ch­Ư¬ng II: ĐiÖn tõ häc

- Tæ Xung Chi lµ nhµ
ph¸t minh cña Trung
Quèc thÕ kØ V. ¤ng ®·
chÕ ra xe chØ nam.
- ĐÆc ®iÓm cña xe nµy lµ
dï xe cã chuyÓn ®éng
theo hư­íng nµo thì hình
nh©n trªn xe còng chØ
tay vÒ h­ưíng Nam.

Ở Trung Quốc thế kỉ V
Mô phỏng hình nhân trên xe chỉ nam
của Tổ Xung Chi?

ch­Ư¬ng II: ĐiÖn tõ häc
Bài 21: Nam ch©m vÜnh cöu
I. Tõ tÝnh cña nam ch©m:

1. ThÝ nghiÖm
C1: Có một thanh kim loại làm thế nào để biết thanh
kim loại đó có phải là một nam châm không?
TL:Đư
­ a thanh kim lo¹i l¹i gÇn vôn s¾t, thÐp. NÕu
thanh kim lo¹i hót vôn s¾t, thÐp thì nã lµ nam
ch©m.

Bài 21: Nam ch©m vÜnh cöu
I. Tõ tÝnh cña nam ch©m:
+Nam châm là những vật có khả năng hút sắt, thép …
Ngoài sắt ,thép ,nam châm còn hút niken,côban,ga đô
lini…..các kim loại này gọi là vật liệu từ.

Nam châm là những vật có khả năng hút các kim
loại thuộc vật liệu từ :sắt ,thép ,côban,ga
đôlini,niken……

1. ThÝ nghiÖm
C2: ĐÆt kim nam ch©m trªn gi¸ th¼ng ®øng nh­ư
hinh 21.1
+ Khi ®· ®øng c©n b»ng, kim nam
ch©m n»m däc theo hư­íng nµo?
+Xoay cho kim nam ch©m lÖch khái h­
ưíng võa x¸c ®Þnh, bu«ng tay. Khi
®· ®øng c©n b»ng trë l¹i, kim nam
ch©m cßn chØ hư­íng nh­ư lóc ®Çu
nữa kh«ng? Lµm l¹i thÝ nghiÖm hai
lÇn vµ cho nhËn xÐt?

+ Khi ®· ®øng c©n b»ng, kim nam ch©m n»m däc
theo hư­íng nµo?
+Khi ®· ®øng c©n b»ng, kim nam ch©m n»m däc
theo h­ưíng Nam-B¾c ®Þa lÝ.
B¾c

Nam

+Xoay cho kim nam ch©m lÖch khái hư­íng võa x¸c
®Þnh, bu«ng tay. Khi ®· ®øng c©n b»ng trë l¹i, kim
nam ch©m cßn chØ hư­íng như­lóc ®Çu nữa kh«ng?
Lµm l¹i thÝ nghiÖm hai lÇn vµ cho nhËn xÐt?

am
N
g
n
í
­
Hư

¾c
B
g
n
í
­
Hư

Dương Ngọc Bưu - Vật lý 9

10

+Từ thí nghiệm trên hãy hoàn thành kết luận sau?
Bình th­ưêng, kim (hoÆc thanh) nam ch©m tù do, khi ®·
®øng c©n b»ng lu«n chØ h­ưíng...
Nam-B¾c
…….... Mét cùc cña nam
cùc B¾c.., cßn cùc kia lu«n
ch©m lu«n chØ h­ưíng B¾c gäi lµ………
cùc .......
Nam
chØ hư­íng Nam ®­ưîc gäi lµ……

Bài 21: Nam ch©m vÜnh cöu
I. Tõ tÝnh cña nam ch©m:
+Nam châm là những vật có khả năng hút sắt thép …
+ Bình thường , kim nam châm tự do, khi đã đứng cân
bằng luôn chỉ hướng Nam –Bắc

+Người ta sơn các màu khác
để phân biệt các từ cực của
nam châm, màu sơn phụ
thuộc vào nhà sản xuất
(thông thường màu đỏ là
cực bắc)
+Nhiều khi trên nam châm có
ghi chữ N(North), chỉ cực Bắc.
Chữ sắt,
S(South)
chỉ cực
Nam.
•Ngoài
thép nam
châm

còn hút được ni ken, cô ban,
gađôlini … các kim loại này là
các vật liệu từ. Nam châm hầu
như không hút đồng, nhôm và
các kim loại không thuộc nhóm
vật liệu từ

Mét sè nam ch©m dïng trong
phßng
nghiÖm
vµ trong cuéc
+NamthÝch©m
chữ U
sèng

+Nam ch©m
th¼ng
+Kim nam ch©m

Bài 21: Nam ch©m vÜnh cöu
I. Tõ tÝnh cña nam ch©m:
+Nam châm là những vật có khả năng hút sắt thép …
+ Bình thường , kim nam châm tự do, khi đã đứng cân
bằng luôn chỉ hương Nam –Bắc
+ Cực chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc, kí hiệu là chữ N
+ Cực chỉ hướng Nam gọi là cực Nam, Kí hiệu là chữ S

Khi đư
­ a tõ cùc cña hai nam ch©m l¹i
gÇn nhau

Bài 21: Nam ch©m vÜnh cöu
I. Tõ tÝnh cña nam ch©m:
+Nam châm là những vật có khả năng hút sắt thép …
+ Bình thường , kim nam châm tự do, khi đã đứng cân
bằng luôn chỉ hương Nam –Bắc
+ Cực chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc, kí hiệu là chữ N
+ Cực chỉ hướng Nam gọi là cực Nam, Kí hiệu là chữ S
II. Tương tác giữa hai nam châm:

ThÝ nghiÖm:
C3: Đưa tõ cùc cña hai
nam ch©m l¹i gÇn nhau (H
21.3 ). Quan s¸t hiÖn t­ưîng
vµ cho nhËn xÐt.
C4: Đæi ®Çu cña mét trong
hai nam ch©m råi ®­a l¹i
gÇn nhau. Cã hiÖn t­ưîng gì
x¶y ra víi c¸c nam ch©m?

I. Từ tính của nam châm
II. Tương tác giữa hai nam châm
1. Thí nghiệm

NX 4: Từ cực Bắc của thanh
nam châm đẩy từ cực Bắc của
kim nam châm, như vậy các
cực
cùng tên thì đẩy nhau.

N

S

S

N

C4:Đổi đầu của một trong hai nam
châm rồi đưa lại gần nhau. Có hiện
tượng gì xảy ra với N
các nam châm?
N

NX 3: Từ cực Nam của thanh
nam châm hút từ cực Bắc của
kim nam châm, như vậy các
cực khác tên thì hút nhau.

C3: Đưa từ cực của hai nam châm
lại gần nhau ( hình 21.3). Quan sát
hiện tượng và cho nhận xét.

S

S

I. Từ tính của nam châm
II. Tương tác giữa hai nam châm
1. Thí nghiệm
2. Kết luận

Qua các nhận xét trên em hãy nêu kết luận
về sự tương tác giữa hai nam châm?
Khi đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau
thì chúng hút nhau nếu các từ cực khác tên,
đẩy nhau nếu các từ cực cùng tên.

Bài 21: Nam ch©m vÜnh cöu
I. Tõ tÝnh cña nam ch©m:
+Nam châm là những vật có khả năng hút sắt thép …
+ Bình thường , kim nam châm tự do, khi đã đứng cân
bằng luôn chỉ hương Nam –Bắc
+ Cực chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc, kí hiệu là chữ N
+ Cực chỉ hướng Nam gọi là cực Nam, Kí hiệu là chữ S
II. Tương tác giữa hai nam châm:
+Các cực cùng tên thì đẩy nhau
+Các cực khác tên thì hút nhau

III. VËn dông

C8: X¸c ®Þnh tªn c¸c tõ cùc cña thanh nam ch©m trªn H
21.5.

S

N

H×nh 21.5

III. VËn dông
C8: X¸c

®Þnh tªn c¸c tõ cùc cña thanh nam
ch©m trªn h. 21.5.

S

N

H×nh 21.5

S

N

III. VËn dông
? NÕu cã mét thanh nam ch©m

th¼ng bÞ g·y t¹i chÝnh giữa
cña thanh, hái lóc nµy mét nöa cña thanh nam ch©m sÏ như­
thÕ nµo?
a. ChØ cßn tõ cùc B¾c
b. ChØ cßn tõ cùc Nam
c. Cßn mét trong hai tõ cùc
d.
d VÉn cã hai tõ cùc Nam vµ tõ cùc B¾c

?: Quan s¸t hai thanh nam ch©m trªn

hinh vÏ. Gi¶i thÝch t¹i sao thanh nam
ch©m 2 l¹i l¬ löng trªn thanh nam
ch©m 1?

2

1

Nam châm hút sắt,
thép, cô ban…(các
vật liệu từ).

Khi để tự do, cực
luôn chỉ hướng Bắc
gọi là từ cực Bắc (N),
còn cực luôn chỉ
hướng Nam gọi là từ
cực Nam (S).

NAM CHÂM
VĨNH CỬU
La bàn dùng để
xác định phương
hướng: Bộ phận
chính là một kim
nam châm tự do

Nam châm nào
cũng có 2 từ cực

Khi đặt 2 nam châm gần
nhau, các từ cực cùng
tên đẩy nhau, các từ cực
khác tên hút nhau.

*Cã

thÓ em chƯ­a biÕt

+Vµo năm 1600, nhµ vËt lÝ ng­êi Anh
W.Ghin-bít, ®· ®­ưa ra gi¶ thuyÕt tr¸i
®Êt lµ mét nam ch©m khæng lå..
+ ĐÓ kiÓm tra gi¶ thuyÕt cña mình, W. Ghin-bít ®·
lµm mét qu¶ cÇu lín b»ng s¾t nhiÔm tõ, gäi lµ - Tr¸i
ĐÊt tÝ hon- vµ ®Æt c¸c cùc tõ cña nã ë c¸c ®Þa cùc.
Đưa la bµn l¹i gÇn tr¸i ®Êt tÝ hon «ng thÊy trõ hai tõ
cùc, cßn ë mäi ®iÓm trªn qu¶ cÇu, kim la bµn ®Òu
chØ h­ưíng Nam-B¾c. HiÖn nay vÉn ch­ưa cã sù gi¶i
thÝch chi tiÕt vµ tho¶ ®¸ng vÒ nguån gèc tõ tÝnh cña
tr¸i ®Êt