- Nguyễn Khoa Điềm-

a. Tác giả

1

2

3

- Tên: Nguyễn Khoa Điềm (1943).
- Quê quán: thôn Ưu Điềm, xã Phong
Hòa, huyện Phong Điềm, tỉnh Thừa
Thiên-Huế.
- Quá trình hoạt động văn học, kháng
chiến.
+ Năm 2000, ông được nhận Giải thưởng Nhà
nước về văn học nghệ thuật.
+ Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ các nhà thơ
trong thời kì kháng chiến chống Mĩ, cứu nước.

a. Tác giả
4

5

- Phong cách nghệ thuật: Sự kết hợp giữa
cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của
người tri thức về đất nước, con người Việt
Nam.
- Tác phẩm chính: Đất ngoại ô, Mặt
đường khát vọng, Ngôi nhà có ngọn lửa
ấm, Thơ Nguyễn Khoa Điềm, Cõi lặng.

Một lần bom nổ
Có một người lính Khói đen rừng chiều
Đi vào núi xanh
Anh thành ngọn lửa
Những năm máu lửa.Bạn bè mang theo.
Một ngày hoà bình Mười, hai mươi năm
Anh không về nữa. Anh không về nữa
Anh vẫn một mình
Có một người lính Trường Sơn núi cũ
Chưa một lần yêu
Cà phê chưa uống Ba lô con cóc
Tấm áo màu xanh
Còn mê thả diều
Làn da sốt rét
Cái cười hiền lành

Anh ngồi lặng lẽ
Dưới cội mai vàng
Dài bao thương nhớ
Mùa xuân nhân gian
Anh ngồi rực rỡ
Màu hoa đại ngàn
Mắt như suối biếc
Vai đầy núi non...
Tuổi xuân đang độ
Ngày xuân ngọt lành
Theo chân người lính
Về từ núi xanh...

2 Tìm hiểu chung

b. Tác phẩm

- Xuất xứ…………………………….............
- Thể loại……………………………............
- Phương thức biểu đạt……………….........
- Bố cục………………………………….......

1. Thể loại: thể thơ bốn chữ
2. Xuất xứ:
- Bài thơ được viết năm 1994.

- Tác phẩm Đồng dao mùa xuân
được trích trong Thơ Nguyễn Khoa
Điềm, Tuyển tập 40 năm do tác giả
chọn, NXB Văn học, Hà Nội, 2011.
3. Phương thức biểu đạt: biểu cảm

+ Phần 1: Từ đầu đến “bạn bè mang
theo”: Hình ảnh người lính trẻ trong
những năm máu lửa
+ Phần 2: Còn lại: Hình ảnh người lính ở
lại chiến trường xưa

II

Đọc – hiểu văn bản

1 Tìm hiểu về đặc điểm thơ bốn chữ trong văn bản “Đồng dao
mùa xuân”

ĐẶC ĐIỂM
Cách chia khổ
thơ
Số tiếng trong
mỗi dòng
Cách gieo vần
Cách ngắt nhịp

BIỂU HIỆN

TÁC DỤNG

ĐẶC ĐIỂM

BIỂU HIỆN

9 khổ (7 khổ có
4 dòng; 1 khổ
Cách chia khổ có 2 dòng; 1
thơ
khổ có 3 dòng)

Số tiếng trong
mỗi dòng
Cách gieo vần

TÁC DỤNG
 Khổ 1 (3 dòng): kể lại sự kiện người lính lên
đường ra chiến trận -> tạo sự lửng lơ, gợi tâm
trạng chờ đợi được đọc tiếp câu chuyện…
 Khổ 2 (2 dòng): kể lại sự hi sinh của người lính
 Thể hiện niềm tiếc thương sâu sắc.

4 tiếng

Ngắn gọn, như một nét chạm khắc dứt khoát hình
tượng người lính trẻ đã anh dũng hi sinh vì Tổ
quốc.

vần chân

Tạo nhạc điệu cho bài thơ

chủ yếu là nhịp Tạo giọng điệu đồng dao tự nhiên, gần gũi. Sự
Cách ngắt nhịp chẵn (2/2) kết thay đổi nhịp còn góp phần thể hiện tâm trạng,
hợp với 1/3
nỗi niềm của tác giả.

II

Đọc – Hiểuvăn bản

2 Hình ảnh người lính

Có một người lính ....

Có một người lính tuổi
đời còn rất trẻ...

Anh đã ''Không về nữa'',
mãi mãi tuổi trẻ, mãi mãi
ở lại với ''cội mai vàng''

Chưa có người yêu, cà
phê chưa uống, còn mê
thả diều...

Theo tiếng gọi của Tổ
quốc, anh lên đường ra
mặt trận chiến đấu...

Độ tuổi

Hành
trang

Ngoại
hình

Hành
động

Độ tuổi
- Còn trẻ
Hành trang
- Ba lô con cóc
- Tấm áo màu xanh

Ngoại hình
-

Làn da xanh xao do sốt rét rừng.
Hiền lành
Mắt như suối biếc
Vai đầy núi non
Tuổi xuân đang độ...

Hành động
- Đi vào núi non
- Anh ngồi lặng lẽ
- Anh ngồi rực rỡ

 Miêu tả chân thực hình ảnh
người lính kết hợp với BPTT so
sánh, ẩn dụ, điệp ngữ
 Người lính hiện lên với tuổi
đời còn rất trẻ, vừa dũng cảm,
kiên cường vừa giản dị, khiêm
nhường, hiền hậu, yêu nước, sẵn
sàng hi sinh vì độc lập dân tộc.

II

Đọc – Hiểu văn bản

3 Tình cảm của mọi người đối với người lính

Tìm những câu thơ thể hiện
tình cảm của đồng đội dành
cho người lính.
Tìm những câu thơ thể hiện
tình cảm của tác giả, nhân
dân dành cho người lính.

- Anh không về nữa/ Anh thành ngọn lửa/
Bạn bè mang theo
 Nói giảm nói tránh
 Tình đồng chí keo sơn, gắn bó, sự hi
sinh của người lính trở thành động lực
cổ vũ cho đồng đội

- Dài bao thương nhớ/Mùa xuân nhân gian
 BPNT: nhân hóa, thể hiện nỗi thương nhớ khôn nguôi những
mùa xuân tươi đẹp của người lính.
 Nỗi nhớ thương của tác giả, nhân dân dành cho người lính

Bài thơ thể hiện nỗi niềm tiếc
thương, tự hào, cảm phục và lòng
biết ơn những người lính đã hi
sinh tuổi xuân, hi sinh cuộc đời
cho độc lập, tự do của dân tộc.
CẢM ƠN những người lính đã
nằm lại chiến trường để đổi lấy sự
hòa bình, đoàn tụ.

II

Đọc – Hiểu văn bản

4 Ý nghĩa nhan đề

- Đồng dao:
+ Là thơ ca dân gian truyền miệng dành
cho trẻ em.
+ Bao gồm nhiều loại: lời hát trong các
trò chơi, bài hát ru em.
+ Đồng dao có tính hồn nhiên.
+ Thường được làm theo thể bốn chữ,
năm chữ

II

Đọc – hiểu văn bản

4 Ý nghĩa nhan đề

- Mùa xuân:
+ Là mùa khởi đầu, tươi đẹp nhất trong
một năm.
+ Tuổi trẻ, lứa tuổi đẹp nhất trong cuộc
đời mỗi người, tràn đầy sức sống.
+ Vẻ đẹp, sức sống, sức vươn lên của
dân tộc, đất nước.
+ Sự vĩnh cửu, trường tồn như mùa xuân
của vũ trụ.

4 Ý nghĩa nhan đề

- Đồng dao mùa xuân:
+ Khúc đồng dao về tuổi thanh xuân của
người lính, về sự bất tử của hình ảnh
người lính trẻ. Hình ảnh các anh còn
sống mãi trong trái tim nhân dân như
mùa xuân trường tồn cùng vũ trụ.
+ Nhà thơ ca ngợi những người anh
hùng trẻ tuổi, bày tỏ sự ghi nhớ, biết ơn
sự hi sinh của các anh.

5

TỔNG KẾT

- Thể thơ 4 chữ, cách chia khổ
đặc biệt (có khổ thơ chỉ có 2,3
dòng thơ)
- Hình ảnh thơ giản dị
- Sử dụng kết hợp nhiều BPNT:
nhân hóa, so sánh, nói giảm nói
tránh, điệp...

5

TỔNG KẾT

- Bài thơ khắc họa hình ảnh
đẹp đẽ của người lính đã tham
gia chiến đấu, hi sinh tuổi
xuân của mình cho đất nước,
dân tộc.
- Thể hiện tình cảm, lòng biết
ơn của dân tộc ta.

Em hãy viết ra những lời từ
trái tim mình để cảm ơn sự hi
sinh, ngã xuống của người
chiến sĩ nhé!

Em hãy viết đoạn văn (5-7
câu) nêu cảm nghĩ của em
về hình ảnh người lính trong
bài thơ.

Khi đọc “Đồng dao mùa xuân” của Nguyễn Khoa Điềm,
tôi cảm thấy thêm ngưỡng mộ và yêu mến những người
lính. Tác giả đã xây dựng hình ảnh người bộ đội cụ Hồ hiện
lên đầy chân thực. Khi mới vào chiến trường, họ là những
chàng thanh niên vẫn còn trẻ tuổi trẻ lòng với sự hồn nhiên
vì chưa một lần yêu, cà phê vẫn chưng uống và còn mê thả
diều. Dù vậy, họ lại là những con người giàu lí tưởng, nhiệt
huyết cách mạng và sẵn sàng cống hiến tuổi thanh xuân cho
đất nước. Những năm chiến tranh khốc liệt, họ chiến đấu và
hy sinh, gửi lại thân xác nơi chiến trường, kỉ vật còn lại chỉ là
chiếc ba lô con cóc. Hình ảnh người họ hiện lên với làn da
xanh xao, nhưng nụ cười lại hiền từ đến lạ. Đối với nhà thơ,
người lính dù đã hy sinh nhưng tuổi xuân của họ vẫn bất tử,
chính họ đã làm nên mùa xuân vĩnh hằng của đất nước