1

Chủ đề 19. NỘI TIẾT
- Tuyến yên, tuyến giáp.
- Tuyến tụy, tuyến trên thận.
- Tuyến sinh dục.
- Sự điều hòa và phối hợp hoạt động các tuyến
nội tiết

GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT

Tuyến yên
Tuyến giáp

TIẾT 59. TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP

I. TUYẾN YÊN

- vị trí: nằm ở nền sọ có liên quan
với vùng dưới đồi (thuộc não trung
gian)
- Cấu tạo gồm 3 thùy: thùy trước,
thùy giữa, thùy sau

Thuỳ trước
Thuỳ giữa
Thuỳ sau

VịCấu
trí của
tạo tuyến
của tuyến
yên ?yên ?

*Tuyến yên có vai trò gì?

Các em
nghiên cứu
bảng 56-1 sgk

Thùy trước tuyến yên tiết ra
các loại hoocmôn nào và tác
dụng của chúng ?

Thùy trước tuyến yên
Tiết sữa

(tạo sữa)
Kích tố
tuyến sữa

Tăng trưởng
cơ thể

Kích tố
tăng trưởng
Gan

Tuyến sữa

Tiết hoocmôn
Tirôxin (TH )

Kích tố
tuyến giáp

Kích tố vỏ tuyến
trên thận

Hệ cơ xương
(thông qua gan)

Điều hòa hoạt động
sinh dục, trao đổi
đường, chất khoáng

Tuyến trên
thận

Tuyến giáp

Tinh hoàn

Nam: sinh tinh,
tiết testôstêron

Buồng trứng

Nữ :Phát triển bao noãn, tiết ơstrôgen,
rụng trứng, tạo và duy trì thể vàng

Thùy sau tuyến yên
ng đái
ố
h
c
ố
Kích t ạt (ADH)
h
tháo n

Ôxitôxin
(OT)

Thận

Giữ nước
(chống đái tháo nhạt)

Co bóp tử cung
lúc đẻ
Dạ con
Tiết sữa
Tuyến sữa

Thùy sau tuyến yên tiết
ra các loại hoocmôn nào
và tác dụng của chúng?

Thùy giữa của tuyến yên
đóng vai trò gì?

Thùy giữa có tác dụng đối với sự
phân bố sắc tố da (ở trẻ nhỏ)

Nhiều

Thuỳ giữa

hoocmôn MSH
Ít

Da nhợt nhạt, tái.

I. TUYẾN YÊN:

- Vị trí: nằm ở nền sọ có liên quan với vùng dưới đồi
(thuộc não trung gian )
- Cấu tạo gồm 3 thùy: Thùy trước, thùy giữa, thùy
sau.
- Vai trò:
Vì sao tuyến yên là tuyến nội
+ Tiết hooc tiết
mônquan
kíchtrọng
thíchnhất?
hoạt động của nhiều
tuyến nội tiết khác.
+ Tiết hoóc môn ảnh hưởng một số quá trình sinh lí
trong cơ thể: sự tăng trưởng của cơ thể, trao đổi chất
đường, chất khoáng, co thắt cơ trơn tử cung, tiết sữa

NGƯỜI TÍ HON

Giải thích nguyên nhân các hiện tượng
người “khổng lồ” và người “tí hon” ?

Tuyến yên tiết nhiều hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “khổng lồ”

- Sự rối loạn của
tuyến yên dẫn đến
bệnh lí của cơ thể.

Tuyến yên tiết ít hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “tý hon”
(bệnh lùn tuyến yên)

II. TUYẾN GIÁP

-Vị trí, cấu tạo, vai trò của tuyến giáp?
- Vị trí: Tuyến giáp nằm dưới sụn
giáp, bọc quanh sụn khí quản.
- Cấu tạo: Nặng chừng 20 – 25g,
gồm có nang tuyến và tế bào tiết.
- Vai trò:
Tuyến
giáp
Tuyến cận
giáp

+ Tiết hoocmôn Tirôxin (thành phần
có Iốt) ảnh hưởng trao đổi chất và
chuyển hóa các chất ở tế bào.
+ Tiết hoocmôn Canxitônin cùng
với hoocmon tuyến cận giáp điều
hòa canxi và phốt pho trong máu

Thiếu iốt
Tirôxin không tiết ra
Tuyến yên tiết TSH thúc đẩy tuyến
giáp tăng cường hoạt động
Phì đại tuyến giáp
(Bướu cổ)
- Trẻ chậm lớn, trí não kém phát triển.
- Người lớn hoạt động thần kinh giảm
sút, trí nhớ kém.

Bệnh
nhân
mắc
bệnh
bướu
cổ

THÔNG TIN
Số người mắc bướu cổ do thiếu Iốt trên
thế giới hiện nay:
- Châu Á : 750 triệu.
- Châu Phi : 230 triệu.
- Châu Mỹ La Tinh : 60 triệu.
- Công đồng châu Âu rất ít 20-30 triệu.
- Việt Nam khoảng 1,7 triệu người.
(Các cụm dân cư miền núi chiếm 35%)

Hãy nêu ý nghĩa của cuộc vận động
“toàn dân dùng muối iốt”.

Trong khẩu phần ăn hàng ngày cần dùng muối iốt bổ sung.
Nhu cầu iốt của người là 0,2 mg/ngày

dùng muối iốt
ngừa bệnh
bướu cổ

Người dân
đã nhận thức
rõ điều này
chưa?
Ốc biển

Cá biển

Bản thân
em cần có
trách nhiệm
gì?

Rau câu biển

QUAN SÁT MỘT SỐ HÌNH ẢNH

BỆNH BƯỚU CỔ

BỆNH BAZƠĐÔ

Dựa vào thông tin và hình ảnh hãy so sánh
Bệnh Bazơđô và Bệnh bướu cổ ?

Bệnh Bazơđô
Nguyên
nhân

Hậu
quả

Bệnh bướu cổ

-Tuyến giáp tiết nhiều hoocmôn TH -Tuyến giáp tiết ít hoocmôn TH
(do tuyến hoạt động mạnh)

(do thiếu iốt)

- Tăng cường trao đổi chất.

- Gây phì đại tuyến.

- Tăng tiêu dùng oxi, nhịp tim
tăng.

-Trẻ chậm lớn, trí não kém
phát triển.

- Người bệnh luôn hồi hộp, căng
thẳng, mất ngủ, sút cân nhanh,
gây lồi mắt.

- Người lớn hoạt động thần
kinh giảm sút, trí nhớ kém.

II. TUYẾN GIÁP :

- Vị trí: tuyến giáp nằm dưới sụn giáp, trên sụn khí
quản.
- Cấu tạo: nặng chừng 20 – 25g, gồm có nang tuyến
và tế bào tiết.
- Vai trò:
+ Tiết hoocmôn Tirôxin (thành phần có Iốt) ảnh
hưởng trao đổi và chuyển hóa các chất ở tế bào.
+ Tiết hoocmôn Canxitônin cùng với hoocmôn tuyến
cận giáp điều hòa canxi và phốt pho trong máu.

Tổng kết:

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
Hãy chọn câu trả lời đúng:
Câu 1/ Tuyến nào sau đây là tuyến nội tiết:
a. Tuyến nước bọt

Sai rồi!

b. Tuyến yên

Giỏi

Sai rồi!
c. Tuyến mồ hôi
d. Cả 3 câu trên đều sai
Câu 2/ Tuyến nào vừa làm nhiệm vụ nội tiết vừa làm nhiệm vụ
ngoại tiết:
Sai rồi!
Giỏi
a.Tuyến tuỵ
c. Tuyến nhờn
Sai rồi!
Sai
rồi!
b. Tuyến yên
d. Tất cả đều sai
Câu 3/ Chất tiết từ các tuyến nội tiết được gọi là:
Giỏi
Sai rồi!
b. Hoócmôn
a. Dịch
Sai rồi!
d. Prôtêin
Sai rồi!
c. Men
Sai rồi!

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
a. Bài vừa học.
- Học bài theo nội dung SGK và vở ghi.
- Đọc mục em có biết SGK tr/178
b. Bài sắp học. “Tuyến tụy và tuyến trên thận”
- Phân biệt chức năng nội tiết và ngoại tiết của tuyến
tụy
- Chức năng của tuyến tụy trong sự điều hoà lượng
đường trong máu?