PHÒNG GD&ĐT THỊ XÃ SÔNG CẦU
TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ

Giáo viên: VÕ THỊ LỆ HẰNG

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

Nhà văn Lê Minh Khuê

Trình bày hiểu biết của em về
tác giả?

Nhà văn Lê Minh Khuê (Bút danh khác: Vũ Thị Mến)
- Tên khai sinh: Lê Minh Khuê, sinh ngày 6 tháng 12
năm1949.
Quê: xã An Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá.
Tốt nghiệp phổ thông trung học, Lê Minh Khuê tham gia đội
thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước. Những năm
tháng ấy đã tạo cảm hứng cho những sáng tác của chị sau này.
Năm 1969 chị là phóng viên báo Tiền Phong. Năm 1973 –
1977 phóng viên Đài phát thanh giải phóng và sau đó là Đài
truyền hình Việt Nam. Từ 1978 đến nay, nhà văn Lê Minh
Khuê là biên tập viên văn học nhà xuất bản Hội nhà văn.Hội
viên Hội nhà văn Việt Nam (1980).

- Là thanh niên xung phong trong kháng chiến chống
Mỹ
- Viết văn từ năm 1970
- Là nhà văn nữ có sở trường về thanh niên, với ngòi bút
miêu tả tâm lí tinh tế sắc sảo đặc biệt là tâm lí phụ nữ.
- Thuộc thế hệ các nhà văn bắt đầu sáng tác trong thời
kỳ kháng chiến chống Mĩ.
- Đề tài trước năm 75: đều viết về cuộc sống chiến đấu
của thanh niên xung phong và bộ đội trên tuyến đường
Trường Sơn, gây được sự chú ý của bạn đọc.
- Sau năm 75: những sáng tác của Lê Minh Khuê bám
sát những biến chuyển của cuộc đời, cuộc sống - đề cập
nhiều vấn đề bức xúc của xã hội và con người với tinh
thần đổi mới mạnh mẽ.

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Lê Minh Khuê – sinh năm
1949, quê ở Tĩnh Gia – Thanh
Hoá, là cây bút chuyên viết
truyện ngắn với ngòi bút miêu
tả tâm lý tinh tế, sắc sảo đặc
biệt là tâm lí nhân vật phụ nữ.

Nhà văn Lê Minh Khuê

* Những tác phẩm chính:

Kể tên những
tác phẩm
- Tác phẩm chính: Cao điểm mùa hạ (truyện
ngắn,
chính nữ
củamặc
bà?
1984); Đoàn kết (truyện ngắn, 1980); Thiếu

áo dài xanh (tiểu thuyết, 1984); Một chiều xa thành
phố (truyện ngắn, 1987); Em đã không quên (tiểu
thuyết 1990); Bi kịch nhỏ (truyện ngắn, 1993); Lê
Minh Khuê – truyện ngắn (1994).
- Đã được nhận: Giải thưởng văn xuôi Hội Nhà văn
Việt Nam năm 1987 (Tập truyện ngắn: Một chiều xa
thành phố).

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:

Nhà văn Lê Minh Khuê

Em hãy nêu một vài nét về
tác phẩm?

+ Đây là một truyện ngắn được viết ngay trong thời kỳ chiến
tranh. Truyện viết về ba cô gái trong một tổ trinh sát phá bom ở
một điểm trên tuyến đường Trường Sơn những năm chiến tranh
chống Mĩ. Đây là một trong những đề tài của nhiều tác phẩm thơ
truyện – ca khúc thời kháng chiến chống Mỹ.
+ Đường Trường Sơn, những cô gái thanh niên xung phong, anh
bộ đội lái xe.Tiêu biểu là những bài thơ của nhà thơ Phạm Tiến
Duật, Lâm Thị Mĩ Dạ, Nguyễn Minh Châu (truyện ngắn Mảnh
trăng cuối rừng)

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
Truyện ngắn “Những ngôi sao
xa xôi” được sáng tác năm
1971, lúc cuộc kháng chiến
chống Mỹ cứu nước đang diễn
ra vô cùng gay go, ác liệt.

Nhà văn Lê Minh Khuê

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
Chủ đề: Ca ngợi tinh
thần yêu nước của dân
tộc mà đặc biệt là những
tấm gương nữ anh hùng.

Nhà văn Lê Minh Khuê

Văn bản thuộc thể loại gì?
Chủ đề của văn bản?

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:

Nhà văn Lê Minh Khuê

Xác định ngôi kể? Việc lựa
chọn ngôi kể như vậy có tác
dụng gì?

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:

+ Truyện tập trung miêu tả nhân vật
Phương Định – nhân vật chính – cô
gái giàu cảm xúc, mơ mộng, hồn
nhiên luôn nhớ về những kỷ niệm
đẹp của tuổi thiếu nữ, gia đình thành
phố thân yêu.
+ Phần cuối tập trung miêu tả hành
động và tâm trạng của các nhân vật
trong một lần phá bom – Nho bị
thương và sự lo lắng chăm sóc của
hai người.

NHỮNG THANH NIÊN XUNG PHONG

TÌNH NGUYỆN LÊN ĐƯÒNG NHẬP NGŨ

Truyện đề cập đến vấn đề gì?

Tóm tắt nội dung truyện?

- Ba cô gái thanh niên xung phong Định, Nho và tổ trưởng là
chị Thao ở một tổ trinh sát phá bom tại một trọng điểm trên
tuyến đường Trường Sơn.
- Nhiệm vụ của họ là quan sát địch ném bom, đo khối lượng
đất đá phải san lấp do bom địch gây ra, đánh dấu các vị trí
những trái bom chưa nổ và phá bom.
- Cuộc sống ở nơi trọng điểm giữa chiến trường dù khắc nghiệt
hết sức nguy hiểm nhưng họ vẫn có những niềm vui hồn nhiên,
thanh thản mơ mộng của tuổi trẻ.
- Mỗi người một cá tính nhưng họ rất gắn bó yêu thương nhau
trong tình đồng đội.
- Trong một lần phá bom, Nho bị thương, Định và Thao lo
lắng săn sóc Nho.

Nhan đề tác phẩm là một hình ảnh
Vì sao
giảba
lại cô
đặtgái
nhan
ẩn dụ đẹp
đẽ:tác
chỉ
thanh niên
đề vănThao,
bản là “Những
xung phong
Nho và Phương
ngôi sao xa xôi”?
Định với những phẩm chất sáng ngời.
Họ mãi là những ngôi sao sáng trên
bầu trời .

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
II. Đọc-hiểu văn bản.
1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu
của ba nữ thanh niên xung
phong trong tổ trinh sát mặt
đường:

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
II. Đọc-hiểu văn bản.
1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu
của ba nữ thanh niên xung
phong trong tổ trinh sát mặt
đường:

Câu
xoay
Ở bachuyện
cô gái đó
có quanh
điểm gìnhững
chung
nhân
vậtsống
nào?
? ( Hoàn
cảnh
ntn, Công
việc gì?).

* Không gian mặt đường:

Không gian mặt đường:
- Cảnh vật: đường lở loét, máy bay rít, bom
nổ, cây bật gốc, nóng nực…
 ác liệt, nguy hiểm.
- Con người: ba nữ thanh niên xung phong
theo dõi mặt đường, phá bom, chạy trên cao
điểm…
 nguy nan, anh dũng.

* Không gian hang đá:

* Không gian hang đá:
- Cảnh vật ẩm ướt, không khí mát lạnh,
yên tĩnh…
- Ba cô gái thanh niên xung phong sinh
hoạt, nghỉ ngơi…
 Êm dịu, bình yên.

Thảo luận
Trình bày sự đối lập của hai không gian trên.

1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu của ba nữ thanh niên xung phong
trong tổ trinh sát mặt đường:

+ Hoàn cảnh sống: Họ ở trên một cao điểm, giữa một
vùng trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn, là nơi tập
trung nhất bom đạn và sự nguy hiểm, ác liệt.
+ Công việc:
- Chạy trên cao điểm cả ban ngày.
- Sau mỗi trận bom, họ phải lao ra trọng điểm, đo và ước
tính khối lượng đất đá bị bom địch đào xới, đếm những
quả bom chưa nổ và dùng những khối thuốc nổ đặt vào
cạnh nó để phá.
=> Đó là một công việc căng thẳng, nguy hiểm đòi hỏi sự dũng
cảm, bình tĩnh, khôn ngoan, khéo léo, sẵn sàng hi sinh.
Em có nhận xét gì về công việc của ba cô gái?.

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu
của ba nữ thanh niên xung
phong trong tổ trinh sát mặt
đường:
2/ Những phẩm chất chung
của ba nữ TNXP:
a/ Điểm chung:

Ba nữ thanh niên xung phong
có những nét chung nào?

- Họ là những cô gái trẻ có cá tính.
- Tinh thần trách nhiệm cao đối với
nhiệm vụ.
- Dũng cảm, hi sinh, không quản
gian khổ
- Tình đ/chí, đồng đội keo sơn gắn
bó
- Dễ xúc động, hay mơ mộng và
thích làm đẹp

1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu của ba nữ thanh niên xung phong
trong tổ trinh sát mặt đường:
2/ Những phẩm chất chung của ba nữ TNXP:
a/ Điểm chung:
- Hoàn cảnh sống và chiến đấu.
- Tinh thần trách nhiệm cao đối với công việc.
- Dũng cảm, không sợ hi sinh.
- Tình đồng đội gắn bó.
- Dễ xúc động, nhiều mộng mơ, dễ vui, dễ buồn; thích làm đẹp
cho cuộc sống của mình.
=> Đó là Em
những
phẩmxét
chất
cao đẹp,
vừachất
bìnhchung
dị, hồnấy?
nhiên,
có nhận
gì vừa
về những
phẩm
lạc quan của thế hệ trẻ VN thời chống Mĩ cứu nước.
b/ Điểm riêng:

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu
của ba nữ thanh niên xung
phong trong tổ trinh sát mặt
đường:
2/ Những phẩm chất chung
của ba nữ TNXP:
a/ Điểm chung:
b/ Điểm riêng:

Mặc dù có điểm chung ấy
nhưng mỗi cô có mỗi nét riêng?
Chị Thao là người ntn?

-Chị Thao lớn tuổi hơn một chút, làm tổ trưởng từng
trải hơn – không dễ dàng hồn nhiên – ước mơ và dự
tính về tương lai – có vẻ thiết thực hơn, nhưng cũng
không thiếu những khao khát rung động của tuổi trẻ.
Nhai bánh bích quy, tỏ ra bình tĩnh đến phát bực;
chị nghẹn ngào, không nước mắt; thấy máu,
thấy vắt là nhắm mắt lại, mặt tái mét; áo lót cái
nào cũng thêu chỉ màu, lông mày tỉa nhỏ như cái
tăm;có ba cuốn sổ dày chép bài hát; chỉ định
Phương Định ở nhà…

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu
của ba nữ thanh niên xung
phong trong tổ trinh sát mặt
đường:
2/ Những phẩm chất chung
của ba nữ TNXP:
a/ Điểm chung:
b/ Điểm riêng:

Còn Nho là người ntn?

"Nho vừa tắm dưới suối lên ... chảy nước"
+ Đòi ăn kẹo (khi quần áo ướt vừa tắm ở suối lên)
+ Nho chống tay về đằng sau, ngả hẳn người ra cái cổ tròn
như chiếc túi áo nhỏ nhắn, tôi buốn bế nó trên tay, trông nó
mát mẻ như một que kem trắng ....
+ Nhận nhiệm vụ phá hai quả bom dưới lòng đường.
+ Bị thương trong trận phá bom.
"Tôi moi đất – bế Nho đặt lên đùi mình – máu túa ra từ
cánh tay Nho, túa ra ngấm vào đất. Nó không giống cái que
kem trắng của tôi khi nãy nữa. Da xanh đi, mắt nhắm
nghiền – quần áo đầy bụi – quả bom tung lên và nổ trên
không. Hầm nó nấp bị sập".
- Vết thương nhẹ – nhưng bom nổ gần bị choáng.
- Xin mấy viên đá khi Phương Định nhặt được (trời mưa).

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu
của ba nữ thanh niên xung
phong trong tổ trinh sát mặt
đường:
2/ Những phẩm chất chung
của ba nữ TNXP:
a/ Điểm chung:
b/ Điểm riêng:

Thế còn Phương Định thì sao?

1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu của ba nữ thanh niên xung phong
trong tổ trinh sát mặt đường:
2/ Những phẩm chất chung của ba nữ TNXP:
a/ Điểm chung:
b/ Điểm riêng:
- Phương Định: nhạy cảm, hồn nhiên, mơ mộng, thích hát.
- Thao: từng trải, dự tính tương lai thiết thực. Trong công việc thì
bình tĩnh, quyết liệt, lại rất sợ khi thấy máu chảy.
- Nho: bướng bỉnh, mạnh mẽ, lúc lại lầm lì, cực đoan; thích thêu
hoa ...

=> Cách tả, kể về mỗi nhân vật làm cho câu chuyện khá
sinh động và chân thật.
Nhận xét nghệ thuật kể chuyện?

TIẾT 150  152 – Văn bản –NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-tóm tắt:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu
của ba nữ thanh niên xung
phong trong tổ trinh sát mặt
đường:
2/ Những phẩm chất chung
của ba nữ TNXP:
3/ Nhân vật Phương Định:

Nhân vật PĐ được miêu tả qua
cái nhìn của ai?

3. Nhân vật Phương Định:

Thảo luận

*Hình dáng, hoàn cảnh
xuất thân.
*Đời sống tâm hồn, tình
cảm.
* Phẩm chất chiến sĩ.

3. Nhân vật Phương Định
*Về hình dáng và hoàn cảnh xuất thân:
- Là một cô gái khá, hai bím tóc dày, tương đối mềm,
một cái cổ cao, kêu hãnh như đài hoa loa kèn, có cái
nhìn sao mà xa xăm…; là con gái Hà Nội, có tuổi thơ
bên người mẹ, một góc phố, những kỉ niệm…
*Đời sống tâm hồn, tình cảm:
- Thích ngắm mình trong gương, rất điệu; thích hát,
thích ngồi bó gối mơ màng; bế Nho đặt lên đùi mình,
rửa bằng nước đun sôi; pha sữa; yêu quý những
người có ngôi Sao trên mũ…
*Phẩm chất chiến sĩ:
- Tuân lệnh chị Thao, thể hiện qua lần phá bom…

3. Nhân vật Phương Định

"Tôi đến gần quả bom, cảm thấy có ánh mắt của các chiến sĩ dõi
theo mình tôi không sợ nữa. Tôi sẽ không đi khom. Các anh ấy
không thích cái kiểu đi khom khi có thể đứng đàng hoàng mà bước
đi"
"Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom .... nung nóng"
ở bên quả bom kề sát cái chết bất ngờ và im lìm, từng cảm giác của
con người trở lên thận trọng hơn – cảm giác hồi hộp chờ bom nổ.
- Dưới sự điều khiển của chị Thao (thổi còi)
- Như thế đã là hai mươi phút – Bỏ gói thuốc mìn
- Châm ngòi
- Chạy vào chỗ ẩn nấp
Cả tâm trạng im lặng chờ đợi đến hồi hộp, một loạt những câu hỏi
trong nội tâm.
-Bom nổ – một thứ tiếng kỳ quái....
Diễn biến
củabom
Phương
=> Tâm lí Phương
Địnhtâm
khilíphá
đượcĐịnh
tả rấttrong
tỉ mỉ,lần
chi tiết đến
phá
bom dù
nổ chỉ
chậm
đượcqua
tả trong
như thế
từng cảm giác,
ý nghĩ,
thoáng
giâynào?
lát.
Điều đó thể hiện rõ nét phẩm chất gì ở cô?

- Thế giới tâm hồn phong phú, trong sáng, không
thấy băn khoăn, day dứt, trăn trở trong hoàn cảnh
khắc nghiệt...

Qua phân tích , em có nhận xét
gì về nhân vật PĐ ?

Cảm xúc của Phương Định trước trận
mưa đá ở cuối truyện như thế nào?

1/ Hoàn cảnh sống, chiến đấu của ba nữ thanh niên xung phong
trong tổ trinh sát mặt đường:
2/ Những phẩm chất chung của ba nữ TNXP:
3/ Nhân vật Phương Định:
- Là cô gái Hà Nội khá đẹp.
- Hồn nhiên, mơ mộng.
- Quam tâm và yêu mến đồng đội
- Trong công việc: Là người năng động có ít nhiều kinh nghiệmdũng cảm không sợ nguy hiểm khi phá bom.
=> Là con người mới tiêu biểu cho thế hệ trẻ thời kì kháng chiến
chống Mĩ cứu nước.

Tiết 46
Văn bản:

1. Nghệ thuật:

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến Duật-

- SửI. dụng
ngôi
kể thứ nhất, lựa chọn nhân vật người kể
Tìm hiểu
chung
chuyện
đồng
là nhân vật trong truyện.
II. Đọc
hiểuthời
văn bản
1. Đọc
- Tìmlí hiểu
chú thích
- Miêu
tả tâm
và ngôn
ngữ nhân vật.
2. Nhan đề bài thơ
- Có lời
trần thuật, lời đối thoại tự nhiên.
3. Phân tích

3.1. Hình ảnh những chiếc xe
2. Ý nghĩa
văn bản:
không kính

Hiện thực khốc liệt thời
Truyện
ca
ngợi vẻ đẹp tâm hồn của ba cô gái thanh niên xung
chiến tranh: bom đạn kẻ thù,
phongnhững
trongcon
hoàn
cảnh
chiến
đường
ra trận
để tranh ác liệt.
lại dấu tích trên những chiếc
xe không kính.

IV. LuyÖn tËp
Bµi 1/ 122: Tìm đọc và ghi lại một số bài thơ, đoạn thơ nµo
viết về thế hệ trẻ ViÖt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
cứu nước ?

Một số vần thơ cho các em tham khảo:
Cạnh giếng nước có bom từ trường
Em không rửa ngủ ngày chân lấm
Ngày em phá nhiều bom nổ chậm
Đêm nắm mơ nói mớ vang nhà
( Gửi em – cô thanh niên xung phong- Phạm Tiến
Duật)

Một số vần thơ cho các em tham khảo:
Nếu được làm hạt giống để mùa sau
Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa
Vui gì hơn làm người lính đi đầu
Trong đêm tối tim ta là ngọn lửa.
( Tố Hữu)

Xẻ dọc trường sơn đi cứu nước
Mà lòng phơi phới dậy tương lai.
( Tố Hữu)

Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảnh trời nho nhỏ ( …)
Em nắm dưới đất sâu
Như khoảng trời nắm yên trong lòng đất
Đêm đêm tâm hồn em tỏa sáng
Có phải thịt da em mềm mại trắng trong
Đã hóa thành những làn mây trắng
( Lâm Thị Mỹ Dạ)

IV. LuyÖn tËp

Bài tập 2/122. Phát biểu cảm nghĩ của em về thế
hệ trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ