Nguyễn Trãi sinh năm 1380,
mất năm 1442, hiệu là Ức
Trai, quê ở làng Chi Ngại
(Chi Linh, Hải Dương) sau
rời về Nhị Khê (Thường Tín,
Hà
nay
thuộc Trãi
Hà Nội)
GiaTây,
đình:
Nguyễn
sinh ra
trong một gia đình cả bên nội
và bên ngoại đều có hai
truyền thống lớn là yêu nước
và văn hóa, văn học. Chính
điều này đã tạo điều kiện cho
Nguyễn Trãi được tiếp xúc và
thấu hiểu tư tưởng chính trị

* Hoàn cảnh sáng tác

Cuối năm 1927, cuộc
kháng chiến chống giặc
Minh của nhân dân ta
kết thúc thắng lợi,
Nguyễn Trãi thừ lệnh
Lê Lợi viết Bình Ngô
đại cáo.

* Hoàn cảnh sáng tác

Tác phẩm được ban bố
vào tháng Chạp năm Đinh
Mùi. Bài Cáo được xem là
văn kiện chính trị mang tính
chất của một bản tuyên
ngôn độc lập mở đầu cho
một triều đại mới, kỉ nguyên
mới

* Thể loại

Một thể loại văn nghị
luận cổ, có nguồn gốc từ
TQ, được vua chúa dùng
để trình bày một sự
nghiệp, một tuyên ngôn,
một sự kiện trọng đại.

* Thể loại

Cáo có thể viết bằng văn
xuôi hay văn vần nhưng
phần nhiều được viết bằng
văn biền ngẫu, không có
vần hoặc có vần, thường có
đối, câu dài ngắn không gò
bó, mỗi cặp hai về câu đối
nhau.

* Thể loại

Đây là thể văn hùng
biện, do đó lời lẽ phải
đanh thép, lí luận phải
sắc bén, kết cấu phải
chặt chẽ, mạch lạc

Đặc điểm
Viết bằng văn xuôi hay văn vần,
phần nhiều là văn biền ngẫu
Lời lẽ đanh thép, lí luận sắc bén
Kết cấu chặt chẽ, mạch lạc

Khía
cạnh

Nội dung

 Thể loại cáo mang chức năng tuyên bố
Tư
rộng rãi một chính lệnh của nhà vua/ bậc
cách
đế vương làm chủ thiên hạ; vì vậy chỉ đế
phát
vương mới có quyền ban bố. Trong trường
ngôn
hợp này, người ban cáo là chủ tướng Lê
của
Lợi- bậc anh ùng vừa lãnh đạo nhân dân
Nguyễ
tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến vĩ đại
n Trãi
chống giặc Minh. Nguyễn Trãi với tư cách
là bậc khai quốc công thần, nhà quân sự lỗi
lạc, bậc tri thức có tài viết thư thảo hịch
nổi tiếng nhất của thời đại, là người được

Khía
cạnh
Sự
kiện
lịch
sử
được
tái
hiện
và
bàn
luận

Nội dung
 Sự thành công
của cuộc kháng
chiến
vĩ
đại
chống giặc Minh
ở đầu thế kỉ XV,
do nghĩa quân
Lam
Sơn
tiến
hành, trải qua
hơn mười năm
gian khổ

Khía
cạnh
Mục
đích
viết

Nội dung
 - Để tuyên bố cho toàn dân biết về sự
thắng lợi của cuộc kháng chiến chống
giặc
Minh
xâm
lược
- Để trình bày/ tóm tắt lại và thông báo về
diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến
- Để thể hiện niềm tự hào về cuộc kháng
chiến của nghĩa quân Lam Sơn

Khía
cạnh
Đối
tượn
g tác
động
của
bài
cáo

Nội dung
 

Toàn thể nhân dân Đại Việt

2. Luận đề của bài cáo
Nguyễn Trãi đã xác định
được mục đích nội dung
của việc nhân nghĩa chủ
yếu là yên dân trước hết
lo trừ bạo.

Luận đề của bài
cáo: “Luận đề
chính nghĩa”

Nhân nghĩa là chống
xâm
lược, bóc trần
luận điệu xảo trá của
địch, phân định rạch ròi
ta là chính nghĩa giặc là
phi nghĩa.

2. Luận đề của bài cáo

Nhân nghĩa
Trừ bạo an dân

Luận đề của bài
cáo: “Luận đề
chính nghĩa”

Bảo vệ độc lập tự chủ
( bờ cõi, văn hóa, thể
chế riêng,...)
Có anh hùng hào kiệt
Hành động phi nghĩa
chắc chắn phải nhận
bại vong

Mạch ý lập luận

Mạch ý theo diễn tiến
của cuộc kháng chiến,
từ khó khăn buổi đầu
đến chiến công dồn
dập và thắng lợi cuối
cùng.

đan xen với trình diễn
đó là việc khắc họa chân
dung bậc chủ tướng và
hình tượng tướng sĩ nhân dân đồng lòng cứu
nước.

Giọng văn

Giọng văn lúc biện
luận sâu sắc (đoạn 1:
chứng minh chân lí
chính nghĩa)

đau xót trước nỗi
đau nô lệ (đoạn
3)

khi phẫn uất khôn
nguôi (đoạn 2 - tố cáo
tội ác kẻ thù. Lúc thì
suy tư trầm lắng
đoạn 5 là sang
sảng vang vọng khi
trịnh trọng bá cáo
thiên hạ
Có lúc lại hùng
tráng, mạnh mẽ,
dồn dập, cuốn hút
(đoạn 4)

Mạch lập luận

Mạch lập luận logic
khúc chiết, rành
mạch, chặt chẽ

chứng cứ và số liệu
rõ ràng, biện luận
kết hợp với biểu
cảm

Thể văn

Tác phẩm được viết
theo thể văn biền
ngẫu cận thể biến
cách

Được đánh giá là
đỉnh cao của nghệ
thuật biền ngẫu trong
lịch sử văn chương
Việt Nam.