Tiết: 1,2 Văn bản:

PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
(Lê Anh Trà)

I. Tìm hiểu chung
- Lê Anh Trà (1927-1999), quê ở Quảng
Ngãi. Ông từng là viện trưởng viện văn
hóa, là người có nhiều công trình nghiên
cứu về văn hóa Việt Nam.
-Văn bản trích trong “Phong cách Hồ Chí
Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị”
(1990)

II. Đọc – hiểu văn bản

II – Đọc – hiểu văn bản
1. Đọc

Có thể chia bố cục
văn bản như thế
nào?

Có thể chia bố cục
văn bản như thế
nào?

- Từ đầu đến “rất hiện đại”: Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại của
Hồ Chí Minh.
- Tiếp theo đến hết: Vẻ đẹp của lối sống giản dị, thanh cao của Hồ Chí
Minh

II – Đọc – hiểu văn bản
1. Đọc
2. Phân tích
a) Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí
Minh

Em hãy chỉ ra câu văn
khẳng định vốn tri thức
nhân loại của Chủ tịch Hồ
Chí Minh là vô cùng sâu
rộng?

Em hãy chỉ ra câu văn
khẳng định vốn tri thức
nhân loại của Chủ tịch Hồ
Chí Minh là vô cùng sâu
rộng?

Có thể nói ít có vị lãnh tụ nào lại am hiểu nhiều về các dân tộc
và nhân dân thế giới, văn hóa thế giới sâu sắc như Chủ tịch Hồ
Chí Minh.

Em hãy chỉ ra câu văn
khẳng định vốn tri thức
nhân loại của Chủ tịch Hồ
Chí Minh là vô cùng sâu
rộng?

Vì sao Bác Hồ lại có vốn tri
thức sâu rộng như vậy?

Có thể nói ít có vị lãnh tụ nào lại am hiểu nhiều về các dân tộc
và nhân dân thế giới, văn hóa thế giới sâu sắc như Chủ tịch Hồ
Chí Minh.

- Trên hành trình tìm đường cứu nước đầy gian lao, vất vả, Bác
đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, cả
ở phương Đông và phương Tây.
+ Trên con tàu vượt trùng dương, Người đã ghé lại nhiều hải
cảng, đã thăm các nước châu Phi, châu Á, châu Mỹ.
Đời bồi tàu lênh đênh theo sóng bể
Người đi hỏi khắp bóng cờ châu Mỹ, châu Phi,
Những đất tự do, những trời nô lệ,
Những con đường cách mạng đang tìm đi.
(Chế Lan Viên, Người đi tìm hình của nước)

- Trên hành trình tìm đường cứu nước đầy gian lao, vất vả, Bác
đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, cả
ở phương Đông và phương Tây.
+ Trên con tàu vượt trùng dương, Người đã ghé lại nhiều hải
cảng, đã thăm các nước châu Phi, châu Á, châu Mỹ.
+ Người đã từng sống dài ngày ở Pháp, ở Anh.

- Trên hành trình tìm đường cứu nước đầy gian lao, vất vả, Bác
đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, cả
ở phương Đông và phương Tây.
- Người nói và viết thạo nhiều thứ tiếng: Pháp, Anh, Hoa,
Nga,...và Người đã làm nhiều nghề.
Có nhớ chǎng, hỡi gió rét thành Ba Lê?
Một viên gạch hồng, Bác chống lại cả một mùa bǎng giá
Và sương mù thành Luân Đôn, ngươi có nhớ
Giọt mồ hôi Người nhỏ giữa đêm khuya?
(Chế Lan Viên, Người đi tìm hình của nước)

- Trên hành trình tìm đường cứu nước đầy gian lao, vất vả, Bác
đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, cả
ở phương Đông và phương Tây.
- Người nói và viết thạo nhiều thứ tiếng: Pháp, Anh, Hoa,
Nga,...và Người đã làm nhiều nghề.
- Đến đâu Người cũng học hỏi, tìm hiểu văn hóa, nghệ thuật
đến một mức khá uyên thâm.

- Trên hành trình tìm đường cứu nước đầy gian lao, vất vả, Bác
đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, cả
ở phương Đông và phương Tây.
- Người nói và viết thạo nhiều thứ tiếng: Pháp, Anh, Hoa,
Nga,...và Người đã làm nhiều nghề.
- Đến đâu Người cũng học hỏi, tìm hiểu văn hóa, nghệ thuật
đến một mức khá uyên thâm.
- Tiếp thu mọi cái đẹp, cái hay đồng thời với việc phê phán
những tiêu cực của chủ nghĩa tư bản.

II. Đọc – hiểu văn bản
1. Đọc
2. Phân tích
a) Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí
Minh
Cách kết hợp giữa kể và bình luận cho thấy sự tiếp thu tinh hoa văn
hóa nhân loại ở Hồ Chí Minh gắn liền với các chặng đường hoạt động
cách mạng ở Người. Đó là cách tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa
thế giới từ chính nền tảng của văn hóa dân tộc Việt Nam.

2. Phân tích
a) Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí
Minh
Cách kết hợp giữa kể và bình luận cho thấy sự tiếp thu tinh hoa văn
hóa nhân loại ở Hồ Chí Minh gắn liền với các chặng đường hoạt động
cách mạng ở Người. Đó là cách tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa
thế giới từ chính nền tảng của văn hóa dân tộc Việt Nam.
b) Vẻ đẹp của lối sống giản dị, thanh cao của Hồ Chí Minh

Hãy nêu những biểu hiện cụ
thể trong lối sống của Bác.

- Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ:

- Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ: “chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao”
như cảnh làng quê quen thuộc, “chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng
tiếp khách, họp bộ chính trị, làm việc và ngủ”…

Nơi Bác ở: Sàn mây, vách gió
Sáng nghe chim rừng gáy bên nhà
Đêm trăng một ngọn đèn khêu nhỏ
“Tiếng suối trong như tiếng hát xa”
(Theo chân Bác, Tố Hữu)

- Trang phục hết sức giản dị:

- Trang phục hết sức giản dị: “bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép
lốp thô sơ”, tư trang ít ỏi: “chiếc va li con với bộ quần áo, vài vật kỉ niệm…”

Tôi viết bài thơ cho các con
Mai sau được thấy Bác như còn
Phơ phơ tóc bạc, chòm râu mát
Đôi dép mòn đi, in dấu son.
(Theo chân Bác, Tố Hữu)

- Ăn uống đạm bạc:

- Ăn uống đạm bạc: “cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa”…

Bác thường để lại đĩa thịt gà mà ăn trọn mấy quả cà xứ Nghệ
Tránh nói chữ to và đi nhẹ cả trong vườn
Tim đau hết nỗi đau người ở chân trời góc bể
Đến bên Người ta thở dễ dàng hơn
(Muôn ngàn tình yêu thương trùm lên khắp quê hương, Việt Phương)

Vì sao có thể nói lối sống của
Bác là sự kết hợp giữa giản dị
và thanh cao?

- Nguyễn Trãi:
Côn Sơn suối chảy rì rầm,
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.
Côn Sơn có đá rêu phơi,
Ta ngồi trên đá như ngồi đệm êm.
Trong ghềnh thông mọc như nêm,
Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.
Trong rừng có bóng trúc râm,
Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.
(Côn Sơn ca)

- Nguyễn Bỉnh Khiêm:
Một mai, một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chỗ lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu đến gốc cây, ta sẽ nhắp
Nhìn xem phú quí, tựa chiêm bao

(Cảnh nhàn)

Lối sống của Bác là sự kết hợp giữa giản dị và thanh cao bởi vì:
- Đây không phải là lối sống khắc khổ của những người tự vui trong cảnh
nghèo khó.
- Đây cũng không phải là cách tự thần thánh hóa, tự làm cho khác đời,
hơn đời.

- Đây là một cách sống có văn hóa đã trở thành một quan niệm thẩm mỹ:
cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên.

2. Phân tích
a) Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí
Minh
b) Vẻ đẹp của lối sống giản dị, thanh cao của Hồ Chí Minh
Tác giả chọn lọc chi tiết tiêu biểu, so sánh, đối lập, đan xen thơ, cho người
đọc hiểu được vẻ đẹp của phong cách văn hóa Hồ Chí Minh thể hiện ở nơi ở,
nơi làm việc đơn sơ, trang phục hết sức giản dị, ăn uống đạm bạc. Đây là một
cách sống có văn hóa đã trở thành một quan niệm thẩm mỹ: cái đẹp là sự giản
dị, tự nhiên.

III. Tổng kết

*Luyện tập:
1.Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp của phong cách Hồ
Chí Minh.
2.Tìm đọc và kể lại những câu chuyện về lối sống giản dị mà thanh
cao của Bác Hồ.