KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6
GV: Trương Thị Thu Hương

ÔN LẠI KIẾN THỨC CŨ
1. Kể tên một số dạng năng lượng thường gặp?
Các dạng năng lượng thường gặp: Động năng,
thế năng hấp dẫn, năng lượng điện, năng
lượng ánh sáng, năng lượng nhiệt, năng lượng
âm, năng lượng hóa học....
2. Năng lượng truyền từ vật này sang vật khác bằng
mấy cách?
2 Cách: Tác dụng lực, truyền nhiệt

Vì sao khi đun nước ta
thấy nhiệt độ của ấm
nước tăng lên?

Vì có năng lượng nhiệt từ bếp truyền
cho ấm nước làm cho nhiệt độ của ấm
nước tăng lên

Xem video về sự chuyển hóa năng lượng

TIẾT 120 - BÀI 48:
SỰ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Khi trời lạnh, ta thường xoa hai bàn tay vào nhau và
thấy tay nóng lên. Tại sao?

Vì khi xoa hai tay vào nhau
Có sự chuyển hóa năng lượng từ động năng
sang nhiệt năng. Nhiệt năng này làm tay ta ấm
lên

Khi vỗ hai tay vào nhau, ta nghe
được tiếng vỗ tay. Trong hoạt động
này đã có sự chuyển hóa năng lượng
nào?

 Khi

vỗ hai tay vào nhau, ta nghe được
tiếng vỗ tay, trong hoạt động này có sự
chuyển hóa năng lượng từ động năng
sang năng lượng âm

 I. CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
? Hãy mô tả sự biến đổi năng lượng của quả bóng
trong thí nghiệm Hình 48.1
Động năng, thế năng, nhiệt năng,
năng lượng âm

?Vẽ sơ đồ sự chuyển hóa năng
lượng của quả bóng.


Động năng

Thế năng
Nhiệt năng
Năng lượng âm

Gọi tên các năng lượng khi đèn
pin được bật sáng?

Khi đèn pin bật sáng có các dạng
năng lượng: Hóa năng, điện năng,
nhiệt năng, quang năng.

Vẽ sơ đồ chỉ ra sự chuyển hóa năng
lượng (còn được gọi là sơ đồ dòng
năng lượng) của đèn pin.

Sơ đồ chuyển hóa năng lượng:



Hóa năng --> điện năng

Quang năng
Nhiệt năng

Thực hiện nhiệm vụ sau:
1. Hoàn thiện sơ đồ chuyển hóa năng
lượng trong hình 48.3
2. Nêu thêm một thiết bị điện biến đổi Hình 48.3
điện năng thành các dạng năng lượng Máy sấy tóc đang hoạt động
khác.
3. Rút ra kết luận về sự chuyển hóa năng lượng.
Hình thức: Hoạt động cá nhân.
Thời gian: 4 phút



Kết luận: Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang
dạng khác hoặc từ vật này sang vật khác

Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn
thành các câu sau.

-động năng
-thế năng

a) Hóa năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn,
-điện năng
(1) năng giúp ta đạp xe.
động
được chuyển hóa thành...................
-nhiệt năng
b) Hóa năng lưu trữ trong que diêm, khi cọ xát với
nhiệt(2)năng
vỏ bao diêm, được chuyển hóa thành....................
-năng lượng
ánh sáng
(3) lượng ánh sáng
và năng
.....................
c) Hóa năng trong nhiên liệu (xăng, dầu, ) khi đốt cháy được
động(4)năng điện(5)năng
thế (6)
năng
chuyển hóa
thành......................, ...................và ....................của máy bay,
tàu hỏa.

Hóa năng có thể chuyển hóa thành các dạng năng
lượng nào?

Hóa năng có thể chuyển hóa thành: điện năng, thế
 năng, nhiệt năng, động năng, năng lượng ánh sáng...

GHI NHỚ
Năng lượng có thể chuyển hóa từ
dạng này sang dạng khác hoặc từ
vật này sang vật khác

 Học bài theo nội dung đã ghi
 Bài tập về nhà:
? Phân tích sự chuyển hóa năng lượng và
viết sơ đồ dòng năng lượng của nồi cơm
điện đang hoạt động, quả bưởi rơi từ trên
cây xuống.
? Tìm hiểu những thí nghiệm về sự bảo toàn
năng lượng và nội dung định luật bảo toàn
năng lượng.

ÔN LẠI KIẾN THỨC CŨ
Kể tên một số dạng năng lượng và lấy ví dụ
về sự chuyển hóa năng lượng?
- Một số dạng năng lượng: Điện năng, quang
năng, nhiệt năng, hóa năng, quang năng….
- Ví dụ: Sự chuyển hóa năng lượng trong nồi
cơm điện khi nó đang hoạt động: Điện năng
chuyển hóa thành nhiệt năng, quang năng

TIẾT 121 - BÀI 48:
SỰ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

II. ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
1 .Thí nghiệm :Nghiên cứu sự chuyển hóa và
bảo toàn năng lượng của con lắc đơn.
Chuẩn bị: Hai con lắc
(gồm 2 quả cầu giống hệt
nhau, treo bằng hai dây
nhẹ dài bằng nhau), giá
treo cố định, thước mét,
tấm bìa đánh dấu hai
điểm A, B có cùng độ cao
(hình 3.5)
Tiến hành:

Tiến hành:
Kéo quả cầu (2) đến điểm B (nằm trong mặt
phẳng của tấm bìa như hình 3.5 rồi thả ra.

- Quả cầu (2)
chuyển động về vị
trí ban đầu va chạm
vào quả cầu (1), làm
cho quả cầu (1) lên
đến vị trí A cùng độ
cao với vị trí B

TN: Những năng lượng nào đã xuất hiện?
Chúng đã chuyển hóa như thế nào?
Nhận xét: Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự
mất đi mà chỉ truyền từ vật này sang vật khác.
2. Định luật bảo toàn năng lượng
Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất
đi mà chỉ chuyển hóa từ dạng này sang
dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật
khác.

? Một em bé đang chơi xích đu trong sân. Muốn cho
xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh thoảng
người mẹ phải đẩy vào xích đu (hình 48.6). Tại sao
cần làm như thế?

Muốn cho xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh thoảng
người mẹ phải đẩy vào xích đu vì trong quá trình chuyển
động, xích đu và cậu bé va chạm với không khí và lực cản
của không khí làm tiêu hao một phần năng lượng của cậu bé
và xích đu. Do đó thi thoảng cần phải đẩy vào xích đu để nó
lên độ cao ban đầu.

THÍ NGHIỆM QUẢ BÓNG NẢY
- Chuẩn bị: 1 quả bóng tennis hoặc
bóng cao su, thước dây (hoặc thước
cuộn), một sợi dây dài hơn 1m.
- Tiến hành:
+ Thả rơi quả bóng tennis ở độ cao 1m
so với sàn nhà. Dùng sợi dây căng
ngang ở độ cao 1m để làm mốc (hình
48.7).
+ Đo độ cao mà quả bóng đạt được sau lần
nảy đầu tiên.

Độ cao của quả bóng đạt được sau lần đầu tiên
co như ban đầu không? Tại sao ?
Sau lần nảy đầu tiên, quả bóng không đạt được
độ cao như ban đầu, vì:
+ Quả bóng khi rơi từ độ cao xuống mặt đất sẽ
chịu lực cản của không khí, va chạm mặt đất và
còn phát ra âm.
+ Nên năng lượng của quả bóng, một phần bị
chuyển hóa thành nhiệt năng tỏa nhiệt ra môi
trường, làm nóng mặt đất và năng lượng âm.
Vì vậy, quả bóng không có cơ năng như ban đầu
nên không đạt được độ cao như ban đầu.

Có phải trong trường hợp này định luật bảo toàn
năng lượng không còn đúng?

Trong trường hợp này, năng lượng không bị mất
đi mà đã chuyển hóa thành một phần nhiệt năng
và năng lượng âm. Nên định luật bảo toàn năng
lượng vẫn đúng trong trường hợp này.

Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống
-động năng
a) Khi quả bóng được giữ yên ở trên cao, nó
(1) năng
thế
đang có............
(2)năng
thế
Khi quả bóng được thả rơi,................của
nó được
(3) năng
động
chuyển hóa thành...........
b) Quả bóng không thể nảy trở lại độ cao ban
đầu, nơi nó được thả rơi, bởi vì không phải tất cả
(4)
(5)năng Thực tế,
động
năng của nó biến thành..............
thế
..............
luôn có một phần năng lượng của nó được
(6) năng
năng (7)
lượng âm
chuyển hóanhiệt
thành .............. ....và.............................trong khi
va chạm.
(8) chuyển
chuyển
hóa
c) Trong quá
trình
động của quả bóng,
luôn có sự.................... từ dạng năng lượng này
sang dạng năng lượng khác. Năng
lượng
bảo(9)
toàn toàn
tự mất
đi luôn được ..................không
(10)
phần của quả
bóng

-thế năng
-nhiệt năng
-chuyển hóa
-bảo toàn
-tự mất đi
-năng lượng
âm

LUYỆN TẬP
Gọi tên các dạng
năng lượng được
đánh số từ (1) đến
(8) trong sơ đồ

GHI NHỚ

Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất
đi mà chỉ chuyển hóa từ dạng này sang
dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật
khác.

 Học bài theo nội dung đã ghi
 Bài tập về nhà:
? Phát biểu định luật bảo toàn năng lượng

- Đọc trước bài 49: Năng lượng hao phí
? Thế nào là năng lượng có ích, năng
lượng không có ích

Câu 1: Gọi tên các dạng năng lượng xuất hiện
khi đèn pin được bật sáng?
A. Điện năng và quang năng.                             
B. Hoá năng và điện năng.
C. Nhiệt năng và quang năng.                   
D. Hoá năng và quang năng.

Câu 2: Thiết bị nào biến đổi điện năng thành
nhiệt năng?
 A. Hình A.
C. Hình C.

B. Hình B.
D. Hình D.

Câu 3: Pin mặt trời có sự chuyển hoá:
A. Nhiệt năng thành cơ năng.
B. Nhiệt năng thành điện năng.
C. Quang năng thành nhiệt năng.
D. Quang năng thành điện năng.
Câu 4:  Hoá năng dự trữ trong bao diêm khi cọ xát
với vỏ bao diên được chuyển hoá thành:
A. Nhiệt năng.
B. Quang năng.
C. Nhiệt năng và quang năng.
D. Điện năng.

Câu 5: Điền từ còn thiếu vào chỗ trống: Hoá
năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn được
chuyển hoá thành… giúp ta đạp xe.
A. Nhiệt năng.
B. Động năng.
C. Thế năng.
D. Quang năng.
Câu 6: Tuabin điện gió sản xuất điện từ:
A. Hoá năng.
B. Động năng.
C. Năng lượng ánh sáng.
D. Năng lượng mặt trời.

-Học bài theo nội dung vở ghi
- Làm bài tập trong sách bài tập
-Đọc trước bài 49 :Năng lượng
hao phí

BÀI 48: SỰ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
II. Định luật bảo toàn năng lượng
-Quan sát hình 48.5 nêu:
+ mục đích thí nghiệm?
+ dụng cụ thí nghiệm?
+ cách tiến hành thí nghiệm?
-Tiến hành thí nghiệm:
+ Ghi lại hiện tượng quan sát được (chú ý độ cao quả cầu A
đạt được sau khi bị quả cầu B va chạm)
- Thảo luận: thí nghiệm trên chứng tỏ điều gì?
Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất đi mà chỉ chuyển
 hóa từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang
vật khác

luyện tập- Vận dụng

Một em bé đang chơi xích đu trong sân. Muốn cho
xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh thoảng
người mẹ phải đẩy vào xích đu (hình 48.6). Tại sao
cần làm như thế?

Muốn cho xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh thoảng
người mẹ phải đẩy vào xích đu vì trong quá trình chuyển
động, xích đu và cậu bé va chạm với không khí và lực cản
của không khí làm tiêu hao một phần năng lượng của cậu bé
và xích đu. Do đó thi thoảng cần phải đẩy vào xích đu để nó
lên độ cao ban đầu.

Thực hành:
-Làm thí nghiệm quả bóng nảy theo nhóm:
+ Đo độ cao mà quả bóng đạt được sau lần nảy
đầu tiên.
+Nêu nhận xét về kết quả đo được và giải thích
tại sao?
+ Có phải định luật bảo toàn năng lượng trong
trường hợp này không còn đúng?
- Hoàn thành phiếu học tập 1

Phiếu học tập 1
Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống
a) Khi quả bóng được giữ yên ở trên cao, nó
(1) năng
thế
đang có............
(2)năng
thế
Khi quả bóng được thả rơi,................của
nó được
(3) năng
động
chuyển hóa thành...........
b) Quả bóng không thể nảy trở lại độ cao ban
đầu, nơi nó được thả rơi, bởi vì không phải tất cả
(4)
(5)năng Thực tế,
động
năng của nó biến thành..............
thế
..............
luôn có một phần năng lượng của nó được
(6) năng
năng (7)
lượng âm
chuyển hóanhiệt
thành .............. ....và.............................trong khi
va chạm.
(8) chuyển
chuyển
hóa
c) Trong quá
trình
động của quả bóng,
luôn có sự.................... từ dạng năng lượng này
sang dạng năng lượng khác. Năng
lượng
bảo(9)
toàn toàn
tự mất
đi luôn được ..................không
(10)
phần của quả
bóng

-động năng
-thế năng
-nhiệt năng
-chuyển hóa
-bảo toàn
-tự mất đi
-năng lượng
âm

Những chú gà mái của chúng ta đã đẻ rất
nhiều trứng. Bạn hãy giúp mình thu hoạch
số trứng đó bằng cách trả lời các câu hỏi
nhé. Khi bạn trả lời đúng là trứng đã vào
giỏ của mình rồi đấy. Nào bắt đầu thôi!

Bắt đầu

Câu 1: Tuabin điện gió sản xuất điện từ

i,
ồ
r
ng !
ú
, Đ quá
h
a
Ye giỏi
bạn

A : động năng
B: hóa năng
C: năng lượng ánh sáng
D: năng lượng mặt trời

Ồ, tiếc quá, sai mất rồi!

Câu 2: Năng lượng của nước chứa trong
hồ của đập thủy điện là:
i,
ồ
r
ng !
ú
, Đ quá
h
a
Ye giỏi
bạn

A: thế năng.
B: động năng và thế năng
C: nhiệt năng
D: điện năng.

Ồ, tiếc quá, sai mất rồi!

Câu 3: Hóa năng lưu trữ trong que diêm,

khi cọ xát với vỏ bao diêm, được chuyển
hóa hoàn toàn thành
i,
ồ
r
ng !
ú
, Đ quá
h
a
Ye giỏi
bạn

A: nhiệt năng
B: quang năng
C: điện năng
D: nhiệt năng và quang năng

Ồ, tiếc quá, sai mất rồi!

Nhiệm vụ:

Hướng dẫn về nhà

1. Hãy chỉ ra sự biến đổi từ dạng năng lượng này sang dạng
năng lượng khác trong các trường hợp sau:
a) Khi đổ nước từ trên mặt đập thủy điện xuống.
b)Khi ném một vật lên theo phương thẳng đứng
2. Quan sát hình 48.4 + đọc thông tin SGK trang 169
-Làm đồ chơi : ống chỉ biết lăn
-giải thích vì sao ống chỉ lăn được
-đề xuất giải pháp để ống chỉ lăn được xa hơn
Hình thức: mỗi cá nhân phải làm thành báo cáo
nộp sản phẩm thực hành.
Thời gian: 1 tuần.