Thứ tư, ngày 6 tháng 9 năm 2023
Luyện từ và câu

TỪ ĐỒNG NGHĨA

YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Bước đầu hiểu từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống
nhau, hiểu thế nào là từ đồng nghĩa hoàn toàn và không hoàn toàn(ND ghi nhớ).
- Học sinh tìm được từ đồng nghĩa theo yêu cầu BT1, BT2 ( 2 trong số 3 từ), đặt câu
được với một cặp từ đồng nghĩa, theo mẫu ( BT3).
- Rèn HS kĩ năng tìm từ, đặt câu.
- Biết vận dụng vào cuộc sống.
- Yêu thích môn học.
- Năng lực:
+ Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn
đề và sáng tạo.
+ Năng lực văn học, năng lực ngôn ngữ, năng lực thẩm mĩ.
- Phẩm chất: Có khả năng sử dụng từ đồng nghĩa khi nói, viết

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỖ THỪA LUÔNG

LUYỆN TỪ VÀ CÂU
TỪ ĐỒNG NGHĨA

Lớp 5B
Giáo viên: Phan Thuỳ Dung

KHỞI ĐỘNG

KHỞI ĐỘNG

Điều em đã biết:
Em hãy giúp 3 chú ong tìm tổ?
siêng năng

Vì sao chú ong mang
thẻ ngoan ngoãn không
tìm thấy tổ?
thật thà

chăm chỉ
Trung thực
ngoan ngoãn

Thứ tư, ngày 6 tháng 9 năm
2023
Luyện từ và câu:
TỪ ĐỒNG NGHĨA

I. Nhận xét:
1- So sánh nghĩa của các từ in đậm trong mỗi ví
dụ sau:
a)Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ
đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho
chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu.
Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông
mong chờ đợi ở các em rất nhiều.
Hồ Chí Minh

b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại.
Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn,
lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm
không trông thấy cuống, như những chuỗi
tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.
Tô Hoài

Xây dựng: Làm nên công trình
kiến trúc theo một kế hoạch
nhất định.

Kiến thiết: Xây dựng theo quy
mô lớn.

 Từ xây dựng và kiến thiết cùng chỉ một hoạt động là tạo ra một hay
nhiều công trình kiến trúc

Thứ tư, ngày 6 tháng 9 năm 2023
Luyện từ và câu:
Từ đồng nghĩa
I. Nhận xét:
1. So sánh nghĩa của các từ in đậm trong mỗi ví
dụ sau:
a) xây dựng, kiến thiết

Nghĩa giống nhau

Vàng xuộm chỉ màu
vàng đậm của lúa chín.

Vàng hoe chỉ màu vàng
nhạt, tươi, ánh lên.

Vàng lịm chỉ màu vàng của
quả chín, gợi cảm giác rất
ngọt.

 Từ vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm cùng chỉ màu vàng nhưng sắc
thái màu vàng khác nhau.

* Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ trong mỗi ý?
a) xây dựng, kiến thiết
b)vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm

* Kết luận:
- Nghĩa của các từ trong mỗi ý giống nhau
(cùng chỉ một hoạt động, một màu)
- Những từ có nghĩa giống nhau như vậy
là các từ đồng nghĩa.

2- Thay những từ in đậm trong mỗi ví dụ trên cho nhau rồi
rút ra nhận xét: Những từ nào thay thế được cho nhau?
Những từ nào không thay thế được cho nhau? Vì sao?

a)Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải kiến
xây thiết
dựng lại cơ
đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho
chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu.
Trong công cuộc xây
kiếndựng
thiết đó, nước nhà trông
mong chờ đợi ở các em rất nhiều.

Từ xây dựng và kiến thiết có thể thay
thế cho nhau được vì nghĩa của các từ ấy
giống nhau hoàn toàn (làm nên một công
trình kiến trúc, hình thành một tổ chức
hay một chế độ chính trị, xã hội, kinh
tế).

vàng xuộm
hoe lại. Nắng
bMàu lúa chín dưới đồng vàng
nhạt ngả màu vàng lịm
hoe . Trong vườn, lắc lư
những chùm quả xoan vàng
vàng xuộm
lịm không trông
thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo
lơ lửng.
•Vàng xuộm,, vàng hoe,, vàng lịm không thể thay thế cho
nhau vì nghĩa của chúng không giống nhau hoàn toàn..
+ Vàng xuộm chỉ màu vàng đậm của lúa chín..
+Vàng hoe chỉ màu vàng nhạt, tươi, ánh lên.
+Vàng lịm chỉ màu vàng của quả chín, gợi cảm giác rất ngọt.

a) xây dựng, kiến thiết

Nghĩa giống nhau

Từ đồng nghĩa hoàn toàn
b) vàng xuộm, vàng
hoe, vàng lịm

Nghĩa gần giống nhau

Từ đồng nghĩa không hoàn toàn

II. GHI NHỚ:
1. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần
giống nhau.
VD: siêng năng, chăm chỉ, cần cù, …
2. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể thay thế cho
nhau trong lời nói.
VD: hổ, cọp, hùm, …
3. Có những từ đồng nghĩa không hoàn toàn. Khi dùng những
từ này, ta phải cân nhắc lựa chọn cho đúng.
VD: - Ăn, xơi, chén, …(biểu thị thái độ, tình cảm khác nhau
đối với người đối thoại hoặc điều được nói đến).
- Mang, khiêng, vác, …(biểu thị những cách thức hành
động khác nhau ).

III. LUYỆN TẬP

Bài 1: Xếp những từ in đậm thành từng nhóm đồng
nghĩa:
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ
mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta
theo các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc
kiến thiết đó, nước nhà trông mong ở các em rất nhiều.
Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp được hay
không, dân tộc Việt nam có bước tới đài vinh quang để
sánh vai cùng với các cường quốc năm châu được hay
không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của
các em.
Hồ Chí Minh

+ nước nhà – non sông
+ hoàn cầu – năm châu

Bài 2: Tìm những từ đồng nghĩa với những từ
sau đây: đẹp, to lớn, học tập.
M: đẹp-xinh
Đẹp: đẹp đẽ, đèm đẹp, xinh, xinh xắn, xinh tươi,
tươi đẹp, mĩ lệ, …
To lớn: to, to đùng, to tướng, to kềnh, vĩ đại,
khổng lồ, lớn, …
Học tập: học, học hành, học hỏi, …

Bài 3: Đặt câu với một cặp từ đồng nghĩa em vừa tìm
được ở bài tập số 2
M: - Quê hương em rất đẹp.
- Bé Hà rất xinh.

- Phong cảnh nơi đây thật mĩ lệ. Cuộc sống mỗi ngày

một tươi đẹp.
- Em bắt được một chú cua to kềnh. Còn Nam bắt
được một chú ếch to sụ.
- Chúng em rất chăm học hành. Ai cũng thích học hỏi
những điều hay từ bạn bè.

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Chọn A, hoặc B, hoặc C.
Câu 1

Em hãy chọn ý đúng nhất.

A. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau.
B. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa gần giống nhau.
C.Từđồng
đồngnghĩa
nghĩalàlànhững
nhữngtừ
từcó
cónghĩa
nghĩagiống
giốngnhau
nhauhoặc
hoặc
C.Từ
gầngiống
giốngnhau.
nhau.
gần

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Chọn A, hoặc B, hoặc C, hoặc D
Câu 2 Dòng nào dưới đây là những từ đồng nghĩa?

A. Hồng, đỏ, thẫm.
B. Đen đúa, xanh đen, xanh hồ thủy.
C. Mang, vác, đi, đứng.
D. Biếu, tặng, cho, bán.

DẶN DÒ
- Học thuộc phần ghi nhớ.
- Tìm các từ đồng nghĩa để chỉ hình dáng của một
con người.
- Chuẩn bị trước bài LTVC: