Truyện lịch sử
LÁ CỜ
THÊU
SÁU
CHỮ
VÀNG

01

KHỞI

ĐỘNG

Hoài Văn Hầu Trần Quốc
Toản (1267-1285)

là

một

nhân vật lịch sử, sống ở thời
kỳ trị vì của vua Trần Nhân
Tông. Ông đã có công tham
gia kháng chiến chống quân
Nguyên lần thứ hai.

02
Hình thành
kiến thức

I/ TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
Nguyễn Huy Tưởng (1912 – 1960)
- Quê quán: Hà Nội
- Ông có thiên hướng khai thác đề tài lịch
sử, có đóng góp nổi bật ở hai thể loại:
tiểu thuyết và kịch
- Một số tác phẩm tiêu biểu: Đêm hội
Long Trì (1942), Vũ Như Tô (1943), An
Tư (1944), Bắc Sơn (1946), Lá cờ thêu
sáu chữ vàng (1960), Sống mãi với thủ đô

2. Tác phẩm
a. Xuất xứ - Xuất bản năm 1960
- Văn bản trên thuộc phần 3 của tác phẩm Lá cờ
thêu sáu chữ vàng.
b. Thể loại

Truyện lịch sử

c. Phương thức
biểu đạt chính

Tự sự

d. Ý nghĩa Nhan đề “Lá cờ thêu sáu chữ vàng” viết về
nhan đề người anh hùng thiếu niên Trần Quốc Toản.

e. Bố cục
Phần 1

Phần 2

Phần 3

Từ đầu
đến “…
chẳng hỏi
một lời”:
Bối cảnh
diễn ra
cuộc yết
kiến vua

Tiếp đến
“…
thưởng
cho em ta
một quả”:
Cuộc yết
kiến vua
Thiệu
Bảo của

Còn lại:
Hành
động
của
Trần
Quốc
Toản
sau khi
được

II. Tìm hiểu văn bản:

2. Quang cảnh nơi diễn
ra hội nghị có những ai?
Thái độ và hành động
của họ như thế nào?

1/ Hội nghị
diễn ra ở
đâu? Không
gian xung
quanh nơi
đó có gì đặc
biệt?

THẢO LUẬN

3.Nhân vật
“ta” đang
đứng ở
đâu? Nhân
vật này
đang có thái
NHÓM
độ, cảm xúc
như thế

1. Bối cảnh diễn ra cuộc yết kiến
Thời

gian:

tháng

11/1282
Hoàn cảnh đất nước

+ Quân Nguyên định mượn đường nước ta để
đánh Chiêm Thành.

1. Bối cảnh diễn ra cuộc yết kiến
Tâm trạng Trần Quốc Toản
Nôn nóng, bứt rứt
muốn được tham gia
bàn việc nước.

=> Bằng lối kể chuyện xen lẫn
với ý nghĩ của nhân vật, tác giả
đã thành công trong việc miêu
tả quang cảnh tại bến Bình
Than vào ngày diễn ra sự kiện.

2. Cuộc yết kiến với vua Thiệu
Bảo của Trần Quốc Toản
a. Nhân vật Trần Quốc Toản
* Khi đứng trên bến Bình Than:
- Hành động:
+ “đứng thẫn thờ”
+ “mắt giương to đến rách”
+ “rong ngựa tìm vua quên ăn uống”,
“muốn xô mấy người lính”, “muốn
thét to”

2. Cuộc yết kiến với vua Thiệu
Bảo của Trần Quốc Toản
a. Nhân vật Trần Quốc
Toản
- Suy nghĩ:
+ “sẽ quỳ trước mặt xin quan gia
cho đánh”
+ “chỉ có việc đánh việc gì phải
bàn lại”
+ “đến quan gia còn hỏi kế, sao

2. Cuộc yết kiến với vua Thiệu
Bảo của Trần Quốc Toản
a. Nhân vật Trần Quốc
Toản

Không phục, bất lực,
sốt ruột, lo lắng =>
xô ngã lính để xuống
bến

a. Nhân vật Trần Quốc Toản
*Khi bị quân Thánh Dực ngăn xuống bến:
- Lời nói: đe dọa, cương quyết “không buông ra,
ta chém”.
- Hành động: “tuốt gươm”, “trừng mắt”, “mặt
đỏ bừng”, “vung gươm múa tít”, “giằng co với
đám quân lính”
=> dũng cảm, cương quyết, kiên định, một
mực muốn yết kiến vua.

a. Nhân vật Trần Quốc Toản
*Khi nói chuyện với Chiêu Thành Vương:
Lời nói

Hành động
“cúi đầu thưa”, “đứng

Gấp gáp, cương quyết,

phắt dậy”, “mắt long lên”

thể hiện rõ lập trường.

Sự tức giận của Hoài Văn trước
ý kiến chủ hòa.

a. Nhân vật Trần Quốc Toản
* Khi nói chuyện với vua Thiệu Bảo

Hành
động

- Chạy xồng xộc, quỳ xuống tâu
vua, tiếng nói như thét, đỡ lấy quả
cam, tạ ơn vua,…

Lời
nói

- Kiên quyết, dũng cảm “Xin
quan gia cho đánh, cho giặc
mượn đường là mất nước.”

2. Cuộc yết kiến với vua Thiệu
Bảo của Trần Quốc Toản
a. Nhân vật Trần Quốc
Toản
=> Tuy tức giận nhưng
vẫn giữ được khuôn phép
khi yết kiến vua
=> Yêu nước, căm thù
giặc sâu sắc

2. Cuộc yết kiến với vua Thiệu Bảo
của Trần Quốc Toản
b. Nhân vật vua Thiệu Bảo
- Tình huống lúc đó:
+ Đứng giữa tình và lý:
Về lý: Trần Quốc Toản làm
trái lệnh vua -> phải chịu tội
Về tình: Trần Quốc Toản lo
việc nước việc dân -> đáng
khen ngợi

2. Cuộc yết kiến với vua Thiệu
Bảo của Trần Quốc Toản

b. Nhân vật vua Thiệu Bảo
- Cách vua giải quyết:
Nói rõ lí do trước mặt quan lại:
+ Vẫn không cho phép Trần Quốc
Toản tham dự hội nghị
+ Bù lại cho chàng cam quý và khích
lệ tinh thần vì nước vì dân
=> Vua Thiệu Bảo là một vị vua anh
minh, đức độ, trọng người tài

3. Trần Quốc Toản sau khi yết kiến vua
Hành động

+ “lủi thủi bước lên bờ”
+ “ quắc mắt”, nắm chặt bàn tay lại”, “tay
rung lên vì giận dữ”
+ “hai hàm răng Hoài Văn nghiến chặt”,
“hầm hầm trở ra”

3. Trần Quốc Toản sau khi yết kiến vua
Suy nghĩ
+ “chỉ có việc đánh việc gì phải bàn đi
bàn lại”
+ “Rồi xem ai giết được giặc, ai báo
được ơn vua,…”
=> Tâm trạng của Hoài Văn: tức,
không cam lòng, vừa hờn vừa tủi

- Hành động bóp nát quả cam:
+ Thể hiện tinh thần yêu nước cháy
bỏng của Trần Quốc Toản
+ Tính cách quyết liệt, kiên định, mạnh
mẽ của Trần Quốc Toản.
+ Khát vọng bảo vệ đất nước của quân
và dân ta

III/ Tổng kết

III/ Tổng kết
Nội dung
- Ca ngợi tấm lòng yêu
nước của người thiếu niên
trẻ tuổi Trần Quốc Tuấn
- Ca ngợi khí thế hào hùng
của nhà Trần và cha ông ta
thời kháng chiến chống
quân Nguyên - Mông

Nghệ thuật
- Đan xen ý nghĩ của
nhân vật với lời kể,
khắc họa rõ nét tính
cách nhân vật
- Ngôn ngữ mang
màu sắc lịch sử

III
Luyện
tập

Vẽ sơ đồ tư duy về nhân vật Trần Quốc
Toản (hành động, lời nói, tính cách)

IV
Vận dụng

Viết đoạn văn ngắn khoảng 5 -7 câu
bày tỏ suy nghĩ của em về nhân vật
Trần Quốc Toản