Thứ ba, ngày 5 tháng 9 năm
2023
Tập làm văn

CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN TẢ CẢNH

YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Nắm được cấu tạo 3 phần của bài văn tả cảnh: mở bài, thân bài, kết bài( nội dung
ghi nhớ).
- Chỉ rõ được cấu tạo ba phần của bài Nắng trưa ( mục III)
- Giáo dục HS lòng yêu quê hương đất nước.
- Năng lực:
+ Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn
đề và sáng tạo.
+ Năng lực văn học, năng lực ngôn ngữ, năng lực thẩm mĩ.
- Phẩm chất: Giáo dục HS lòng yêu thích vẻ đẹp đất nước và say mê sáng tạo.

GIÁO VIÊN: PHAN THUỲ DUNG

Thứ ba , ngày 5 tháng 9 năm 2023
Tập làm văn

 Em hãy nêu những kiểu bài của thể loại
văn miêu tả ở lớp 4.

Những kiểu bài trong thể loại
văn miêu tả đã học ở lớp 4 là:
- Tả đồ vật.
- Tả cây cối.
- Tả con vật.

Thứ ba , ngày 5 tháng 9 năm 2023
TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.
I. Nhận xét:

* Đọc và tìm các phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn
dưới đây:

Hoàng hôn trên sông Hương

Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng, đến nỗi
tôi cảm thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong
thành phố hằng ngày đã rất yên tĩnh này.
Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía dưới cầu Tràng Tiền
đen sẫm lại, trong khi phía trên này lên mãi gần Kim Long, mặt sông sáng màu
ngọc lam in những vệt mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông
Hương rất nhạy cảm với ánh sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm chú
nhìn xuống, người ta vẫn còn thấy những mảng sắc mơ hồng ửng lên như một
thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm. Phố ít người, con đường ven sông như dài
thêm ra dưới vòm lá xanh của hai hàng cây.
Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một vùng
tre trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh canh
của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến mặt
sông nghe như rộng hơn. Và khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những quả
tròn màu tím nhạt, chuyển dần sang màu xanh lá cây và cuối cùng nở bung ra
trong màu trắng soi rõ mặt người qua lại thì khoảnh khắc yên tĩnh của buổi
chiều cũng chấm dứt.
Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc sống ban đầu của
nó.
Theo HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Hoàng hôn trên sông Hương
(1) Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng, đến nỗi tôi
cảm thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành
phố hằng ngày đã rất yên tĩnh này.
Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía dưới cầu Tràng Tiền
đen sẫm lại, trong khi phía trên này lên mãi gần Kim Long, mặt sông sáng màu
ngọc lam in những vệt mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông
Hương rất nhạy cảm với ánh sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm chú
nhìn xuống, người ta vẫn còn thấy những mảng sắc mơ hồng ửng lên như một
thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm. Phố ít người, con đường ven sông như dài
thêm ra dưới vòm lá xanh của hai hàng cây.
Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một vùng
tre trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh canh
của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến mặt
sông nghe như rộng hơn. Và khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những quả
tròn màu tím nhạt, chuyển dần sang màu xanh lá cây và cuối cùng nở bung ra
trong màu trắng soi rõ mặt người qua lại thì khoảnh khắc yên tĩnh của buổi
chiều cũng chấm dứt.
Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc sống ban đầu của
nó.
Theo HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.

Mặt sông sáng màu ngọc lam

Một số hình ảnh trên sông Hương

Dân Vạn Đò

Chiều sông Hương

Xóm Cầu
CồnTràng
Hến Tiền

TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.

Mở bài: Từ Cuối buổi chiều đến Yên tĩnh này.
Thân bài: Từ Mùa thu đến chấm dứt.
Kết bài: Từ Huế thứ dậy đến của nó.

TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.
2. Thứ tự miêu tả trong bài văn trên có gì khác với bài
Quang cảnh làng mạc ngày mùa mà em đã học? Từ hai
bài văn đó, hãy rút ra nhận xét về cấu tạo của bài văn tả
cảnh.

Một số hình ảnh “Quang cảnh làng mạc ngày mùa”

TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.

Bài:
Hoàng hôn trên sông Hương

Mở bài: Giới thiệu chung về sự yên tĩnh
của Huế lúc hoàng hôn.
Thân bài: Tả sự thay đổi của cảnh theo
thời gian.
-Tả sự thay đổi sắc màu của sông Hương
từ lúc bắt đầu hoàng hôn đến lúc tối hẳn.
- Tả hoạt động của con người bên bờ
sông, trên mặt sông từ lúc bắt đầu hoàng
hôn đến lúc thành phố lên đèn.
Kết bài: Nêu cảm nhận về sự thức dậy
của Huế sau hoàng hôn.

Bài:
Quang cảnh làng mạc ngày mùa

Mở bài: Giới thiệu màu sắc bao trùm làng
quê ngày mùa là màu vàng.
Thân bài: Tả từng bộ phận của cảnh
-Tả các màu vàng rất khác nhau của cảnh,
của vật.
- Tả thời tiết, con người.
Kết bài: Thể hiện tình yêu quê hương của
tác giả.

TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.
II. Ghi nhớ:
Bài văn tả cảnh thường có ba phần:
1.Mở bài: Giới thiệu bao quát về cảnh sẽ
tả.
2.Thân bài: Tả từng phần của cảnh hoặc sự
thay đổi của cảnh theo thời gian.
3.Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ của
người viết.

TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.
III. Luyện tập:

Đề bài về nhà : Tả lại một cảnh đẹp mà em yêu thích:

Nắng trưa

Nắng cứ như từng dòng lửa xối xuống mặt đất.
Buổi trưa ngồi trong nhà nhìn ra sân, thấy rất rõ những sợi không khí nhỏ bé, mỏng
mảnh, nhẹ tênh, vòng vèo lượn từ mặt đất bốc lên, bốc lên mãi.
Tiếng gì xa vắng thế? Tiếng võng kẽo kẹt kêu buồn buồn từ nhà ai vọng lại. Thỉnh
thoảng, câu ru em cất lên từng giọng ạ ời… Hình như chị ru em. Em ngủ và chị cũng thiu
thiu ngủ theo. Em chợt thức và chị bừng tỉnh và tiếp tục câu ạ ời. Cho nên câu hát cứ cất
lên từng đoạn rồi ngừng lại, rồi cất lên, rồi lại lịm đi trong cái nặng nề của hai mi mắt khép
lại.
Con gà nào cất lên một tiếng gáy. Và ở góc vườn, tiếng cục tác làm nắng trưa thêm oi ả,
ngột ngạt. Không một tiếng chim, không một sợi gió. Cây chuối cũng ngủ, tàu lá lặng đi
như thiếp vào trong nắng. Đường làng vắng ngắt. Bóng tre, bóng chuối cũng lặng im.
Ấy thế mà mẹ vơ vội cái nón cũ, đội lên đầu, bước vào trong nắng, ra đồng cấy nốt thửa
ruộng chưa xong.
Thương mẹ biết bao nhiêu, mẹ ơi!
Theo BĂNG SƠN

Thứ ba , ngày 5 tháng 9 năm 2023
TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.

Nhận xét cấu tạo của bài Nắng trưa:
Mở bài: (câu văn đầu): Nhận xét chung về nắng trưa.
Thân bài: Cảnh vật trong nắng trưa.
Thân bài gồm bốn đoạn sau:
- Đoạn 1: từ Buổi trưa đến bốc
- Hơi đất trong nắng trưa dữ dội.
lên mãi.
- Tiếng võng đưa và câu hát ru em
- Đoạn 2: từ Tiếng gì xa vắng đến trong nắng.
hai mi mắt khép lại.
- Cây cối và con vật trong nắng
- Đoạn 3: từ Con gà nào đến
trưa.
bóng duối cũng lặng im.
- Hình ảnh người mẹ trong nắng
- Đoạn 4: từ Ấy thế mà đến cấy
trưa.
nốt thửa ruộng chưa xong.
Kết bài: (câu cuối- kết bài mở rộng): Cảm nghĩ về mẹ (“Thương mẹ
biết bao nhiêu, mẹ ơi!”).

Thứ ba , ngày 5 tháng 9 năm 2023
TẬP LÀM VĂN

Cấu tạo của bài văn tả cảnh.

 Dặn dò:
- Ghi nhớ kiến thức về cấu tạo của bài văn tả cảnh.
- Quan sát và ghi lại những điều em quan sát được về một buổi
sáng (hoặc trưa, chiều) trong vườn cây (hay trong công viên,
trên đường phố, trên cánh đồng, …) để chuẩn bị cho tiết Tập
làm văn sau.

Dàn ý tả vườn cây:
* Mở bài: Giới thiệu bao quát cảnh khu vườn sẽ tả.
+ Em tả cảnh gì, ở đâu? Em nhìn thấy cảnh vào dịp nào?Vào thời gian nào?
* Thân bài: - Tả những nét nổi bật của cảnh vật trong vườn :
+ Màn sương như thế nào ? Gió thổi ra sao ?
+ Cây cối trong vườn như thế nào ? Được sắp xếp ra sao? Cây ăn quả? Cây hoa? Cây rau thế nào?
+ Hương thơm các loài hoa, quả có đặc biệt không? Có quyến rũ ong bướm không ?
+ Cây cối vui hát thế nào ?
- Khi mặt trời lên, ánh nắng thế nào ? Chim chóc đua nhau hót ra sao ?
Hoạt động của con người hoặc động vật thế nào ?
- Khu vườn đem lại lợi ích gì?
* Kết bài:  Nêu cảm xúc và suy nghĩ của em về cảnh đã tả (Yêu quý khu vườn nhỏ bé, chăm sóc,
bảo vệ).

BÀI 2: DỰA VÀO DÀN Ý ĐÃ LẬP Ở TUẦN 1, EM HÃY VIẾT ĐOẠN VĂN TẢ
CẢNH MỘT BUỔI SÁNG TRÊN ĐƯỜNG PHỐ.

Mỗi lúc hè về, vào mỗi buổi sáng, em thích nhất là cùng bố
lên sân thượng tập thể dục và ngắm cảnh đường phố. Con
đường vào lúc sáng sớm như dài hun hút. Ánh đèn chiếu xuống
mặt đường nhựa phẳng lì sáng loáng. Đường phố không một
bóng người. Chị gió bay lượn khắp nơi mang theo không khí
trong lành, thoáng đãng. Chỉ thỉnh thoảng mới có một chiếc xe
ô tô, xe máy phóng nhanh trên đường, tiếng máy nổ phá tan sự
yên tĩnh. Tiếng chổi quét rác của chị lao công vang lên quèn
quẹt nghe thật vui tai.

Buổi sáng, khi đèn đường vụt tắt, em biết đã 5
giờ 45 phút. Đường phố chìm trong bóng tối mờ mờ.
Chỉ một vài quán ăn mở cửa đèn chiếu xuống hắt
một vùng sáng phía trước. Bóng tối tan dần, đã nhìn
thấy rõ mặt người, Xe cộ đi lại nhiều hơn. Một vài
tốp các cụ thung thăng đi tập thể dục trở về trò
chuyện vui vẻ. Cây cối thức dậy, hòa mình vào ngày
mới. Chim chóc cũng cất lên một bản tình ca chào
đón ánh mặt trời.

Khi mặt trời vừa vén bức màn mây, ló mình trên đỉnh những ngôi nhà
cao tầng, mọi hoạt động của thành phố bắt đầu diễn ra. Đường phố nhôn nhịp
hơn. Xe của những người đi làm, đi học, xe chở hàng về các chợ… Ô tô, xe
máy thỉnh thoảng lại bóp còi inh ỏi làm phá tan sự yên tĩnh còn sót lại của
buổi sáng.
Mặt trời đã lên cao, chiếu thêm những ánh nắng vàng xuống mặt đất.
Trên vỉa hè, những người đi bộ cũng rảo bước nhanh nhanh, những tốp học
sinh tíu tít đến trường. Đường phố ồn ào, xe cộ đi lại như mắc cửi. Lúc này,
dường như ai cũng vội vã, nhanh chân để kịp công việc của mình chẳng còn
thời gian để ngắm nhìn không gian một buổi sáng thật là tuyệt.