Giáo viên: Nguyễn Thị Liễu
Năm học : 2022-2023

KHỞI ĐỘNG: Trò chơi Ai nhanh hơn

Luật chơi
Các nhóm chơi sẽ tham gia trả lời 5
câu hỏi. Giáo viên sẽ đọc câu hỏi. Khi
GV đọc xong câu hỏi. Các nhóm mới
được ấn chuông để giành quyền trả lời.
Nhóm nào ấn chuông trước sẽ được trả
lời. Chỉ được chọn một trong các đáp
án A, B, C hay D
Mỗi câu trả lời đúng sẽ được 1 bông
hoa, sau phần thi nhóm nào nhiều hoa
nhất sẽ dành chiến thắng.

KHỞI ĐỘNG: Trò chơi Ai nhanh hơn
Hãy chọn câu trả lời đúng:
Câu 1/ Tuyến nào sau đây là tuyến nội tiết:
Sai !

A. Tuyến nước bọt

Đúng

B. Tuyến yên

Sai !
D. Cả 3 câu trên đều sai

Sai !
C. Tuyến mồ hôi
Câu 2/ Tuyến nào vừa làm nhiệm vụ nội tiết vừa làm nhiệm vụ ngoại tiết:
A.Tuyến tuỵ

Đúng
Sai !

C. Tuyến mồ hôi

Sai !
Sai !

B. Tuyến yên
D. Tuyến nước bọt
Câu 3/ Chất tiết từ các tuyến nội tiết được gọi là:
Đúng
Sai !
B. Hoocmôn
A. Dịch
Sai!
D. Mồ hôi
Sai !
C. Enzim

KHỞI ĐỘNG: Trò chơi Ai nhanh hơn
Câu 4: Đáp án nào đúng khi nói về đặc điểm của tuyến Nội tiết:
Đúng
Sai ! B. Sản xuất ra các hooc môn theo đường
A. Sản phẩm tiết theo ống dẫn tới các cơ
máu đến cơ quan đích.
quan tác động
Sai !
Sai !
C. Tiết ra enzim tham gia vào các quá trình
D. Tác dụng rất chậm.
biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng.
Câu 5/ Đáp án nào đúng nhất nói về tính chất của Hooc môn?
Sai !
Sai !
A. Có tính đặc hiệu
C. Không mang tính đặc trưng cho loài
Sai !
B. Hoạt tính sinh học rất cao

D. Cả A, B, C đều đúng

Đúng

Tiết 59 – Bài 56 :
TUYẾN YÊN
ẾN
Y
TU

P
Á
I
G

I- Tuyến yên:
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo

Nghiên cứu thông tin
SGK/176. Kết hợp quan sát
tranh. Thảo luận nhóm trả lời
câu hỏi?( Thời gian 2 phút)

Nhóm 1: Vị trí của tuyến yên
Nhóm 2: Hình dạng của tuyến yên
Nhóm 3: Cấu tạo của Tuyến yên

Vùng dưới đồi
Não trung gian

Tuyến yên

Thùy trước
Thùy sau

01 59
00
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58

Thùy giữa

- Vị trí: nằm ở nền sọ có liên quan với

vùng dưới đồi (thuộc não trung gian)
Vùng dưới đồi

Não trung gian

Tuyến yên
Nền sọ

- Hình dạng: nhỏ
bằng hạt đậu trắng.
Thùy trước

- Cấu tạo gồm 3 thùy:
thùy trước, thùy giữa
( chỉ phát triển ở trẻ
nhỏ), thùy sau.

Thùy sau
Thùy giữa

*Tuyến yên có vai trò gì?

Các em nghiên cứu
bảng 56-1 sgk/176

Thuỳ trước
Thuỳ giữa
Thuỳ sau

2. Vai trò

Kể tên các loại hooc môn của thùy trước
tuyến yên tiết ra?

Thùy trước tuyến yên
Tiết sữa

(tạo sữa)
Kích tố
tuyến sữa

Kích tố
tăng trưởng
Gan

Tuyến sữa

Tiết hoocmôn
Tirôxin (TH )

Kích tố
tuyến giáp

Kích tố vỏ tuyến
trên thận

Hệ cơ xương
(thông qua gan)

Điều hòa hoạt động
sinh dục, trao đổi
đường, chất khoáng

Tuyến trên thận

Tuyến giáp

Tinh hoàn

Nam: sinh tinh,
tiết testôstêron

Tăng trưởng
cơ thể

Buồng trứng

Nữ :Phát triển bao noãn, tiết ơstrôgen,
rụng trứng, tạo và duy trì thể vàng

Thận

Thùy sau tuyến yên
ái thá
đ
g
n
ố
ố ch
Kích t
ADH)
nhạt (

Ôxitôxin (OT)

o

Giữ nước
(chống đái tháo nhạt)

Co bóp tử cung lúc
đẻ
Dạ con
Tiết sữa
Tuyến sữa

Thùy sau tuyến yên tiết ra các loại
hoocmôn nào ?

Thùy giữa có tác dụng đối với sự
phân bố sắc tố da (ở trẻ nhỏ)

Nhiều

Thuỳ giữa

hoocmôn MSH
Ít

Da nhợt nhạt, tái.

I. TUYẾN YÊN:
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo:
- Vị trí: nằm ở nền sọ, có liên quan đến vùng dưới đồi (Thuộc não trung gian)
- Hình dạng: nhỏ bằng hạt đậu trắng
- Cấu tạo gồm 3 thùy: thùy trước, thùy giữa (chỉ phát triển ở trẻ nhỏ), thùy sau.

Vì sao tuyến yên
2.Vai trò: Là tuyến nội tiết quan trọng nhất vì:
là tuyến
nội
tiết
+ Tiết hooc môn kích thích hoạt động của nhiều tuyến
nội tiết
khác.
trọng
+ Tiết hooc môn ảnh hưởng một số quá trình sinhquan
lí trong
cơnhất?
thể: sự
tăng trưởng của cơ thể, co thắt tử cung, tiết sữa….

- Ông Chandra( trái) 74 tuổi đến từ Nepal có
chiều cao 55cm được ghi nhận là người
trưởng thành thấp nhất thế giới.
- Ông Syltan Kosen( phải), nông dân 31 tuổi
người Thổ Nhĩ Kỳ cao 2,51m, sở hữu
bàn tay 27,5cm, bàn chân 36,5cm được ghi
nhận là người cao nhất thế giới.
Hai người đã gặp nhau tại London

Giải thích nguyên nhân
các hiện tượng người
“khổng lồ” và người “tí
hon” ?

Tuyến yên tiết nhiều hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “khổng lồ”

- Sự rối loạn của tuyến
yên dẫn đến bệnh lí của
cơ thể.

Tuyến yên tiết ít hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “tý hon”
(bệnh lùn tuyến yên)

Thức ăn vật nuôi có chứa hoocmon tăng trưởng

Hậu quả của việc ăn thịt động vật nuôi bằng thức ăn chứa nhiều
hoocmon tăng trưởng

Dậy thì sớm

Ung thư vú

Ung thư tuyến tiền liệt

II- Tuyến giáp:
Nghiên cứu thông tin SGK/ 177
và thảo luận cặp đôi hoàn thiện
phiếu học tập sau
( Thời gian 5 phút)

II- Tuyến giáp:

00:02
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
00:16
00:17
00:18
00:19
00:20
00:21
00:22
00:23
00:24
00:25
00:26
00:27
00:28
00:29
00:30
00:31
00:32
00:33
00:34
00:35
00:36
00:37
00:38
00:39
00:40
00:41
00:42
00:43
00:44
00:45
00:46
00:47
00:48
00:49
00:50
00:51
00:52
00:53
00:54
00:55
00:56
00:57
00:58
00:59
01:00
01:01
01:02
01:03
01:04
01:05
01:06
01:07
01:08
01:09
01:10
01:11
01:12
01:13
01:14
01:15
01:16
01:17
01:18
01:19
01:20
01:21
01:22
01:23
01:24
01:25
01:26
01:27
01:28
01:29
01:30
01:31
01:32
01:33
01:34
01:35
01:36
01:37
01:38
01:39
01:40
01:41
01:42
01:43
01:44
01:45
01:46
01:47
01:48
01:49
01:50
01:51
01:52
01:53
01:54
01:55
01:56
01:57
01:58
01:59
02:00
02:01
02:02
02:03
02:04
02:05
02:06
02:07
02:08
02:09
02:10
02:11
02:12
02:13
02:14
02:15
02:16
02:17
02:18
02:19
02:20
02:21
02:22
02:23
02:24
02:25
02:26
02:27
02:28
02:29
02:30
02:31
02:32
02:33
02:34
02:35
02:36
02:37
02:38
02:39
02:40
02:41
02:42
02:43
02:44
02:45
02:46
02:47
02:48
02:49
02:50
02:51
02:52
02:53
02:54
02:55
02:56
02:57
02:58
02:59
03:00
03:01
03:02
03:03
03:04
03:05
03:06
03:07
03:08
03:09
03:10
03:11
03:12
03:13
03:14
03:15
03:16
03:17
03:18
03:19
03:20
03:21
03:22
03:23
03:24
03:25
03:26
03:27
03:28
03:29
03:30
03:31
03:32
03:33
03:34
03:35
03:36
03:37
03:38
03:39
03:40
03:41
03:42
03:43
03:44
03:45
03:46
03:47
03:48
03:49
03:50
03:51
03:52
03:53
03:54
03:55
03:56
03:57
03:58
03:59
04:00
04:01
04:02
04:03
04:04
04:05
04:06
04:07
04:08
04:09
04:10
04:11
04:12
04:13
04:14
04:15
04:16
04:17
04:18
04:19
04:20
04:21
04:22
04:23
04:24
04:25
04:26
04:27
04:28
04:29
04:30
04:31
04:32
04:33
04:34
04:35
04:36
04:37
04:38
04:39
04:40
04:41
04:42
04:43
04:44
04:45
04:46
04:47
04:48
04:49
04:50
04:51
04:52
04:53
04:54
04:55
04:56
04:57
04:58
04:59
05:00
00:00
00:03
00:01
TG

PHIẾU HỌC TẬP: Chọn từ, cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống:
( Lớn nhất, Sụn khí quản, sụn giáp, Tirôxin; Canxitônin)
1. Vị Trí: Tuyến giáp nằm dưới …………, trên ………..
2. Cấu tạo: Là tuyến nội tiết ……… nặng 20 – 25g .
Gồm các nang tuyến và tế bào tiết
3. Vai trò:
+ Tiết hoocmôn ………. (thành phần có Iốt) ảnh hưởng trao đổi chất
và chuyển hóa các chất ở tế bào.
+ Tiết hoocmôn ………… cùng với hoocmon tuyến cận giáp điều hòa
canxi và phốt pho trong máu

II. TUYẾN GIÁP

Sụn khí quản
Sụn giáp
1. Vị trí: Tuyến giáp nằm dưới ………
..
trên………….
Lớn nhất (nặng 20 – 25g )
2. Cấu tạo: Là tuyến nội tiết ………..
gồm các nang tuyến và tế bào tiết

3. Vai trò:
Tuyến
giáp
Tuyến cận
giáp

Tirôxin (thành phần có Iốt) ảnh hưởng
+ Tiết hoocmôn …………
trao đổi chất và chuyển hóa các chất ở tế bào.

+ Tiết hoocmôn Canxitônin
…………….cùng với hoocmon tuyến cận
giáp điều hòa canxi và phốt pho trong máu

Hãy nêu ý nghĩa của cuộc vận động “toàn dân dùng muối
iốt”.
Thiếu iốt
Tirôxin

không tiết ra

Tuyến yên tiết TSH thúc đẩy tuyến giáp tăng cường hoạt
động
Phì đại tuyến giáp
(Bướu cổ)
. Trẻ chậm lớn, trí não kém phát triển.
. Người lớn hoạt động thần kinh giảm sút, trí nhớ
kém.

Bệnh
nhân
mắc
bệnh
bướu
cổ

Trong khẩu phần ăn hàng ngày cần dùng muối iốt bổ sung.
Nhu cầu iốt của người là 0,2 mg/ngày

dùng muối iốt
ngừa bệnh
bướu cổ

Người dân
đã nhận thức
rõ điều này
chưa?
Ốc biển

Cá biển

Bản thân
em cần có
trách nhiệm
gì?

Rau câu biển

QUAN SÁT MỘT SỐ HÌNH ẢNH

Béo phì do rối loạn tuyến giáp

BỆNH BƯỚU CỔ

BỆNH BAZƠĐÔ

Bệnh Bazơđô

Nguyên nhân

Hậu quả

-Tuyến giáp tiết nhiều hoocmôn
(do tuyến hoạt động mạnh)

Bệnh bướu cổ

Tuyến giáp tiết ít hooc môn
tirôxin (do thiếu iốt)

- Tăng cường trao đổi chất.

- Gây phình đại tuyến.

- Tăng tiêu dùng oxi, nhịp tim tăng.

- Trẻ chậm lớn, trí não kém phát

- Người bệnh luôn hồi hộp, căng

triển.

thẳng, mất ngủ, sút cân nhanh, gây

- Người lớn hoạt động thần kinh

lồi mắt.

giảm sút, trí nhớ kém.

BẢN TIN SINH HỌC
Cả hai bệnh bướu cổ và bướu cổ lồi mắt( bệnh badơđô) đều do sự tăng cường
hoạt động của tuyến giáp nhưng ở bệnh bướu cổ là do thiếu I ốt trong khẩu
phần ăn hàng ngày nên tuyến giáp không tiết tiroxin. Vùng dưới đồi và tuyến
yên nhận được thông báo ngược về nồng độ tiroxin thấp trong máu đã tiết
hoocmon tăng cường hoạt động của tuyến giáp. Tình trạng này dẫn đến hiện
tượng phì đại tuyến.
Bệnh bazơđô do rối loạn hoạt động của tuyến giáp ( gây nên do mất khả năng
tự miễn của cơ thể, tạo ra một chất giống TSH của tuyến yên làm tăng cường
tiết tiroxin)

THÔNG TIN
Số người mắc bướu cổ do thiếu Iốt trên thế giới hiện nay:
- Châu Á : 750 triệu.
- Châu Phi : 230 triệu.
-Châu Mỹ La Tinh :60 triệu.
- Công đồng châu Âu rất ít 20-30 triệu.
-Việt Nam khoảng 1,7 triệu người.
( Các cụm dân cư miền núi chiếm 35% )

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
1. Tuyến nội tiết nào có kích thước lớn nhất?
a. Tuyến yên.
c. Tuyến tụy.

b. Tuyến giáp
d. Tuyến trên thận

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
2. Trong các tuyến nội tiết sau, tuyến nào quan trọng
nhất ?
a. Tuyến yên

b. Tuyến tụy

c. Tuyến giáp

d. Tuyến trên thận

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

3. Thiếu iot sẽ gây ra căn bệnh nào?
a. Bướu cổ.
c. Thiếu máu.

b. Bazơđô.
d. Người khổng lồ.

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
4. Loại hooc môn nào ảnh hưởng đến sự tăng trưởng
của cơ thể?
a. FSH.
c. TSH.

b. LH.
d. GH

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
-Làm bài tập 1: Kể tên các tuyến nội tiết và xác định vị trí và
vai trò của từng tuyến ghi vào bảng 56-2 SGK
- Học bài theo nội dung SGK và vở ghi
- Đọc mục em có biết SGK T178
- Đọc trước bài 57