hóa và bảo
toàn năng lượng của con lắc đơn.
Chuẩn bị: Hai con lắc (gồm 2 quả
cầu giống hệt nhau, treo bằng hai
dây nhẹ dài bằng nhau), giá treo cố
định, thước mét, tấm bìa đánh dấu
hai điểm A, B có cùng độ cao (hình
3.5)
Tiến hành:

Kéo quả cầu (2) đến điểm B (nằm trong mặt
phẳng của tấm bìa như hình 3.6) rồi thả ra.

- Quả cầu (2) chuyển động về vị trí ban đầu va
chạm vào quả cầu (1), làm cho quả cầu (1) lên
đến vị trí A cùng độ cao với vị trí B
Thí nghiệm chứng tỏ điều gì?
Nhận xét: Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự
mất đi mà chỉ truyền từ vật này sang vật khác.
2. Định luật bảo toàn năng lượng
Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất đi mà
chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác hoặc
truyền từ vật này sang vật khác.

Vận dụng định luật bảo toàn năng lượng để
giải thích hiện tượng sau
Một em bé đang chơi xích đu trong
sân. Muốn cho xích đu luôn lên tới độ
cao ban đầu, thỉnh thoảng người mẹ lại
phải đẩy vào xích đu. Tại sao cần phải
làm như vậy ?
Muốn cho xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh
thoảng người mẹ phải đẩy vào xích đu vì trong quá trình
chuyển động, xích đu và cậu bé va chạm với không khí và
lực cản của không khí làm tiêu hao một phần năng lượng
của cậu bé và xích đu. Do đó thi thoảng cần phải đẩy vào
xích đu để nó lên độ cao ban đầu.

THÍ NGHIỆM QUẢ BÓNG NẢY
Chuẩn bị: 1 quả bóng tennis hoặc bóng
cao su, thước dây (hoặc thước cuộn),
một sợi dây dài hơn 1m.
- Tiến hành:
+ Thả rơi quả bóng tennis ở độ cao 1m
so với sàn nhà. Dùng sợi dây căng
ngang ở độ cao 1m để làm mốc (hình
48.7).
+ Yêu cầu các bạn trong nhóm đo độ cao
mà quả bóng đạt được sau lần nảy đầu tiên.

Sau lần
Nêu
nhậnnảy
xétđầu
về kết
tiên,quả
quả
đobóng
được.không
Giải thích
đạt được
tại
sao?
độ
cao như ban đầu, vì:
+ Quả bóng khi rơi từ độ cao xuống mặt đất sẽ
chịu lực cản của không khí, va chạm mặt đất và
còn phát ra âm.
+ Nên năng lượng của quả bóng, một phần bị
chuyển hóa thành nhiệt năng tỏa nhiệt ra môi
trường, làm nóng mặt đất và năng lượng âm.
Vì vậy, quả bóng không có cơ năng như ban đầu
nên không đạt được độ cao như ban đầu.

Định
Có
phải
luật
trong
bảotrường
toàn hợp
năngnàylượng:
định luật
năng
bảolượng
toàn
năng lượng
không
tự sinh
không
ra hoặc
còn đúng?
tự mất đi mà chỉ chuyển
hóa từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ
vật này sang vật khác.
Trong trường hợp này, năng lượng không bị mất
đi mà đã chuyển hóa thành một phần nhiệt năng
và năng lượng âm. Nên định luật bảo toàn năng
lượng vẫn đúng trong trường hợp này.

3. Hoàn thành các câu sau đây bằng cách ghi vào vở
(hay phiếu học tập) các từ hoặc cụm từ trong khung
thích hợp với các khoảng trống, được đánh số thứ tự
từ (1) đến (10). Ví dụ (1) - thế năng
a) Khi quả bóng được giữ yên ở trên cao, nó đang có
_(1)___
thế năng 
thế năng 
Khi quả bóng được thả rơi, ___(2)___ của nó được
chuyển hóa thành (3)___
Động năng 
b) Quả bóng không thể nảy trở lại độ cao ban đầu, nơi
Động năng 
nó được thả rơi, bởi vì không phải tất cả ___(4)___
thế năng  Thực tế, luôn có một
của nó biến thành ___(5)___.
phần năng lượng của nó được chuyển hóa thành
Nhiệt
năng 
lượng âm  trong khi va chạm.
___(6)___ và Năng
___(7)___

c) Trong quá trình chuyển động của quả bóng, luôn có sự
Chuyển
___(8)___hóa từ dạng năng lượng này sang dạng năng lượng
khác. Năng lượng toàn phần của quả bóng luôn được
Bảo toàn không bao giờ Tự
mất đi hoặc được tạo ra thêm.
___(9)___
___(10)___

Hóa năng

LUYỆN TẬP
Điện
năng
Gọi tên các dạng
năng lượng được
đánh số từ (1) đến
(8) trong sơ đồ

Điện
năng

Động
năng

Động
năng Quang Quang năng Động
và năng
năng

năng

AI NHANH HƠN ?
Hãy ghép các bức tranh tương ứng với các quá
trình chuyển hóa năng lượng đã cho.

AI NHANH HƠN?

Hóa năng
Điện năng
→ điện
→Nhiệt năng,
năng →
động năng và
quang sáng. NL âm thanh.
 

Hóa năng
→nhiệt
năng,quang
năng và NL
âm thanh.

 

Thế năng Động năng → Điện năng →
→ động
thế năng đàn NL âm thanh.
năng và NL hồi → động
âm thanh.
năng.
Hóa năng Quang năng Động năng
→ nhiệt → điện năng.
→ điện
năng, động
năng.
năng

Hóa năng → điện Điện năng →Động năng, Hóa năng →nhiệt
năng → quang sáng. nhiệt năng và NL âm năng,quang năng và NL
thanh.
âm thanh.
 
 

Thế năng→ động
Động năng → thế năng
năng → điện năng.   đàn hồi → động năng.

Điện năng → NL âm
thanh.

Hóa năng → nhiệt Quang năng → điện năng. Động năng → điện
năng, động năng.
năng.
 
 

Câu 1: Gọi tên các dạng năng lượng xuất hiện
khi đèn pin được bật sáng?
A. Điện năng và quang năng.                             
B. Hoá năng và điện năng.
C. Nhiệt năng và quang năng.                   
D. Hoá năng và quang năng.

Câu 2: Thiết bị nào biến đổi điện năng thành
nhiệt năng?
 A. Hình A.
B. Hình B.
C. Hình C.
D. Hình D.

Câu 3: Pin mặt trời có sự chuyển hoá:
A. Nhiệt năng thành cơ năng.
B. Nhiệt năng thành điện năng.
C. Quang năng thành nhiệt năng.
D. Quang năng thành điện năng.
Câu 4:  Hoá năng dự trữ trong bao diêm khi cọ xát
với vỏ bao diên được chuyển hoá thành:
A. Nhiệt năng.
B. Quang năng.
C. Nhiệt năng và quang năng.
D. Điện năng.

Câu 5: Điền từ còn thiếu vào chỗ trống: Hoá
năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn được
chuyển hoá thành… giúp ta đạp xe.
A. Nhiệt năng.
B. Động năng.
C. Thế năng.
D. Quang năng.
Câu 6: Tuabin điện gió sản xuất điện từ:
A. Hoá năng.
B. Động năng.
C. Năng lượng ánh sáng.
D. Năng lượng mặt trời.

Câu 7: Trong máy phát điện gió, dạng năng
lượng nào được chuyển hoá thành điện năng?
A. Quang năng.
B. Hoá năng.
C. Nhiệt năng.
D. Cơ năng.
Câu 8: Khi sử dụng nồi cơm điện, năng lượng
điện đã chuyển hóa thành năng lượng chủ yếu
nào?
A. Năng lượng ánh sáng.
B. Cơ năng.
C. Năng lượng nhiệt.
D. Năng lượng âm.

Câu 9: Trong các dụng cụ và thiết bị điện sau
đây, thiết bị nào chủ yếu biến đổi điện năng
thành cơ năng: 
A. Nồi cơm điện.
B. Bàn là điện. 
C. Tivi.
D. Máy bơm nước.
Câu 10: Dạng năng lượng nào đã chuyển hoá
thành điện năng trong một chiếc đồng hồ treo
tường chạy bằng pin? 
A. Hoá năng.
B. Nhiệt năng. 
C. Cơ năng.
D. Quang năng.

-Học bài theo nội dung vở ghi
- Làm bài tập trong sách bài tập
-Đọc trước bài 49 :Năng lượng
hao phí

Chúc các em luôn học giỏi