HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Trò chơi: NHANH NHƯ CHỚP
+ Chia lớp thành 4 đội.

Luật
chơi

+Yêu cầu: kể tên những bài hát, bài thơ viết
về mẹ.
+Trong thời gian 2 phút, đội nào viết được nhiều đáp
án đúng lên bảng nhất sẽ thắng cuộc.

THƠ

Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng cả đời sống vật chất lẫn tâm hồn con người.
Mỗi người lớn lên đều nhờ sự nuôi nấng, yêu thương , dạy bảo của ông bà, cha
mẹ. Đặc biệt, Trong bài học hôm nay, các em sẽ cùng nhau tìm hiểu chủ đề
tình cảm gia đình qua bài thơ viết về mẹ.

MẸ

- Đỗ Trung Lai -

?/ Khi đọc một văn bản thơ,
chúng ta cần lưu ý điều gì?
Nhận xét nét
độc đáo của bài
thơ thể hiện
qua từ ngữ,
hình ảnh, vần,
nhịp, biện pháp
tu từ.

Tìm hiểu tình
cảm, cảm xúc
của tác giả thể
hiện qua ngôn
ngữ thơ.

Rút ra thông
điệp tác giả gửi
gắm qua bài
thơ.

I/ Tìm hiểu chung
- Tác giả: Đỗ Trung Lai, sinh 1950 ở Hà
Nội.
Thơ Đỗ Trung Lai là giọng thơ
truyền thống trữ tình đằm
thắm nhưng gửi gắm nhiều
tâm sự, triết lý nhẹ nhàng, tự
nhiên.
Ông được giải thưởng văn học
Bộ Quốc phòng năm 1994 với
tập thơ “Đêm sông Cầu”

I/ Tìm hiểu chung
- Tác giả: Đỗ Trung Lai, sinh 1950 ở Hà
Nội.
- Xuất xứ: in trong “Đêm song Cầu”,
NXB Quân đội Nhân dân, 2003.
- Thể thơ: bốn chữ.

II/ Đọc hiểu văn bản
1/ Vần và nhịp

?/ So sánh vần và
nhịp trong bài thơ
Mẹ với bài Đợi mẹ
và bài Một con
mèo nằm ngủ trên
ngực tôi?

?/ Phân tích tác
dụng của những
cách gieo vần và
ngắt nhịp khác
nhau trong 3 bài
thơ?

1/ Vần và nhịp
Bài thơ
Mẹ
Đợi mẹ

Gieo vần – nhịp

Tác dụng

- Vần cách (thẳng-trắng; (già-xa).
- Nhịp: 2/2.

Sinh động, giàu sức gợi
hình, gợi cảm hơn.

- Gieo vần linh hoạt: vần cách,
vần lưng.
- Nhịp lẻ: 3/3, 3/2, 2/3.

Thể hiện được tâm trạng nhớ
nhung, chờ đợi, nhịp điệu
chậm rãi hòa cùng tâm trạng.

ủ-ngủ; chì-đi).
- Nhịp: 3/2/3/2, 2/2/3/2, 5/5.

Nhịp linh hoạt vừa thôi thúc
vừa nhẹ nhàng-> Sự yêu
mến, trân trọng chú mèo.

Một con mèo nằm
- Vần chân (mèo-veo; hoắt-nhắt;
ngủ trên ngực tôi

2/ Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ

?/ Em có nhận
xét gì về cách
thể hiện tình
cảm, cảm xúc
của người con
với mẹ trong
bài thơ này?

?/ Phân tích
một số từ ngữ,
hình ảnh, biện
pháp tu từ để
làm rõ ý kiến
của em.

2/ Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ

- Bài thơ bộc lộ nhiều cung bậc
cảm xúc:
+ Yêu thương, xót xa, ngậm
ngùi trước tuổi già của mẹ.
+ Trách giận thời gian.u

2/ Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ
MẸ

CAU

- Lưng còng

- Vẫn thẳng

- Đầu bạc trắng

- Ngọn xanh rờn

- Thấp

- Cao

- Gần đất

- Gần trời

- Khô gầy

- Khô

2/ Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ
Tác dụng của biện pháp tu từ

Đối lập

Đối lập giữa mẹ và
cau trong dáng hình,
màu sắc, chiều cao.

- Gợi lên một cách xót xa hình
ảnh người mẹ khi già.
- Niềm thương cảm của người
con đối với mẹ.

So sánh

Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ

Bài thơ tăng tính gợi hình, gợi
cảm.

?/ Hãy chỉ ra:
- Chủ đề của bài thơ ?
- Thông điệp của bài thơ mà tác giả muốn gửi
gắm? Thông điệp ấy có ý nghĩa như thế nào đối
với em?

3/ Chủ đề

Mượn hình ảnh cau, qua đó
bộc lộ tình cảm yêu
thương, xót xa, ngậm ngùi
của người con khi đối diện
với tuổi già của mẹ..

4/ Thông điệp
Bài thơ thể hiện
tình cảm kính
yêu với mẹ và
tâm trạng buồn,
day dứt của
người con khi
mẹ ngày càng già
và đến gần hơn
với sự chia lìa cõi
sống.

Thông điệp: Mỗi
chúng ta hãy trân
trọng giây phút
bên cạnh mẹ của
mình, thể hiện
tình cảm yêu
thương qua các
hành động và lời
nói với mẹ.

Nhắc nhỡ chúng
ta hãy luôn biết
cách thấu hiểu,
quan tâm và
dành nhiều thời
gian cho mẹ.

Tổng kết
Nội dung
Bài thơ mượn hình ảnh cây tre quen
thuộc để khắc họa mẹ. Qua đó, bài thơ
thể hiện sự vất vả của cuộc đời mẹ,
tình yêu thương chân thành của con
dành cho mẹ và sự đau đớn, buồn tủi
khi quỹ thời gian của mẹ không còn
nhiều, dường như ngày con xa mẹ đang
đến gần.

Nghệ thuật
- Thể thơ bốn chữ.
- Lời thơ giản dị, tự nhiên.
- Hình ảnh thơ gần gũi.

LUYỆN TẬP

?/ Quan sát người thân trong
gia đình của mình qua năm
tháng, em thấy họ có những
thay đổi như thế nào? Em có
cảm xúc gì khi nhận ra những
thay đổi ấy?

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn ngắn (5 – 7
câu) trình bày cảm nhận
của em về thông điệp mà
tác giả gửi gắm trong văn
bản “Mẹ”.