CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
I. Phương châm về lượng:
1. Xét VD1/ Sgk trang 8
An: - Cậu có biết bơi không?
Ba: - Biết chứ, thậm chí còn bơi giỏi nữa.
An: - Cậu học bơi ở đâu vậy?
Ba: - Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn ở đâu.
Câu trả lời của Ba chưa đầy đủ nội dung mà
An cần biết – một địa điểm cụ thể.
Nói thiếu. Vi phạm phương châm về lượng

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
2. Xét VD2/ Sgk trang 9
- Bác có thấy con lợn cưới
của tôi chạy qua đây không?
-Từ lúc tôi mặc cái áo mới
này, tôi chẳng thấy con lợn
nào chạy qua đây cả.

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

2. Xét VD2/ Sgk trang 9
- Bác có thấy con lợn cưới
của tôi chạy qua đây không?
-Từ lúc tôi mặc cái áo mới
này, tôi chẳng thấy con lợn
nào chạy qua đây cả.
 Nói thừa. Vi phạm phương châm về lượng.
3. Kết luận: Khi giao tiếp, cần nói có nội dung;
nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu
của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.

TIẾT 3: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
II. Phương châm về chất:
1. Xét Vd/sgk trang 9,10
 Phê phán tính nói
khoác, sai sự thật.
2. Kết luận:
- Trong giao tiếp: Không nên nói những điều
mà mình không tin là đúng sự thật
- Không nói những điều mà mình không có
bằng chứng xác thực.

III. Luyện tập:
1. Bài tập 1:
Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống: nói trạng; nói
nhăng nói cuội; nói có sách, mách có chứng; nói dối; nói
mò.
nói có sách, mách có chứng
a, Nói có căn cứ chắc chắn là …………………………
b, Nói sai sự thật một cách cố ý nhằm che giấu điều gì đó là
nói dối
………..
nói mò
c, Nói một cách hú họa, không có căn cứ là …………
nói nhăng nói cuội
d, Nói nhảm nhí, vu vơ là …………………………
e, Nói khoác lác làm gia vẻ tài giỏi hoặc nói những chuyện
bông đùa, khoác lác cho vui là ………………
nói trạng

 Các từ ngữ trên đều chỉ những cách nói
liên quan đến phương châm hội thoại về chất.

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
Câu 3 trang 11 SGK Ngữ văn 9 tập 1:Đọc truyện
cười “Rồi có nuôi được không?” và cho biết
phương châm hội thoại nào đã không được tuân
thủ?

Câu: “Rồi có nuôi được không?”
 Người nói đã không tuân thủ phương châm
hội thoại về lượng (hỏi một điều rất thừa).

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Câu 4 trang 11 SGK Ngữ văn 9 tập 1: 
Vận dụng những phương châm hội thoại đã học
để giải thích vì sao người nói đôi khi phải dùng
những cách diễn đạt như :
a) Như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không
lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là,…

 Đảm bảo tuân thủ phương châm hội thoại về
chất. Người nói cũng phải dùng cách nói đảm bảo
người nghe biết xác thực nhận định, thông tin mà
mình được kiểm chứng

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
b. như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết.
 Mục đích nhấn mạnh ý, chuyển ý, dẫn ý, người
nói cần nhắc một nội dung nào đó đã nói, giả định
là mọi người đã, sẽ biết.

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Câu 5 trang 11 SGK Ngữ văn 9 tập 1:
Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và
cho biết những thành ngữ này có liên quan
đến phương châm hội thoại nào : 
ăn đơm nói đặt, ăn ốc nói mò, ăn không nói
có, cãi chày cãi cối, khua môi múa mép, nói
dơi nói chuột, hứa hươu hứa vượn.