Tài nguyên thiên
nhiên là gì?
Nước

Rừng

Đất

Tài nguyên thiên nhiên: Là nguồn vật chất sơ
khai được hình thành và tồn tại trong thiên nhiên
mà con người có thể sử dụng cho cuộc sống.
Khí đốt thiên nhiên

Than đá

Dầu lửa

Tài nguyên thiên nhiên không phải là vô tận, nếu
không biết cách sử dụng hợp lí, nguồn tài nguyên
thiên nhiên sẽ cạn kiệt nhanh chống.

CHƯƠNG IV: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG.
BÀI 58. SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN
THIÊN NHIÊN

4

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:

Năng lượng gió

Năng lượng sóng

Năng lượng thủy triều

Bức xạ mặt trời

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:
HS thảo luận nhóm (1 bàn/nhóm) hoàn thành bảng 58.1 sgk.
Dạng tài
nguyên
1.Tài
nguyên tái
sinh
2.Tài
nguyên
không tái
sinh
3.Tài
nguyên
năng lượng
vĩnh cửu

Ghi kết quả

Các tài nguyên
a. Khí đốt thiên nhiên
b. Tài nguyên nước
Qua bài tập cho
c.Tài nguyên đất
biết có mấy loại
d. Năng
lượng gió.
tài nguyên,
là
e. Dầu
lửa.loại nào?
những
g. Tài nguyên sinh vật.
h. Bức xạ mặt trời.
i. Than đá.
k. Năng lượng thủy triều.
l. Năng lượng suối nước
nóng.

Tài nguyên tái sinh

Tài nguyên nước

Tài nguyên sinh vật

Thế nào là tài
nguyên tái sinh?

Tài nguyên đất

Tài nguyên không tái sinh

Khí đốt thiên nhiên

Than đá

Thế nào là tài nguyên
không tái sinh?

Dầu lửa

Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu

Năng lượng gió

Năng lượng thủy triều

Thế nào là tài nguyên
năng lượng vĩnh cửu?

Bức xạ mặt trời

I. CÁC DẠNG TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN CHỦ YẾU :

 Hãy thực hiện các yêu cầu sau:
- Nêu tên các dạng tài nguyên không có khả
năng tái sinh ở nước ta.
-> Than đá, dầu lửa, mỏ thiếc, sắt, vàng…
- Theo em, tài nguyên rừng là dạng tài nguyên
không tái sinh hay tái sinh? Vì sao?
-> Rừng là tài nguyên tái sinh vì bảo vệ và
khai thác hợp lí thì có thể phục hồi sau mỗi
lần khai thác.

Ngày nay ta nên sử dụng
nguồn tài nguyên nào? Vì sao?

- Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu: Vì
là tài nguyên sử dụng mãi mãi, không
gây ô nhiễm môi trường.

II. Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên.
? Thế nào là sử dụng hợp
lí tài nguyên thiên nhiên?

Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên là hình
thức sử dụng vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng
tài nguyên của xã hội hiện tại, vừa bảo đảm
duy trì lâu dài cho con cháu mai sau.

1. Sử dụng hợp lí tài nguyên đất:

Môi trường đất có
vai trò gì?
Khu công nghiêp

Khu dân cư

Đường giao thông.

Sản xuất lương thực thực phẩm.

- Đất là môi trường để sản xuất lương thực, thực phẩm,
xây nhà, xây dựng khu công nghiệp, khu dân cư, đường
giao thông....

Tình trạng tài nguyên đất
hiện nay như thế nào?

+ Tài nguyên đất hiện nay đang bị suy
thoái do xói mòn, rửa trôi, nhiễm mặn, bạc
màu, ô nhiễm đất...

THOÁI HÓA ĐẤT

Hãy đánh dấu x vào ô trống phù hợp với nội dung trong bảng
Tình trạng của đất

Có thực vật bao
phủ

Không có thực vật
bao phủ

Đất bị khô hạn

x

Đất bị xói mòn

x

Độ màu mỡ của đất tăng lên

Có thực vật bao phủ

x

Không có thực vật bao phủ.

Những
nơi vì
đósao
khitrên
nước
chảy
vàonhững
gốc cây,
Giải thích
vùng
đấtvadốc,
nơi
thảm
mục
nên ruộng
chảy chậm
lại hạn
có thực
vậttrên
baomặt
phủđất
và làm
bậc thang
lại
chế
xói góp
mònphần
đất. chống xói mòn đất ?
có thể

Vậy cần có biện pháp gì
để sử dụng hợp lí tài
nguyên đất?
Không làm cho đất bị thoái hóa.
+ Cải tạo đất, bón phân hợp lí.
+ Chống xói mòn đất, chống khô hạn, chống
nhiễm mặn…
+ Trồng cây gây rừng

Sử dụng hợp lí tài nguyên đất

Đồi trọc

Trồng chè

Trồng rừng

Trồng lúa

2. Sử dụng hợp lí tài nguyên nước:

Nêu
vai làtrònhu
củacầu
tàikhông
nguyên
củavật
tài trên
nguyên
nước
- Nước
thểnước.
thiếu Hiện
của tấttrạng
cả sinh
trái đất.
hiện nay?
- Nước đang bị ô nhiễm và đang có nguy cơ bị cạn kiệt.

Bảng 58.3: Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước và cách khắc phục.
Nguồn nước

Nguyên nhân gây ô
nhiễm

Cách khắc phục

Dòng chảy bị tắc, do
rác thải.

Khơi thông dòng chảy, không đổ
rác xuống dòng sông.

Các kênh, sông ở Do rác, nước thải sinh
hoạt, phân…
khu dân cư.

Xử lý rác thải, nước thải, làm nhà
vệ sinh tự hủy…

Các ao, muơng ở Rác thải, thuốc trừ sâu,
đồng ruộng.
diệt cỏ…

Xử lý rác thải, sử dụng đúng

Các sông, cống
nước thải ở
thành phố.

cách các loại thuốc này, trồng
rau sạch.

Thảo luận nhóm thực hiện lệnh sgk/176.
Câu 1. Nếu bị thiếu nước
có pháp
tác hại
Nêu sẽ
biện
sửgì?
dụng hợp lý tái
Thiếu nước là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh tật do mất vệ sinh
nguyên nước?
và ảnh hưởng tới mùa màng do hạn hán, không đủ nước uống cho
các đàn gia súc…
Câu 2. Nêu hậu quả của việc sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm?
 Sửnguồn
dụng nước
hợp líbịnguồn
tàilànguyên
không
ô
Sử dụng
ô nhiễm
nguyênnước
nhânlàcủa
nhiềulàm
bệnh
kiệt
nguồn nước.
tật ởnhiễm
ngườivà
vàcạn
động
vật.
Câu 3. Trồng rừng có tác dụng trong việc bảo vệ tài nguyên
nước không. Tại sao?
Có, vì trồng rừng tạo điều kiện thuận lợi cho tuần hoàn nước trên
Trái Đất, tăng lượng nước bốc hơi và lượng nước ngầm.

THÔNG TIN.
- Trái đất có khoảng 1400.000 triệu tỷ lít nước và chỉ có 0.0001%
lượng nước ngọt sử dụng được.
- Hàng năm ở Việt Nam, đất bị xói mòn là 200 tấn/1 ha đất trong
đó có 6 tấn mùn.
- Chủ trương của Đảng và nhà nước: phủ xanh đất trống, đồi trọc
- Ở những vùng đất dốc thì trồng lương thực bằng cách làm
ruộng bậc thang.
- Ở những vùng nước ngập mặn: khử mặn, hạ mạch nước ngầm...

3. Sử dụng hợp lí tài nguyên rừng.
Nghiên cứu thông tin cho
biết vai trò của rừng.
Biện pháp bảo vệ rừng?
Rừng có vai trò quan trọng trong điều hòa khí hậu, bảo vệ đất,
nước và các tài nguyên sinh vật khác.
 Sử dụng hợp lí tài nguyên rừng là phải kết hợp giữa khai
thác có mức độ tài nguyên với bảo vệ và trồng rừng. Thành lập
các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia,….

Thế nào là sử dụng hợp lí
tài nguyên thiên nhiên?
Khái niệm phát triển bền vững:
Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên là vừa đáp ứng nhu
- Phát
triển
bềntài
vững
là sựcủa
phát
không
nhằm
đápđảm
ứng
cầu sử
dụng
nguyên
xãtriển
hội hiện
tạichỉ
nhưng
phải
nhubảo
cầu
của
hiệnlai
nay
màlàcòn
làmbền
tổnvững.
hại đến thế
cho
thếthế
hệhệ
tương
 Đó
sự không
phát triển
hệ tương lai, đáp ứng lại các nhu cầu của họ  Sự phát triển bền
vững là mối liên hệ giữa công nghiệp hóa và thiên nhiên.

Em
tênđãmột
Bảnhãy
thânkểem
làmsốgìkhu
để
rừng
tiếng
nước
gópnổi
phần
sửcủa
dụng
tài ta
đang được
vệhợp
tốt?lí?
nguyên
thiên bảo
nhiên

- Hiểu được giá trị của tài nguyên.
Vườn quốc gia Ba Bể, Ba Vì, Bạch Mã, Bái Tử Long, Cát Bà,
- Tham gia vào các hoạt động bảo vệ nguồn nước, bảo vệ cây,
Cát Tiên, Côn Đảo, Cúc Phương, U Minh Hạ, U Minh Thượng,
rừng …
xuân sơn (Phú Tho).
- Tuyên truyền cho bạn bè và người xung quanh để cùng có ý
thức bảo vệ tài nguyên…
- Bảo vệ rừng và cây xanh trên trái đất sẽ có vai trò quan trọng
trong việc bảo vệ đất, nước và các tài nguyên sinh vật khác.

Câu hỏi, bài tập củng cố
Hãy khoanh tròn vào câu trả lời đúng
1. Những tài nguyên sau là tài nguyên không tái sinh:
A. Than đá, đất, nước, dầu lửa
B. Dầu mỏ, thiếc, gió, nước, đá vôi
C. Dầu lửa, vàng, quặng, than đá
C Tài nguyên tái sinh là:
2.
A. Nguồn tài nguyên sau khi sử dụng ít phục hồi
B. Nguồn tài nguyên sau khi sử dụng hợp lí không được phục hồi
C. Nguồn tài nguyên sử dụng mãi mãi
D. Nguồn tài nguyên sau khi sử dụng hợp lí sẽ được phục hồi.
D

3. Nguồn năng lượng vĩnh cửu là:
A. Năng lượng khí đốt
B. Năng lượng từ dầu mỏ
C
C. Năng lượng nhiệt từ mặt trời
D.Năng lượng từ than củi
4. Những biện pháp bảo vệ nguồn tài nguyên đất là:
A. Trồng cây gây rừng để chống xói mòn
B. Tăng cao độ phì cho đất
C. Bảo vệ động vật hoang dã
D
D. Chống xói mòn, chống nhiễm mặn, nâng cao độ phì
cho đất

Câu 5: Tài nguyên dưới đây có giá trị vô tận là:
A. Dầu mỏ, than đá và khí đốt.
B. Tài nguyên khoáng sản và tài nguyên sinh
vật.
C. Năng lượng mặt trời.
D. Cây rừng và thú rừng.

Câu 6. Từ các tài nguyên sau:
1. Khí đốt thiên nhiên; 2. Tài nguyên sinh vật; 3. Than đá;
tài nguyên đất; 5. tài nguyên nước.
Nhóm tài nguyên nào sau đây là dạng tài nguyên tái sinh:
A. 1, 2, 3.
B. 2, 3, 4.
C. 2, 4, 5.
D. 3, 4, 5

4.

Câu 7. Việc chặt phá và đốt rừng gây ra các hậu quả nào trong các hậu
quả sau?
1. Khí hậu thay đổi bất thường; 2. Nguồn nước bị nhiễm hóa chất
3. Cạn kiệt nguồn nước;
4. Mất nguồn gen sinh vật;
5. Cạn khí đốt thiên nhiên.
Tổ hợp đúng:
A. 1, 3, 4
B. 2, 3, 4
C. 3, 4, 5
D. 1, 3, 4

Câu 8: Tài nguyên dưới đây có giá trị vô tận là:
A. Dầu mỏ, than đá và khí đốt.
B. Tài nguyên khoáng sản và tài nguyên sinh vật.
C. Năng lượng mặt trời.
D. Cây rừng và thú rừng.
Câu 9: Biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên rừng.
A. Kết hợp khai thác có mức độ với bảo vệ rừng
B. Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên bảo vệ động vật quý.
C. Thành lập các vườn quốc gia.
D. Thực hiện tốt Luật bảo vệ rừng.