LUYỆN TỪ VÀ CÂU – LỚP 4

KHỞI ĐỘNG

Câu khiến có tác dụng gì ?
Nêu yêu cầu, đề nghị, mong muốn
của người nói, người viết với người khác
Hỏi những điều chưa biết
Miêu tả, thuật lại sự vật, việc,...

Cuối câu khiến có dấu câu gì?
Dấu chấm than
Dấu chấm
Cả hai đáp án trên đều đúng

Luyện từ và câu

Giữ phép lịch sự khi bày tỏ
yêu cầu, đề nghị

I. Nhận xét
-Trong bức tranh
trên có những ai?
-Họ đang làm gì?

I. Nhận xét.
1. Hãy đọc mẩu chuyện sau:
Một sớm, thằng Hùng, mới “nhập cư” vào xóm
tôi, dắt chiếc xe đạp gần hết hơi ra tiệm sửa xe của
bác Hai. Nó hất hàm bảo bác Hai:
- Bơm cho cái bánh trước. Nhanh lên nhé, trễ giờ
học rồi.
Bác Hai nhìn thằng Hùng rồi nói:
- Tiệm của bác hổng có bơm thuê.
- Vậy cho mượn cái bơm, tôi bơm lấy vậy.
Vừa lúc ấy, cái Hoa nhà ở cuối ngõ cũng dắt xe
đạp chạy vào ríu rít chào hỏi:

- Cháu chào bác Hai ạ ! Bác ơi, cho cháu mượn cái
bơm nhé. Chiều nay cháu đi học về, bác coi giùm cháu
nghe, hổng biết sao nó cứ xì hơi hoài.
- Được rồi. Nào để bác bơm cho. Cháu là con gái,
biết bơm không mà bơm !
- Cháu cảm ơn bác nhiều.
Theo Thành Long

Nhóm đôi
I. Nhận xét.

-Tìm

lời yêu cầu, đề nghị của
bạn Hùng và bạn Hoa.
-Đó là lời của ai nói với ai?
10

I. Nhận xét.
Chiều nay cháu đi
Bác ơi,
học về, bác coi
cho cháu
giùm cháu nghe,
mượn cái
hổng biết sao nó
bơm
cứ xì hơi hoài.
nhé!.
HOA

Vậy cho mượn
cái bơm, tôi bơm
lấy vậy.

Bơm cho cái
bánh trước.
Nhanh lên nhé,
trễ giờ học rồi.

HÙNG

Sắm vai

Nhận xét về cách đề nghị của hai bạn Hoa
và Hùng
Gợi ý: cách đề nghị nào bất
lịch sự, cách đề nghị nào
lịch sự, xưng hô thế nào

Câu nêu yêu cầu, đề nghị
-Bơm cho cái bánh trước.
Nhanh lên nhé, trễ giờ học rồi.
-Vậy cho mượn cái bơm, tôi
bơm lấy vậy.
Bác ơi, cho cháu mượn cái
-Bác
bơm nhé. Chiều nay cháu đi
giùm cháu
học về, bác coi giùm
nghe, hổng biết sao nó cứ xì
hơi hoài.

Lời nói của
ai với ai
-Hùng nói
với bác Hai
-Hùng nói
với bác Hai
-Hoa nói với
bác Hai

Nhận xét
-Yêu cầu bất lịch
sự ( thiếu từ
xưng hô, dùng từ
không phù hợp
-Yêu cầu lịch sự
( dùng từ xưng
hô phù hợp
( bác- cháu, có
từ giùm sau
động từ coi

4. Theo em, như thế nào là lịch sự khi yêu cầu,
đề nghị?
Lịch sự khi yêu cầu, đề nghị là lời yêu cầu
phù hợp với quan hệ giữa người nói và
người nghe

I. Nhận xét.
Bơm cho cái bánh trước.
Bác ơi, bác bơm giúp cháu cái bánh
trước nhé!
Bác ơi, bác bơm giúp cháu cái bánh
trước với ạ!
Bác ơi, bác có thể bơm giúp cháu
cái bánh trước được không ạ?

HÙNG

II. Ghi nhớ
1. Khi nêu yêu cầu, đề nghị, ta phải
giữ phép lịch sự.
2. Muốn cho lời đề nghị được lịch sự,
cần có cách xưng hô cho phù hợp và
thêm vào trước hoặc sau động từ các
từ giúp, giùm, làm ơn,…
3. Có thể dùng câu hỏi để nêu yêu
cầu, đề nghị

LUYỆN
TẬP

LUYỆN TẬP

Bài 1. Khi muốn mượn bạn cái bút, em có thể
chọn những cách nói nào ?
a. Cho mượn cái bút !
b, Lan ơi, cho tớ mượn cái bút !
c. Lan ơi, cậu có thể cho tớ mượn cái bút
được không ?

Bài 2. Khi muốn hỏi giờ một người lớn tuổi,
em có thể chọn những cách nói nào ?
a, Mấy giờ rồi?
b, Bác ơi, mấy giờ rồi?
c, Bác ơi, làm ơn cho cháu biết mấy
giờ rồi!
d, Bác ơi, bác xem giúp cháu mấy giờ rồi ạ!

PHIẾU THẢO LUẬN
Nhóm: …………….. ……. Lớp: 4/1

Câu
a) Lan ơi, cho tớ về với !
Cho đi nhờ một cái !
b) Chiều nay, chị đón em nhé !
Chiều nay, chị phải đón em đấy !
c)Theo tớ, cậu không nên nói như thế !
Đừng có mà nói như thế !
d) Bác mở giúp cháu cái cửa này với !
Mở hộ cháu cái cửa với!

Lịch sự

Không lịch sự

PHIẾU THẢO LUẬN
Nhóm: …………….. ……. Lớp: 4/1

Câu
a) Lan ơi, cho tớ về với !
Cho đi nhờ một cái !
b) Chiều nay, chị đón em nhé !
Chiều nay, chị phải đón em đấy !
c)Theo tớ, cậu không nên nói như thế !
Đừng có mà nói như thế !
d) Bác mở giúp cháu cái cửa này với !
Mở hộ cháu cái cửa với!

Lịch sự
X

Không lịch sự
X

X
X
X
X
X
X

Bài 4. Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
a, Em muốn xin tiền bố mẹ để mua một quyển
sổ ghi chép.
b, Em đi học về nhà, nhưng nhà em chưa
có ai về, em muốn ngồi nhờ bên nhà hàng
xóm để chờ bố mẹ về.

Bài 4. Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
a, Em muốn xin tiền bố mẹ để mua một quyển sổ ghi chép.

- Con xin bố cho con tiền mua một quyển sổ ạ!
- Bố ơi, bố cho con tiền mua một quyển sổ nhé!

Bài 4. Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
b, Em đi học về nhà, nhưng nhà em chưa có ai về, em muốn ngồi nhờ
bên nhà hàng xóm để chờ bố mẹ về.
-Cháu xin bác cho cháu ngồi nhờ bên nhà bác một lúc ạ!
- Bác ơi, bác cho cháu ngồi bên nhà bác một lúc nhé!
- Bác cho cháu ngồi nhờ bên nhà bác một lúc ạ!
- Bác có thể cho cháu ngồi nhờ bên nhà bác một chút được không ạ?