HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

GIÁO VIÊN GẨY
DÂY ĐÀN SỐ 1 VÀ
SỐ 6 CỦA ĐÀN
GHI TA.
ST

KHTN 7

KHTN 7

BÀI 13
Độ cao và độ to
của âm

KHTN 7

HOẠT ĐỘNG
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Bài 13: Độ cao và độ to của âm
I. ĐỘ TO VÀ BIÊN ĐỘ CỦA SÓNG ÂM
1. Biên độ dao động của nguồn âm, sóng
âm
a. Thí nghiệm
- Dụng cụ thí nghiệm: thước kẻ thép thẳng
-dẹt
Tiến hành:
Dùng tay ấn 1 đầu thước xuống rồi buông tay.
Quan sát thước dao động và lắng nghe âm
thanh phát ra.

Bài 13: Độ cao và độ to của âm
I. ĐỘ TO VÀ BIÊN ĐỘ CỦA SÓNG ÂM
1. Biên độ dao động của nguồn âm, sóng
âm
a. Thí nghiệm
- Dụng cụ thí nghiệm: thước kẻ thép thẳng
dẹt
- Tiến hành:
Dùng tay ấn 1 đầu thước xuống rồi buông tay.
Quan sát thước dao động và lắng nghe âm
thanh phát ra. Giáo viên ghi âm thanh phát ra
bằng điện thoại.
- Kết quả:
Thước dao động lên xuống và phát ra âm “ phật
phật”

Bài 13: Độ cao và độ to của âm
I. ĐỘ TO VÀ BIÊN ĐỘ CỦA SÓNG ÂM
1. Biên độ dao động của nguồn âm, sóng
âm
b. Kết luận

- Biên độ dao động của nguồn âm là khoảng cách từ vị trí
ban đầu( cân bằng ) đến vị trí xa nhất của thước

Bài 13: Độ cao và độ to của âm
I. ĐỘ TO VÀ BIÊN ĐỘ CỦA SÓNG ÂM
1. Biên độ dao động của nguồn âm, sóng
âm
b. Kết luận

Cho học sinh xem màn hình điện thoại và giới thiệu về
biên độ sóng âm

Biên độ dao động của sóng âm được biểu diễn bằng khoảng
cách từ đường xy đến điểm cao nhất của đường biểu diễn
trên màn hình.

Bài 13: Độ cao và độ to của âm

? Hãy so sánh biên độ của sóng âm trong hình 13.2b và 13.2c từ
đó rút ra mối quan hệ giữa biên độ của sóng âm và biên độ dao
động của nguồn âm.
TL: Biên độ của sóng âm trong hình 13.2 b lớn hơn biên độ
của sóng âm trong hình 13.2 c.
Mối mối quan hệ giữa biên độ của sóng âm và biên độ dao
động của nguồn âm: Biên độ dao động càng lớn thì biên độ
dao động của nguồn âm càng lớn và ngược lại.

Bài 13: Độ cao và độ to của âm
I. ĐỘ TO VÀ BIÊN ĐỘ CỦA SÓNG ÂM
1. Biên độ dao động của nguồn âm, sóng
âm
a. Thí nghiệm
b. Kết luận
2. Độ to của âm
a. Thí nghiệm :
- Dụng cụ: Âm thoa, micro, dao động kí
- Tiến hành: Quan sát màn hình dao động
kí
Khi nguồn âm chưa hoạt động, khi âm thoa
Phát âm nhỏ, âm thoa phát âm to.
- Kết quả: Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi
1,2,3 trang 65 SGK.

?1. So sánh độ to của âm nghe được trong thí nghiệm vẽ ở hình 13.2
b và 13.2 c

TL: Độ to của âm nghe được trong hình 13.2 b to hơn hình 13.2 c
?2. Từ câu trả lời trên, rút ra mối quan hệ giữa biên độ của sóng
âm với độ to của âm
TL: Biên độ dao động càng lớn, âm càng to
Biên độ dao động càng nhỏ, âm càng bé
?3. Khi gãy đàn hoặc đánh trống , muốn âm phát ra to hơn
người ta làm thế nào? Tại sao?
TL: Khi gãy đàn hoặc đánh trống , muốn âm phát ra to hơn người
ta sẽ gảy mạnh vào dây đàn hoặc đánh trống mạnh vào giữa mặt
trống, làm như vậy để tăng biên độ dao động.

Bài 13: Độ cao và độ to của âm
I. ĐỘ TO VÀ BIÊN ĐỘ CỦA SÓNG ÂM
1. Biên độ dao động của nguồn âm, sóng
âm
a. Thí nghiệm
b. Kết luận
2. Độ to của âm
a. Thí nghiệm
b. Kết luận

Biên độ dao động của nguồn âm càng lớn thì
biên độ dao động của sóng âm càng lớn và
âm phát ra càng to.

TIẾT 2
II. Độ cao và tần số
của sóng âm

1. Tần số

3 âm thanh trên: Tiếng trống, tiếng
đàn ghita và tiếng đập cánh của ong
có tần số khác nhau.
Vậy tần số là gì?

 
- Số dao động vật thực hiện được trong một giây gọi là tần số.

 
- Đơn vị của tần số là Héc, kí hiệu Hz.

Hoạt động nhóm: HS hoạt động theo nhóm 4 người
thảo luận và trả lời câu hỏi trong thời gian 5 phút.

1. Nếu một dây đàn ghita dao động 880 lần mỗi giây thì tần số của nó là bao nhiêu?
2. Nếu một mặt trống dao động với tần số 100Hz thì nó thực hiện được bao nhiêu
dao động trong 1 phút?
3. Nếu một con ong mật khi bay đập cánh lên, xuống 3 300 lần trong 10s thì tần số
dao động của cánh nó là bao nhiêu?

Đàn ghita tần số: 880Hz

Trống thực hiện được: 6000 dao động trong 1 phút.

Tần số dao động của cánh ong:
330Hz

Tần số dao động =
 
Lưu ý: thời gian dao động tính bằng giây (s)
 

Tần số mà tai ta
có thể nghe
được từ 20Hz
đến 20 000Hz
dB hay đề - xi - ben là đơn vị được sử dụng để đo cường độ
âm thanh, hiển thị độ mạnh hay yếu của âm thanh được
phát ra.

- Tần số của một số nốt nhạc:
+ Nốt Si: 494 Hz

+ Nốt Đô: 523 Hz

+ Nốt Rê: 587 Hz

+ Nốt Mi: 629 Hz

+ Nốt Fa: 698 Hz

+ Nốt Sol: 784 Hz
+ Nốt La: 880 Hz

Khi nghe âm, ta thấy
có âm bổng (cao),
âm trầm(thấp).

Vậy sự cao, thấp của âm
nghe được có liên hệ như
thế nào với tần số của
sóng âm?

2. Độ cao của âm
a) Thí nghiệm

b) Trả lời câu hỏi
1. Hãy so sánh tần số của sóng âm trong hình 13.4a và 13.4b từ đó rút ra mối quan hệ giữa
tần số sóng âm và tần số dao động của nguồn âm
Tần số 13.4a nhỏ hơn 13.4b
 Tần số sóng âm của âm thoa càng lớn thì tần số dao động càng lớn.
2. So sánh độ cao (bổng, trầm ) của âm nghe được trong thí nghiệm hình 13.4a và 13.4b
Tần số 13.4a nhỏ -> âm thấp (trầm)
Tần số 13.4b lớn -> âm cao (bổng)
3. Từ câu trả lời trên, rút ra mối quan hệ giữa tần số của sóng âm với độ cao của âm
Tần số sóng âm càng lớn thì nghe thấy âm càng cao (bổng) và ngược lại.

Kết luận:
- Tần số dao động âm càng lớn thì âm phát ra càng cao (bổng)
- Tần số dao động âm càng nhỏ thì âm phát ra càng thấp (trầm)

c) Luyện tập
1. Một con muỗi khi bay vỗ cánh 3000 lần trong 5 giây và một con ong khi bay vỗ cánh 4950
lần trong 15 giây.
a) Tính tần số dao động của cánh muỗi và cánh ong khi bay. Con nào vỗ cánh nhanh hơn?
Tần số dao động của cánh muỗi bay là 600Hz ; cánh ong là 330 Hz
 Muỗi vỗ cánh nhanh hơn ong.

4950 lần
trong 15 giây

b) Âm phát ra khi vỗ cánh của con muỗi hay con ong cao hơn?

m thanh phát ra khi vỗ cánh của muỗi cao hơn ong.

3000 lần
trong 5 giây

2. Hãy tìm hiểu xem khi vặn cho dây đàn ghita càng nhiều, càng ít thì âm phát
ra sẽ cao, thấp như thế nào? Tần số lớn, nhỏ ra sao?
- Khi vặn cho dây đàn ghita căng nhiều thì âm phát ra nghe cao hơn  tần số lớn hơn
- Khi vặn cho dây đàn ghita căng ít thì âm phát ra nghe thấp hơn  tần số nhỏ hơn

3. Tìm ví dụ về ầm trầm (thấp), âm bổng (cao).
- Âm trầm: giọng nam
- Âm bổng: giọng nữ

TIẾT 3:
LUYỆN TẬP- VẬN DỤNG

HOẠT ĐỘNG
NHÓM

III

LUYỆN TẬP

Câu 1. Trong các đơn vị sau đây đơn vị nào là đơn vị
tần số dao động?
A. m/s.

C. mm.

B. Hz.

D. kg

III

LUYỆN TẬP

Câu 2. Biên độ dao động của âm thay đổi thì đại lượng nào
sau đây thay đổi?
A. Vận tốc truyền
âm.

C. Độ to của âm.

B. Tần số dao động
của âm.

D. Độ cao của âm.

III

LUYỆN TẬP

Câu 3. Tần số vỗ cánh của một số loại côn trùng khi bay
như sau: ruồi khoảng 350 Hz, ong khoảng 440Hz, muỗi
khoảng 600 Hz. Âm do côn trùng nào phát ra có cao nhất?
A. Ruồi..

B. Ong.

C. Muỗi.

D. Chưa so sánh được.

III

LUYỆN TẬP

Câu 4. Câu phát biểu nào sau đây là sai?
A. Tần số dao động càng lớn, âm phát ra càng to.
B. Tần số là số dao động trong một giây.
C. Tần số dao động càng nhỏ, âm phát ra càng trầm.
D. Tần số dao động càng lớn, âm phát ra càng cao.

th

III

LUYỆN TẬP

Câu 5. Biên độ dao động là gì ?
A. Là số dao động trong một giây.
B. Là độ lệch của vật trong một giây.
C. Là khoảng cách lớn nhất giữa hai vị trí mà vật dao động thực
hiện được.
D. Là độ lệch lớn nhất so với vị trí cân bằng khi vật dao động.

III

LUYỆN TẬP

Câu 6. Biên độ dao động của âm càng lớn khi
A. vật dao động với tần số càng lớn.
B. vật dao động càng nhanh.
C. vật dao động càng chậm.
D. vật dao động càng mạnh.

th

III

LUYỆN TẬP

Câu 7. Trên cùng một quãng tám, trong các âm Fa, Sol, Mi,
La, tần số dao động của âm nào là lớn nhất?

A.Fa.

C. Mi.

B. Sol.

D. La

III

LUYỆN TẬP

Câu 8. Một vật dao động càng nhanh thì âm phát ra
như thế nào?
A. Càng trầm.

B. Càng bổng.

C. Càng vang.

D. Truyền đi càng xa.

III

LUYỆN TẬP

Câu 9. Một vật thực hiện dao động với tần số 20Hz.
Trong 2 phút vật thực hiện được
A. 2000 dao động

C. 2400 dao động.

B. 20 dao động.

D. 40 dao động.

III

LUYỆN TẬP

Câu 10. Vật nào sau đây phát ra âm nghe trầm nhất?
A. Vật dao động 160 lần trong 0,5 giây.
B. Vật dao động 6000 lần trong 1 phút.
C. Vật dao động 200 lần trong 1 giây.
D. Vật dao động 6 lần trong 0,02 giây.

III

LUYỆN TẬP

Câu 11. Vật nào sau đây dao động phát ra âm cao nhất ?
A. Trong một giây, dây đàn thực hiện được 200 dao động.
B. Trong một phút, con lắc thực hiện được 3000 dao động.
C. Trong 5 giây, mặt trống thực hiện được 500 dao động.
D. Trong 20 giây, dây chun thực hiện được 1200 dao động.

Câu 12. Hãy giải thích tại sao khi ta nói to
và nói nhiều sẽ dễ bị khản tiếng, đau họng?
◎ Đáp án: Khi ta nói to, dây thanh quản
dao động mạnh. Nếu nói to và nói
nhiều, dây thanh quản sẽ dao động
mạnh và lâu, dẫn đến tổn thương khiến
ta cảm thấy đau họng, tiếng bị khàn.
42

Câu 13. Giọng nữ thường cao hơn giọng nam,
vậy khi nói, dây thanh quản của nam hay nữ
sẽ dao động nhanh hơn?
Đáp án: âm cao hơn  tần số âm lớn hơn vật
dao động nhanh hơn. Do đó dây thanh quản
của nữ dao động nhanh hơn.

IV

VẬN DỤNG

CHẾ TẠO ĐÀN NƯỚC

* Thiết bị: Mỗi nhóm chuẩn bị:
- 8 cốc thủy tin giống nhau.
- Đũa gỗ (mỗi người trong nhóm 1 chiếc)
- Ca chứa nước, cốc nhỏ.
* Cách làm: Thay đổi lượng nước trong cốc để
mỗi cốc sẽ phát ra âm với tần số nhất định.

HOẠT ĐỘNG
NHÓM

BÁO CÁO

47