MỞ ĐẦU

?

Ở mặt đất, các hạt đỗ có thể nằm
nghiêng, nằm ngang hoặc nằm ngửa.
Liệu kiểu nằm của hạt có ảnh hưởng đến
khả năng nảy mầm của nó hay không?

Để chứng minh các kết luận trên
theo các em thì chúng ta cần làm
như thế nào?
=> Tiến trình tìm hiểu tự nhiên.

Khi em tìm bằng chứng để giải thích, chứng minh một sự vật,
hiện tượng nghĩa là em đang thực hiện tìm hiểu tự nhiên

Việc tìm hiểu tự nhiên được thực hiện bằng phương pháp, kĩ
năng khoa học theo một tiến trình gồm các bước nào?

- Nhiệm vụ 1: Hoạt động cá nhân: kiểm tra lại các
bước tìm hiểu tự nhiên đã được dự đoán trong phần
mở đầu đối chiếu thông tin SGK/4,5 gọi tên chính xác
xem phương pháp đó gồm bao nhiêu bước? Đó là
những bước gì?

BƯỚC 1: QUAN SÁT, ĐẶT CÂU HỎI
Quan sát là bước đầu tiên để nhận ra tình huống có vấn đề. Qua
đó, em đặt được câu hỏi về vấn đề cần tìm hiểu.

BƯỚC 2: XÂY DỰNG GIẢ THUYẾT
Dựa trên hiểu biết của mình và qua phân tích kết quả quan sát, em
đưa ra dự đoán, tức là giả thuyết để trả lời cho câu hỏi ở bước 1.

BƯỚC 3: KIỂM TRA GIẢ THUYẾT
 Chuẩn bị các mẫu vật, dụng cụ thí nghiệm.
 Lập phương án thí nghiệm.
Tiến hành thí nghiệm theo phương án đã lập.

BƯỚC 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
Thực hiện các phép tính cần thiết,
lập bảng, xây dựng biểu đồ,…
Từ việc phân tích kết quả, rút ra
kết luận: giả thuyết được chấp
nhận hay bị bác bỏ.

BƯỚC 5: VIẾT, TRÌNH BÀY BÁO CÁO
Sử dụng ngôn ngữ, hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng để biểu đạt quá trình và kết quả tìm hiểu tự nhiên.
Một báo cáo kết quả tìm hiểu tự nhiên thường gồm các nội dung chính như sau:
- Tên báo cáo: Thể hiện được nội dng cốt lõi của vấn đề tìm hiểu.
- Tên người thực hiện: Nêu được tên người hoặc nhóm người thực hiện.
- Mục đích: Nêu được mục đích của hoạt động tìm hiểu.
- Mẫu vật, dụng cụ và phương pháp: Mô tả được đầy đủ, chi tiết về phương pháp, thiết bị và vật
liệu đã dùng.
- Kết quả và thảo luận: Thể hiện được quá trình và kết quả tìm hiểu bằng chữ viết, hình vẽ, sơ đồ,
biểu bằng,…giải thích được ý nghĩa của kết quả và gợi ý cho các vấn đề cần tìm hiểu tiếp theo.
- Kết luận: Phát biểu được các kết luận quan trọng nhất phù hợp với nội dung tìm hiểu.

- Nhiệm vụ 2: GV yêu cầu HS hoạt động nhóm 4 (5 - 7 p)
dựa vào Bước 5 trong các bước vừa học ở trên trả lời câu hỏi
1 tr.6: Em hãy viết báo cáo tìm hiểu sự nảy mầm của hạt đỗ
trong tự nhiên (được trình bày ở trên)?

Biểu điểm chấm sản phẩm nhiệm vụ 2.
STT
1

Nội dung
Mẫu báo cáo

Yêu cầu
Đầy đủ nội dung theo tiến trình

2

Tên báo cáo

Thể hiện được nội dng cốt lõi của vấn đề tìm hiểu.

1

3

Tên người thực hiện

Nêu được tên người hoặc nhóm người thực hiện.

1

4

Mục đích

Nêu được mục đích của hoạt động tìm hiểu.

1

5

Mẫu vật, dụng cụ và
phương pháp

Mô tả được đầy đủ, chi tiết về phương pháp, thiết
bị và vật liệu đã dùng.

2

Kết quả và thảo luận

Thể hiện được quá trình và kết quả tìm hiểu bằng
chữ viết, hình vẽ, sơ đồ, biểu bằng,…giải thích
được ý nghĩa của kết quả và gợi ý cho các vấn đề
cần tìm hiểu tiếp theo

2

Phát biểu được các kết luận quan trọng nhất phù
hợp với nội dung tìm hiểu.

2

6

7

Kết luận

Điểm
1

P
h
ư
ơ
n
g
p
h
á
p

Phương pháp
tìm hiểu tự nhiên
5 bước

Quan sát,
đặt câu
hỏi

Tên
báo
cáo

Xây
dựng giả
thuyết

Tên người
thực hiện

Kiểm tra
giả thuyết

Mục
đích

Phân
tích kết
quả

Mẫu vật, dụng
cụ, phương
pháp

Viết, trình
bày báo cáo

Kết quả và
thảo luận

Kết luận

Tình huống
Để tìm hiểu ánh sáng ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của cây non, một nhóm
học sinh làm thí nghiệm sau:
Trồng 10 hạt đỗ có hình dạng, kích thước gần giống nhau vào 10 khay(chậu) chứa cùng
một lượng đất như nhau. Để 5 chậu ở nơi không có ánh nắng mặt trời, 5 khay(chậu) nơi
có ánh nắng mặt trời. Giữ ẩm đất.
Khi cây mọc, đo chiều cao của cây mỗi ngày.
Kết quả thí nghiệm đã khẳng định giả thuyết đặt ra là đúng: cây non ở nơi có đủ ánh
sáng mặt trời phát triển tốt hơn ở nơi thiếu ánh sáng mặt trời.

Thực hiện thí nghiệm theo tổ( mỗi tổ = 1 nhóm)
Hoàn thành các nhiệm vụ sau:
1) Thí nghiệm này thuộc bước nào trong tiến trình tìm hiểu của nhóm học sinh?
2) Thảo luận để đề xuất nội dung các bước của tiến trình tìm hiểu này.
3) Thực hiện thí nghiệm tại nhà.
4) Thống kê các kỹ năng đã dùng ở mỗi bước tiến trình.
Các bước tiến trình

Kĩ năng đã sử dụng

Ý nghĩa

Bước 1: Quan sát, đặt câu
hỏi
Bước 2: Xây dựng giả thuyết
Bước 3: Kiểm tra giả thuyết
Bước 4: Phân tích kết quả
Bước 5: Viết, trình bày báo

Yêu
cáo

cầu: Nhiệm vụ 1,2,4 báo cáo sản phẩm vào tiết sau. Nhiệm vụ 3
Tiếp tục thực hiện trong 1 tuần, có hình ảnh ( hoặc video) minh họa cho
các bước tiến hành để hoàn thiện cho nhiệm vụ 2 và 4.

Báo cáo sản phẩm.
Nhóm báo cáo
+ Thời gian: 5 phút/ nhóm
+ Nội dung:
1) Thí nghiệm này thuộc bước nào trong tiến trình tìm hiểu của nhóm học sinh?
2) Thảo luận để đề xuất nội dung các bước của tiến trình tìm hiểu này.
3) Thống kê các kỹ năng đã dùng ở mỗi bước tiến trình.
• Thành viên còn lại
• Nghe, phản biện.
• Chấm điểm theo phiếu

Phiếu đánh giá sản phẩm
Tiêu chí đánh giá
1, Báo cáo
 

Cách đánh giá
Có đầy đủ, chi tiết, chính Có đầy đủ, khá chi tiết,
xác nội dung các nhiệm vụ chính xác nội dung các
1,2,4
nhiệm vụ 1,2,4

Không đầy đủ, nội
dung các nhiệm vụ
1,2,4, chưa chi tiết, có
nhiều lỗi sai

3 điểm

1 - 2 điểm

5 điểm

5 điểm

2. Thiết kế

Hình ảnh hài hòa, thẩm
mỹ. Làm nổi bật các nội
dung trọng tâm

2 điểm

2 điểm

0,5 điểm

tâm

Chưa lưu loát, gây
nhàm chán đối với
người nghe

3.Thuyết trình
3 điểm

4 điểm

Có đầy đủ, nội dung
các nhiệm vụ 1,2,4,
chưa chi tiết, có 1 số
sai sót nhỏ

Hình ảnh chưa thật hài Hình ảnh chưa hài hòa,
hòa, chưa làm nổi bật chưa làm nổi bật các
các nội dung chính
nội dung chính

1 điểm
0,75 điểm
Lưu loát, dễ nghe, dễ hiểu, thu Lưu loát, chưa thật làm Chưa lưu loát, khá dễ
hút được người nghe
nổi bật được trọng tâm
nghe, dễ hiểu.
Làm nổi bật các nội dung trọng của bài thuyết trình 
3 điểm

2 điểm
Tổng điểm: 10 điểm

1 điểm

Không có tính thẩm
mỹ, sơ sài, đơn điệu

0,5 điểm

II. Các kĩ năng trong tiến trình tìm hiểu tự nhiên
1. Quan sát
Sử dụng các giác quan để thu thập thông tin về sự vật
hoặc hiện tượng

2. Phân loại
Phân nhóm hoặc sắp xếp các sự vật, hiện tượng thành các
loại dựa trên thuộc tính hoặc tiêu chí

3. Liên hệ
Từ sự việc, hiện tượng này nghĩ đến sự việc, hiện tượng
khác dựa trên những mối quan hệ nhất định.

4. Đo
Sử dụng dụng cụ đo như thước, cân, đồng hồm nhiệt kế,...
để mô tả các kích thước của một vật.

5. Dự đoán
Nêu kết quả của một sự kiện trong tương lai dựa trên một
mẫu bằng chứng.

PHẦN III
MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO TRONG NỘI
DUNG MÔN KHTN 7

1. Đồng hồ đo thời gian hiện số
Quan sát hình và cho biết đặc điểm cấu tạo của đồng hồ đo thời gian
hiện số

- Độ chia nhỏ nhất: 0,001s
- Phạm vi đo: 0,001s – 9999s
- Đồng hồ đo thời gian hiện số có
thể hoạt động như một đồng hồ
bấm giây, được điều khiển bằng
công
hoặc cổng quang điện.
- Cấutắc
tạo:
Mặt trước gồm:
+ Ô hiển thị thời gian
+ Nút nhấn D để chọn số liệu cần hiển thị
+ Nút nhấn R để xóa dữ liệu đang hiển thị trên ô thời gian
+ Nút nhấn N để đóng ngắt dòng điện vào nam châm điện.
+ Nút nhấn K để chọn kiểu hoạt động của đồng hồ.
Mặt sau gồm:
+ 3 ổ cắm 5 cân A, B, C.
+ Dây cắm điện
+ Công tắc nguồn

2. Cổng quang điện
- Cấu tạo:
+ Bộ phận phát tín hiệu (P)
+ Bộ phận thu tín hiệu (T) từ bộ phận phát chiếu sang

- Nguyên lí hoạt động: Khi có vật chắn chùm tín hiệu
từ bộ phận phát sang bộ phận thu tín hiệu, cổng quang
điện sẽ phát ra tín hiệu truyền theo dây dẫn đi vào
đồng hồ đo thời gian, điều khiển đồng hồ hoạt động.

- Nguyên lí đo: Khi cạnh trước của tấm chắn sáng bắt đầu
chắn chùm tín hiệu ở cổng quang điện 1, đồng hồ đo thời gian
hiện số bắt đầu đo. Đồng hồ ngừng đo khi cạnh trước của tấm
chắn sáng bắt đầu chắn chùm tín hiệu ở cổng quang điện 2.
- Cách đo:
+ Cố định cổng quang điện 1 ở vị trí A, cổng quang điện 2 ở vị
trí B.
+ Cắm đầu nối dây của cổng quang điện 1 vào ổ A, đầu nối
dây của cổng quang điện 2 vào ổ B của đồng hồ đo thời gian
hiện số.
+ Nhấn nút K để chọn kiểu hoạt động A – B đo khoảng thời
gian giữa hai điểm A và B. Tại thời điểm A, đồng hồ được cổng
quang bật, tại thời điểm B, đồng hồ được cổng quang tắt.
+ Cho xe có gắn tấm chắn sáng chuyển động.
+ Đọc số chỉ thời gian xe đi từ cổng quang điện 1 đến cổng
quang điện 2 ở ô hiển thị thời gian của đồng hồ đo thời gian

1

Thực hiện các nhiệm vụ sau.

Cá nhân học sinh đọc toàn bộ thông tin sách giáo khoa về đồng hồ
do hiện số, cổng quang điện và thí nghiệm đo thời gian chuyển
động của xe giữa 2 vị trí.
* Thời gian: 2p

Thực hiện các nhiệm vụ sau.

2

Trao đổi cặp đôi để xác định cấu tạo của cổng quang điện và đồng hồ hiện
số theo hình.
* Thời gian: 3p

3

Thực hiện các nhiệm vụ sau.

Trao đổi nhóm để thuyết trình về cách đo trong thí nghiệm theo hình.
Thực hành thí nghiệm đo với dụng cụ trong phòng thực hành.

Thang đo đánh giá mức độ tham gia hoạt động nhóm.
 
STT

Mức độ đạt được
Tiêu chí đánh giá

1

Tích cực tham gia các hoạt động
của nhóm

2

Tự lực thực hiện các nhiệm vụ
được phân công

3

Tinh thần trách nhiệm trong công
việc

4

Hoàn thành nhiệm vụ đúng thời
gian quy định

Tốt

Khá

TB

LUYỆN TẬP
Bài 1: Chọn đáp án đúng nhất.
Phương pháp tìm hiểu tự nhiên được thực hiện qua các bước:
(1) Xây dựng giả thuyết;
(2) Viết, trình bày báo cáo;
(3) Kiểm tra giả thuyết;
(4) Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu;
(5) Phân tích kết quả.
Em hãy sắp xếp các bước trên cho đúng thứ tự của phương pháp tìm hiểu tự nhiên.
A. (1); (2); (3); (4); (5).
B. (5); (4); (3); (2); (1).
C. (4); (1); (3); (5); (2).

C. (3); (4); (1); (5); (2).

Bài 2. Bạn Lan thấy rằng việc nảy mầm từ hạt đậu xanh và hạt đậu đen là
khác nhau. Theo em, bạn Lan cần thực hiện các kĩ năng nào để tìm hiểu sự
giống và khác nhau của hai loại hạt đậu nói trên?

Bài 3. Nối các thông tin ở cột A và cột B cho phù hợp.
A. Các bước

Đáp án

B. Nội dung các bước

Bước 1: Quan sát, đặt
câu hỏi

B1 - a

a. Là bước đầu tiên để nhận ra tình huống có vấn đề.
Qua đó em đặt câu hỏi về vấn đề cần tìm hiểu

Bước 2: Xây dựng giả
thuyết

B2 - d

b. Làm thí nghiệm để chứng minh dự đoán đã đề ra

Bước 3: Kiểm tra giả
thuyết
Bước 4: Phân tích kết
quả

Bước 5: Viết, trình bày
báo cáo

B3 - b

c. Sử dụng ngôn ngữ, hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng để
biểu đạt quá trình và kết quả tìm hiểu tự nhiên

B4 - e

d. Dựa trên hiểu biết của mình và qua phân tích kết
quả quan sát, em đưa ra được dự đoán, tức là giả
thuyết để trả lờ cho câu hỏi đã được đặt ra ở bước
trước đó

B1 - c

e. Thực hiện các phép tính cần thiết, lập bảng, xây
dựng biểu đồ… => Rút ra kết luận: Giả thuyết được
chấp nhận hay bị bác bỏ

VẬN DỤNG
Thực hiện các nhiệm vụ sau.
1 - Mỗi học sinh đề xuất một đề tài để nghiên cứu báo cáo lại
cho tổ trưởng.
2 - Tổ trưởng tập hợp danh sách của tổ để báo cáo.
3 - Nhóm học sinh có cùng đề tài thảo luận đề xuất các bước
tiến hành và dự kiến nội dung báo cáo.

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ VÀ CHUẨN BỊ BÀI SAU
- Học bài
- Hoàn thành các bài tập trong sách bài tập.
- Hoàn thiện thí nghiệm và nội dung của hoạt động 2.2.
- Hoàn thiện báo cáo phần vận dụng.
- Nghiên cứu trước bài 1 – phần I: Nguyên tử.