QUÁ TRÌNH PHÁP XÂM LƯỢC VŨ TRANG Ở VIỆT NAM
KHAI THÁC THUỘC ĐỊA
LẦN THỨ NHẤT

1858
Pháp xâm
lược vũ
trang VN

1884
Hoàn thành
xâm lược vũ
trang Việt
Nam

1896

1897

Cơ bản hoàn Hoàn thiện 1914
thành bình bộ máy cai
định VN
trị

I. CHÍNH SÁCH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THỨ
NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP ( 1897 – 1914 )

I. CHÍNH SÁCH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THỨ NHẤT CỦA
THỰC DÂN PHÁP ( 1897 – 1914 )

1. Tổ chức bộ máy nhà nước

Pháp đã tổ chức
bộ máy nhà nước
ở Đông Dương
như thế nào?

LIÊN
BANG
ĐÔNG
DƯƠNG

Toàn quyền Đông Dương
Paul Doumer (từ 18971902), người cho tiến hành
cuộc khai thác thuộc địa
lần thứ nhất tại Việt Nam.

Paul Doumer,
toàn quyền
Đông Dương
(từ 1897-1902)

“Không một xứ sở nào trên cái thế giới này
lại có nhiều nguồn lợi như cái xứ Bắc Kì.
Biết bao nhiêu ngành kĩ nghệ cần phải
thiết lập. Biết bao chiến dịch xán lạn cần
phải vạch ra. Xứ Bắc Kì giàu có. Nơi đây
chính quốc tha hồ mà bòn rút đầy tay đưa
của cải về nước. Ngành xuất cảng của
nước Pháp cũng sẽ thấy nơi đây là một
nguồn tiêu thụ hàng hóa rất có lợi cho
mình. Vậy thì hãy tiến lên, tiến lên”.
(Trích: Paul Doumer - Những tài
nguyên xứ Bắc Kì)

BẢN ĐỒ LIÊN BANG ĐÔNG DƯƠNG

Pháp chia Đông Dương
làm 5 xứ: Bắc kỳ, Trung
kỳ, Nam kỳ, xứ Lào và
xứ Cam-pu-chia.

BẮC KỲ
LÀO

TRUNG KỲ

CAM PU CHIA
NAM KỲ

ĐẤT NỬA
BẢO HỘ

ĐẤT
BẢO
HỘ

ĐẤT
THUỘC
PHÁP

Dựa có
vào nhận
thông tin
SGK
đồ trên,
hãymáy
mô tả cai
tổ chức
Em
xét
gìvàvềsơtổ
chứcembộ
trịbộcủa
máy nhà nước Đông Dương?
thực dân Pháp?

? Việc Pháp tổ chức bộ máy cai
trị như vậy nhằm mục đích gì?
- Chia rẽ các nước Đông Dương, chia nhỏ để dễ bề
cai trị.
- Tăng cường áp bức, kìm kẹp.
- Biến Đông Dương thành một tỉnh của Pháp,
xóa tên Lào, Cam-pu-chia và Việt Nam trên bản
đồ thế giới.

I. Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất
của thực dân Pháp ( 1897 – 1914 )
1. Tổ chức bộ máy Nhà nước:
- Pháp thành lập Liên bang Đông Dương, đứng đầu
là Toàn quyền Đông Dương.
- Việt Nam bị chia thành 3 xứ: Bắc Kì, Trung Kì,
Nam Kì với ba chế độ khác nhau.
2. Chính sách kinh tế:

THẢO LUẬN
? Nêu các chính sách khai thác thuộc địa
Việt Nam trong các ngành nông nghiệp,
công nghiệp, thương nghiệp, giao thông
vận tải và tài chính.
? Các chính sách trên nhằm mục đích gì?

CHỦ ĐỀ: NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ KINH TẾ, XÃ HỘI Ở VIỆT NAM VÀ
PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN NĂM 1918

Số liệu ruộng đất bị Pháp chiếm

ha

1.Tổ chức bộ máy nhà nước
1600000
2. Chính sách kinh tế
a. Nông nghiệp

1400000
1200000
1000000
800000
600000
400000
200000
0

1890

1900

1910

1912

Cả nước Cả nước
Nam Kì
Bắc Kì
(10.900 ha) (301.000 ha) (1.528.000 ha) (470.000 ha)

Đồn điền cao su của Pháp tại miền Nam

I. Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất
của thực dân Pháp ( 1897 – 1914 )
1. Tổ chức bộ máy Nhà nước:
2. Chính sách kinh tế:
a. Nông nghiệp:
- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất, lập đồn điền.
- Bóc lột nhân dân ta bằng phương pháp “phát canh
thu tô”.
b.Công nghiệp

CHỦ ĐỀ: NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ KINH TẾ, XÃ HỘI Ở VIỆT NAM VÀ
PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN NĂM 1918

Tấn

1.Tổ chức bộ máy nhà nước
500000
2. Chính sách kinh tế
450000
a. Nông nghiệp
400000
b. Công nghiệp
350000
300000
250000
200000
150000
100000
50000
0

Tổng sản lượng khai thác than

1903
(285.915
Tấn)

1912
(415.000
Tấn)

1913
(500.000
Tấn)

Năm

Rượu,
giấy, diêm

Các
nguồn
lợi của
Pháp ở
Việt
Nam

Thiếc,
chì, kẽm

Than

Đồn
điền
café

Bông,
vải, sợi,
rựơu

Sợi,
ximăng,
sửa chữa
tàu

Gỗ,
diêm

Xuất
cảng
Đồn điền
cà phê

Đồn
điền cao
su

Đồn
điền
lúa

Sài Gòn

Xuất
cảng

Rượu,
bia, xay
xát, sửa
chữa tàu

I. Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất
của thực dân Pháp ( 1897 – 1914 )
1. Tổ chức bộ máy Nhà nước:
2. Chính sách kinh tế:
a. Nông nghiệp:
- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất, lập đồn điền.
- Bóc lột nhân dân ta bằng phương pháp “phát canh
thu tô”.
b.Công nghiệp
- Tập trung khai thác mỏ than, mỏ kim loại.
- Đầu tư vốn vào một số ngành: sản xuất xi măng,
gạch ngói, điện, nước, xay xát gạo…
c. Giao thông vận tải

GIAO THÔNG VẬN TẢI

Ga Hà Nội (1900)

Cầu Long Biên

Tuyến đường sắt xuyên Việt được
xây dựng năm 1902

Đường bộ thời Pháp thuộc

I. Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất
của thực dân Pháp ( 1897 – 1914 )
1. Tổ chức bộ máy Nhà nước:
2. Chính sách kinh tế:
a. Nông nghiệp:
b.Công nghiệp
- Tập trung khai thác mỏ than, mỏ kim loại.
- Đầu tư vốn vào một số ngành: sản xuất xi măng,
gạch ngói, điện, nước, xay xát gạo…
c. Giao thông vận tải
- Tăng cường xây dựng hệ thống đường bộ, đường
sắt.
d. Thương nghiệp và tài chính

I. Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất
của thực dân Pháp ( 1897 – 1914 )
1. Tổ chức bộ máy Nhà nước:
2. Chính sách kinh tế:
a. Nông nghiệp:
b.Công nghiệp
c. Giao thông vận tải
- Tăng cường xây dựng hệ thống đường bộ, đường
sắt.
d. Thương nghiệp và tài chính
- Pháp độc chiếm thị trường Việt Nam.
- Đề ra các thứ thuế mới bên cạnh các loại thuế cũ,
nặng nhất là thuế muối, thuế rượu, thuế thuốc phiện,
…

MỤC ĐÍCH CÁC CHÍNH
SÁCH KINH TẾ CỦA PHÁP
- Bóc lột triệt để nguồn tài nguyên thiên nhiên và
sức lao động của nhân dân bản xứ.
- Phục vụ nhu cầu về thị trường nguyên liệu và
nhân công.
- Bù đắp những thiệt hại trong quá trình xâm
lược và bình định Việt Nam.

CƠ CẤU KINH TẾ VIỆT NAM BIẾN CHUYỂN

Cuối thế kỷ XIX

Nông

Thủ

Thươn

Trong cuộc khai thác lần thứ
nhất

Nông

Công

Thương

thông

công
nghiệp

nghiệ
p

Giao

g
nghiệp

nghiệp

nghiệp

nghiệp

vận
tải

Thủ
CN

?Những tác động của chính
sách kinh tế ấy đối với nền
kinh tế Việt Nam?

Nền kinh tế Việt Nam đầu thế
kỉ XX đã có nhiều chuyển biến.
Những yếu tố tích cực và tiêu
cực đan xen nhau do đường lối
nô dịch thuộc địa của Pháp

*Tích cực: Đẩy nền kinh tế Việt Nam đi theo hướng TBCN,
hàng hóa nhiều, phong phú hơn, thành thị và tầng lớp thị dân
xuất hiện cũng nhiều hơn Đời sống có phần văn minh hơn.
*Tiêu cực: Phát triển què quặt, không bền vững
+ Tài nguyên thiên nhiên bị khai thác kiệt quệ
+ Người dân bị bóc lột đến xương tủy với giá nhân công rẻ mạt
và các loại thuế nặng nề, vô lí, tàn nhẫn.
+ Công nghiệp phát triển nhỏ giọt, thiếu hẳn CN nặng.

“Trời đất hỡi dân ta khốn khổ
Đủ các đường thuế nọ thuế kia
Lưới vây trải quét trăm bề
Róc xương, róc thịt còn gì nữa đâu”
(Nguyễn Phan Lăng)

2. Chính sách kinh tế

3. Chính sách văn hóa, giáo dục:

c. Giao thông vận tải
d. Thương nghiệp và tài chính.

Trường Đại học Đông Dương (Đại học
quốc gia Hà Nội ngày nay)

Trường Bưởi
(Trường Chu Văn An-Hà Nội)

Giờ học môn Vật lý tại giảng
đường Đại học Đông Dương

Trong lớp học

HỆ THỐNG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG THỜI PHÁP THUỘC

BẬC ẤU HỌC

(xã, thôn)

Chữ Hán
Chữ quốc ngữ
Chữ Hán

BẬC TIỂU HỌC

(phủ, huyện)
BẬC TRUNG HỌC

(tỉnh)

Chữ quốc ngữ
Tiếng Pháp (tự nguyện)
Chữ Hán
Chữ quốc ngữ
Tiếng Pháp (bắt buộc)

2. Chính sách kinh tế

3. Chính sách văn hóa, giáo dục:

-Đến 1919 Pháp vẫn duy trì chế độ giáo dục của
c. Giao
thông
vận tảikiến.
thời
phong
d. Thương
và tài chính.
- Về nghiệp
sau Pháp
mở trường học mới nhằm đào tạo
lớp người bản xứ phục vụ việc cai trị.
- Mở một số cơ sở văn hóa, y tế.

1.Tổ chức bộ máy nhà nước
2. Chính sách kinh tế
a. Nông nghiệp
b.Công nghiệp
c. Giao thông vận tải
d. Thương nghiệp và tài chính.

Mục đích của việc mở
các cơ sở văn hóa ?

Tuyên truyền văn hóa đồi trụy,
duy trì các thói hư tật xấu.

Cảnh hút thuốc phiện và nấu rượu thời Pháp thuộc

Theo em mục đích chính sách văn hóa giáo dục của thực
dân Pháp ở Việt Nam là “ khai hóa văn minh” cho người
Việt Nam có đúng không? Vì sao?

? Theo em, mục đích của chính sách văn hóa, giáo dục của thực dân Pháp ở

Việt Nam có phải là “khai hóa văn minh” cho người Việt Nam không? Vì sao ?

Trả lời
- Không khai hóa văn minh cho người Việt. Mà
thông qua giáo dục phong kiến, nhằm tạo ra một lớp
người chỉ biết phục tùng.
- Vì muốn kìm hãm nhân dân ta trong vòng ngu dốt,
lạc hậu, mê muội và sa vào tệ nạn xã hội để dễ bề cai
trị…
- Hậu quả: Hơn 90% người dân Việt Nam đương thời
mù chữ, tăm tối bởi chính sách ngu dân của Pháp.

“Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học, chúng
thẳng tay chém giết những người yêu nước, thương
nòi của ta, chúng tắm những cuộc khởi nghĩa của ta
trong những bể máu. Chúng ràng buộc dư luận, thi
hành chính sách ngu dân. Chúng dùng thuốc phiện,
rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược…”
(Hồ Chủ tịch, "Tuyên ngôn độc lập")

LUYỆN TẬP

4.
đích
của
thực
dântrị
Pháp
trong
việc
mở các
1.
2.
3. Mục
Đứng
Hệ
Mục
thống
đích
đầugiáo
trong
bộ máy
dục
chính
cai
của
sách
Pháp
củakinh
ởthực
Đông
tếdân
của
Dương
Pháp
Pháp
được
ởởĐông
Đông
tổ
trường
học
ở Việt
Dương
chức
Dương
như
là
là ai?
thế
gì?
nào?nam?

1

2

DINH TOÀN QUYỀN ĐÔNG DƯƠNG
PHỦ CHỦ TỊCH NGÀY NAY.

3

4

Trả
thống
Trảlời:
lời:Hệ
Viên
Ra
Đào
sức
tạovơ
Giáo
dục
Phủ
toàn
quyền
vét
ra
lớp
bóc
người
lộtđược
nhân
bản
chia
làm
3vụDương
cấp:
Đông
Dương
xứ
phục
cho
dân
Đông
+ Ấu
họccho
Pháp
để làm
giàu
+ Tiểu
tư bản
Pháp.học
+ Trung học