Tiết 19+20

HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
HỒI THỨ 14

- Ngô Gia Văn Phái -

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Ngô Gia Văn Phái
- Một nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì
+ Ngô Thì Chí (1753 - 1788)
+ Ngô Thì Du (1772 - 1840)
- Là những cây bút trung thực, tư tưởng tiến bộ

2. Tác phẩm:

a. Hoàn cảnh sáng tác: Cuối triều Lê đầu triều Nguyễn –
Tây Sơn diệt Trịnh trả lại Bắc Hà cho vua Lê
b. Thể loại: Thể chí – tiểu thuyết lịch sử theo kiểu chương hồi
c. Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp miêu tả, nghị luận
d. Nhan đề: Ghi chép lại sự thống nhất của vương triều nhà Lê
e. Bố cục: 3 phần

Phần 1
Từ đầu -> Năm Mậu
Thân 1788:
Nguyễn Huệ lên ngôi
hoàng đế và thân chinh
cầm quân ra Bắc

Phần 2
Phần 3
Tiếp -> kéo vào thành:
Còn lại:
Cuộc hành quân thần
Sự thảm bại của quân
tốc và chiến thắng lẫy
Thanh và tình trạng
lừng của Quang Trung thảm hại của vua tôi
Lê Chiêu Thống

II. Tìm hiểu văn bản

1. Hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ- Quang Trung.
Khi Bắc Bình Vương đư­ợc tin
cấp báo quân Thanh đã đến
Thăng Long, Ông đã có phản
ứng như thế nào ?

Nghe tin: Giận lắm, họp
tướng sĩ, định thân chinh
cầm quân đi ngay.

Khi mọi người đến họp đã
khuyên Ông điều gì ? Ông đã
hành động như thế nào ?

Nghe lời tướng sĩ lên ngôi
Hoàng đế, sau đó hạ lệnh
xuất quân (25/12/1788 )

Khi nghe mọi người đến họp
khuyên Quang Trung đã có
nghe lời tướng sĩ, lên ngôi
Hoàng đế... Việc làm đó chứng
tỏ ông là con người như thế
nào ?

Thấu hiểu lẽ phải, có ý chí
quyết tâm đánh đuổi quân
xâm lược

* Ngày 29 tháng 12 đến Nghệ An:
GÆp La Sơn Phu
Tử Nguyễn Thiếp
hái viÖc ®¸nh giÆc.
Ngµy 29 th¸ng 12
Quang Trung ®ã
®Õn ®Þa danh
nµo ? Ở ®©y ¤ng
®ã cã nh÷ng viÖc
lµm g× ?

KÐn lÝnh ë NghÖ
An vµ më cuéc
duyÖt binh lín.
S¾p xÕp ®éi ngò vµ
truyÒn cho qu©n sÜ
ngåi nghe lÖnh vµ
dô hä.

ChØ trong ngµy 29
Quang Trung lµm
®ư­îc bao nhiªu lµ
viÖc lín. Nh÷ng
viÖc lµm ®ã cho
thÊy ¤ng lµ mét
người lu«n hµnh
®éng như­thÕ
nµo ?

Hµnh ®éng m¹nh
mÏ, quyÕt ®o¸n.

II. Tìm hiểu văn bản
1. Hình tượng người anh hùng Quang Trung
a. Nhà lãnh đạo quyết đoán, mạnh mẽ
-

Tế cáo trời đất, lên ngôi hoàng đế “chính vị hiệu”, “giữ lấy
lòng người”
Thân chinh “đốc suất đại binh” ra Bắc
Tìm gặp La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp để hỏi kế sách
Tuyển mộ quân sĩ và “mở cuộc duyệt binh lớn” ở Nghệ
An, phủ dụ tướng sĩ
-> Giải quyết nhanh gọn và có chủ đích

… “ Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi

đã biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng,
phương Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải
nòi giống nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen
cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu
nổi, ai cũng muốnThông
đuổi chúng
đi. Đời
có Trưng
Vương,
Tống có
báo
đấtHán
nước
lâmNữnguy
cóđờigiặc
Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê
Thanh
sanglàm
xâm
Thái Tổ, các ngài không nỡ ngồi
nhìn chúng
điều lược.
tàn bạo, nên đã thuận lòng
người, dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về
phương Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền
ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc
xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều
đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận
huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo
thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc,
không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng,
phương Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải
nòi giống nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen
cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu
nổi, ai cũng muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có
Khẳng
chủ
quyền
Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời
Nguyênđịnh
có Trần
Hưng
Đạo, đời Minh có Lê
Thái Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúngđất
làmnước
điều tàn bạo, nên đã thuận lòng
người, dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về
phương Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền
ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc
xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều
đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận
huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo
thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc,
không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi
giống nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen
cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể
chịu nổi, ai cũng muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống
có Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có
Lê Thái Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận
lòng người, dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về
Nêu
dãriêng
tâm
xâm
đãtruyền
phương Bắc. Ở các thời ấy,
Bắc,bật
Nam
phận,
bờ lược
cõi lặngcủa
yên,giặc
các vua
ngôi lâu dài. Từ đời nhà có
Đinhtừtớilâu.
đây, Lên
dân taán
không
đến nỗi
khổ xâm
như hồi
nội thuộc
hành
động
lược
xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều
phi nghĩa của giặc là trái với đạo trời
đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận
huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Mimh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo
thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc,
không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống
nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu nổi, ai cũng
muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên
truyền
đánh
giặc
Hoàng, Lê Đại Hành, đời NguyênTự
có hào
Trầnvề
Hưng
Đạo,thống
đời Minh
có Lê
Thái
Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng
điềucủa
tàn ông
bạo, cha
nên đã
cứulàm
nước
ta.thuận
Tin lòng
người, dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh
mộtvào
trậncuộc
là thắng
và đuổi
được
chúng
tưởng
kháng
chiến
chính
về phương Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua
nghĩa sẽ tất thắng.
truyền ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như
hồi nội thuộc xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành
rành của các triều đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam
ta đặt làm quận huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Mimh ngày
xưa. Vì vậy ta phải kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có
lương tri, lương năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn.
Chớ có quen theo thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết
ngay tức khắc, không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống
nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét củaKêu
cải, người
mình không
thể chịu
gọi tướng
sĩ đoàn
kết nổi, ai cũng
muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên
một lòng đánh giặc cứu
Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ,
các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tànnước.
bạo, nên đã thuận lòng người,
dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương
Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền ngôi lâu
dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc xưa kia.
Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều đại trước.
Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận huyện,
không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen
theo thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức
khắc, không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã biết

chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống
nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu nổi, ai cũng
muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên
với có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ,
Hoàng,Ra
Lê kỷ
Đại luật
Hành,nghiêm
đời Nguyên
các ngài không quân
nỡ ngồi
sĩ.nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng người,
dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương
Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền ngôi lâu
dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc xưa kia.
Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều đại trước.
Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận huyện, không
biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải kéo quân ra
đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương năng, hãy nên
cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo thói cũ, ăn
ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc, không tha
một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau
cai trị.
Người
phương
* Ý mà
nghĩa
của
lời phủ
dụ:Bắc không phải nòi giống
nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
Lời phủ dụ thấu tình đạt lý như lời hịch,
nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu nổi, ai cũng
khích
tinhNữ
thần
binhđời
sĩ phấn
muốn đuổi chúng
đi. lệ,
Đờiđộng
Hán viên
có Trưng
Vương,
Tống có Đinh Tiên
đánh
cứu nước.
Hoàng, Lê Đại Hành, đờikhởi
Nguyên
có giặc
Trần Hưng
Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ,
các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng người,
dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương
Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền ngôi lâu
dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc xưa kia.
Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều đại trước.
Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận huyện, không
biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải kéo quân ra
đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương năng, hãy nên
cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo thói cũ, ăn ở
hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc, không tha một
ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

Lời chỉ dụ của Quang Trung - Nguyễn
Huệ
Kh¼ng ®Þnh chñ
quyÒn ®Êt n­ưíc.

Nªu lªn dã t©m cña
giÆc ph­ương B¾c.

Em thấy
lời nói
chỉ dụ
nêu lên
những
gì?

Tù hµo vÒ c«ng lao
®¸nh giÆc ngo¹i
x©m cña cha «ng.
Tin tư­ëng vµo chÝnh
nghÜa cña cuéc
hµnh binh diÖt
Thanh vµ kªu gäi
qu©n sÜ ®¸nh giÆc.
Ra kû luËt ®èi víi
qu©n sÜ.

Tõ lêi dô qu©n sÜ
trªn em thÊy tµi
n¨ng nµo cña
NguyÔn HuÖ ®­ược
béc lé ?

TrÝ tuÖ, s¸ng suèt vµ
nh¹y bÐn.

II. Tìm hiểu văn bản
1. Hình tượng người anh hùng Quang Trung
b. Người trí tuệ sáng suốt, nhạy bén trước thời cuộc
-

Nhận định tình hình đất nước
Khẳng định chủ quyền dân tộc
Nêu lên giã tâm của giặc phương Bắc
Nêu cao truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc
Kêu gọi, khích lệ tinh thần yêu nước, ý chí chiến đấu của
quân sĩ
- Đề ra kỉ luật nghiêm với tướng sĩ
-> Khích lệ tướng sĩ bằng những tấm gương chiến đấu
dũng cảm chống giặc ngoại xâm thuở trước: Trưng Nữ
Vương, Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành

* Ngµy 30 th¸ng 12 n¨m 1788

Sau khi
më cuéc
duyÖt
binh vµo
ngµy 29
ë NghÖ
An. Ngµy
h«m sau
( 30 TÕt )
Quang
Trung
®ã cã
quyÕt
®Þnh g× ?

Xö trÝ hai t­ướng Së vµ L©n
T¹i Tam §iÖp,
Quang Trung
®ã cã nh÷ng
viÖc lµm nµo ?

Ho¹ch ®Þnh kÕ s¸ch ®¸nh
giÆc vµ tÝnh kÕ ho¹ch ngo¹i
giao sau chiÕn tranh.
Më tiÖc khao qu©n.

H¹ lÖnh xuÊt
qu©n ®Õn Tam
§iÖp.

Tèi 30 TÕt th× lªn ®­ường tiÕn
qu©n ra Th¨ng Long.
-> Sáng suốt trong việc dùng người.
-> Có tầm nhìn xa trông rộng
-> Ý chí quyết chiến, quyết thắng

II. Tìm hiểu văn bản
1. Hình tượng người anh hùng Quang Trung
c. Con người có ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông rộng
- Khẳng định trong vòng 10 ngày có thể lấy lại kinh thành
Thăng Long
- Tính sẵn kế hoạch ngoại giao sau chiến thắng
-> Vị vua tài trí, tâm sáng, yêu chuộng hòa bình

- Lê Chiêu Thống chạy sang Trung Quốc, cầu viện hoàng đế nhà Thanh là 
Càn Long. Cuối năm 1788, Càn Long sai Tổng đốcLưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị chỉ
huy 20 vạn quân Thanh hộ tống Lê Chiêu Thống về Đại Việt với danh nghĩa "phù
Lê", vào chiếm đóng Thăng Long.
- Ngày 29 tháng 11 năm Mậu Thân (26 tháng 12 năm 1788), đại quân của hoàng đế
Quang Trung tới Nghệ An, dừng quân tại đó hơn 10 ngày để tuyển quân và củng cố
lực lượng, nâng quân số lên tới 10 vạn, tổ chức thành 5 đạo quân: tiền, hậu, tả, hữu
và trung quân.
Đạo quân do Quang Trung chỉ huy có Ngô Văn Sở và Phan Văn Lân làm tiên
phong, có cả tượng binh và kỵ binh đánh vào chính mặt nam Thăng Long.
Đạo quân do đô đốc Tuyết chỉ huy theo đường thuỷ tiến vào sông Lục Đầu, đánh
đồn quân cần vương của Lê Duy Kỳ ở Hải Dương, chặn đường rút của quân Thanh
bên kia sông Hồng.
Đạo quân đô đốc Lộc chỉ huy cùng đạo quân đô đốc Tuyết theo đường thuỷ tiến
vào sông Lục Đầu, tới đây tách ra đi gấp lên Phượng Nhãn, Lạng Giang chặn đường
rút của quân Thanh phía bắc.
Đạo quân đô đốc Bảo chỉ huy, cũng có tượng binh và kỵ binh theo đường Ứng Hoà
 (Hà Tây) ra làng Đại Áng, phối hợp với cánh quân Quang Trung đánh 
đồn Ngọc Hồicủa Hứa Thế Hanh.
Đạo quân đô đốc Long chỉ huy, cũng có tượng binh và kỵ binh theo đường Chương
Đức, hướng lên Sơn Tây nhưng sẽ rẽ quặt sang làng Nhân Mục tập kích đồn
Khương Thượng của Sầm Nghi Đống và tiến vào Thăng Long từ hướng tây.
Ngày 30 tháng chạp, Quang Trung cho quân ăn tết trước rồi hạ lệnh tiến quân. Ông
hẹn với ba quân mồng 7 tháng Giêng âm lịch sẽ vào ăn tết ở Thăng Long.

1. Hình tượng người anh hùng Quang Trung
d. Con người có tài cầm quân, dùng tướng như thần
 Tài cầm quân:
- Trong thời gian ngắn: vừa hành quân vừa tuyển binh, duyệt
binh
- Tổ chức cuộc hành quân thần tốc với nhiều trận đánh hợp
lí, ít hao tổn binh lực
+ Trận Hà Hồi, bằng chiến thuật nghi binh…không tốn 1 hòn
tên mũi đạn
+ Trận Ngọc Hồi, cho quân làm những tấm ván ghép, bên
ngoài phủ rơm…

II. Tìm hiểu văn bản
1. Hình tượng người anh hùng Quang Trung

d. Con người có tài cầm quân, dùng tướng như thần
 Tài dùng tướng:
- Hiểu rõ tường tận năng lực của bề tôi:
+ Sở, Lân là hạng võ dũng
Ở lại bảo vệ Bắc Hà
+ Ngô Thì Nhậm là kẻ đa mưu túc trí
- Khen chê đúng người, đúng việc: …”giặc đến không đánh…
vạn lần”, “các ngươi đã biết nín nhịn…kiêu căng.”
-> Người chỉ huy quân sự cực kì sắc sảo, nhạy bén, sáng
suốt, độ lượng, công minh

Nguyễn Huệ đã biến voi thành những "cỗ xe tăng“ có sức mạnh áp
đảo, trang bị đại bác và hỏa pháo trên lưng. Trên lưng mỗi quân voi
có ba, bốn người lính chít khăn đỏ, ngồi ném tung hỏa cầu lưu
hoàng ra khắp nơi, đốt cháy quân địch.
Ngoài "xe tăng voi lửa" kể trên, binh lính Tây Sơn còn được trang
bị một loại vũ khí cá nhân là Hỏa hổ. Hỏa hổ là một loại vũ khí hình
ống, một loại súng phun lửa có thể biến địch thành "cây đuốc sống".
Khi lâm trận, trong ống Hỏa hổ bắn nhựa thông ra, trúng phải đâu là
lập tức bốc cháy. Loại vũ khí đặc biệt này được trang bị cho cả quân
chủng lục quân và thủy quân của nhà Tây Sơn.
Đội quân "voi lửa" của vua Quang Trung, người thiên tài quân sự cả
đời cầm quân không hề biết thua trận là gì, đã hội đủ cả 3 yếu tố
chiến thuật: Cơ động, đột kích và hỏa lực. Đây thật sự là một cuộc
cách mạng voi chiến so với các thời kỳ trước đó.

2. Số phận thảm bại của bọn cướp nước và lũ bán nước.
a.Hình ảnh bọn cướp nước:
* Khi tiến vào nước ta:
-Vào Thăng Long như vào chỗ
không người.
-Quân lính thả sức cướp bóc,
ức hiếp dân ta.
* Khi quân Tây Sơn đánh :
- Rụng rời sợ hãi, xin hàng.
- Bỏ chạy tán loạn.
- Sầm Nghi Đống thắt cổ chết.
- Tôn Sĩ Nghị không kịp mặc
giáp, cưỡi ngựa không yên
cương chạy trốn.
=> Thất bại thảm hại

b. Hình ảnh vua quan nhà Lê:
*Cầu viện quân Thanh:
- Thấy quân Thanh không đề
phòng, vua Lê rất lo sợ.
- Ra vào chầu với giặc.
*Khi quân Thanh bỏ chạy :
- Vua quan cùng đưa Thái hậu
chạy trốn theo.
- Nhờ viên thổ hào cho ăn, ở.
- Đến cửa ải : nhìn nhau chảy
nước mắt

III. Tổng kết: Ghi nhớ (SGK)

* Nghệ thuật: Kể chuyện xen kẽ miêu tả một cách sinh động.

- Cả 2 cuộc tháo chạy đều tả thực, với những chi tiết cụ thể,
những âm hưởng khác nhau.
- Đoạn miêu tả quân Thanh: nhịp điệu nhanh, mạnh, hối hả thể hiện sự hả hê sung sướng của người thắng trận.
- Đoạn miêu tả vua Lê Chiêu Thống: nhịp điệu chậm hơn,
âm hưởng có phần ngậm ngùi chua xót.

IV. Luyện tập :
Tại sao các tác giả là quan lại nhà Lê, mà lại viết về
Nguyễn Huệ một cách sinh động, lẫm liệt như vậy?
- Các tác giả tôn trọng sự thật lịch sử.
- Họ có ý thức tự hào dân tộc.
- Tính cách của các nhà viết sử thời phong kiến.
=>Đó là điểm tiến bộ của các giả Ngô gia văn phái.

GIẢI Ô CHỮ
1
quan
2 kydau
3 haho i
4 ngoc
5 dongda
6
ton s
7 r om
8 dodoctuye t
9 tay s on
10 s a m n g h i d

thanh
ho i
yngh i

ong

. Nghĩa
quân
nào
đãchín
thắng
lợi
Mờ• sáng
mồng
51788,
tết Ngọc
n
ăhai
mHồi,
Kỷ
Dậu(1789),
quân
ta
cùng
một
lúc
6.Đây
là
tên
tướng
giặc
đã
chỉ
huy
quân
Thanh
sang
xâm
Cuối
năm
mươi
vạn
quân
nào
kéo
vào
Trong
trận
quân
tagiành
ghép
các
mảnh
ván
và
QUANG
TRUNG
N
ă
m
1789
theo
âm
lịch
được
gọi
là
n
ă
m
gì?
Tên
tướng
giặc
đã
thắt
cổ
tự
tử
ở
đồn
Đống
Đa?
Tên
một
đô
đốc
chỉ
huy
quân
ta
vượt
biển
tiến
vào
Hải
Dương?
Đêm mồng đánh
ba
tếtcái
năm
Kỷ
quân
ta
tấn
công đồn nào?
lấy
gì
quấn
ởng
bên
ngoài
để
làm
láđịch?
chắn?
lược
nước
ta
năm
1788.
trong
trận
đại
phá
quân
Thanh?
vào
nh
ữDậu(1789),
đồn
nào
của
nước
ta?

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Bài tập 1:
Câu 1: Hoàng Lê nhất thống trí là tác phẩm văn xuôi chữ Hán có quy
mô lớn nhất và đạt những thành công xuất sắc về mặt nghệ thuật, đặc
biệt trong lĩnh vực tiểu thuyết của Văn học Việt Nam thời trung đại.
Trình bày ngắn gọn hiểu biết của em về tác giả bằng đoạn văn ngắn (5
- 7 câu).
Câu 2: Giải thích ý nghĩa nhan đề tác phẩm.
Câu 3: Tóm tắt hồi thứ 14 của tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí.
Câu 4: Tại sao gọi Hoàng Lê nhất thống chí là tiểu thuyết lịch sử.
Câu 5: Nêu cảm nghĩ của em về nhân vật vua Quang Trung trong hồi
thứ 14 của tác phẩm.
Câu 6: Em có nhận xét gì về thái độ của tác giả trong đoạn trích trên.
Câu 7: Nhận xét về bút pháp tái hiện sự thực lịch sử của các tác giả
Hoàng Lê nhất thống chí qua đoạn trích hồi thứ mười bốn.

Bài tập 2: Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số
phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống được miêu tả
như thế nào? Cùng là miêu tả hai cuộc tháo chạy nhưng
cách miêu tả khác nhau ra sao?
Bài tập 3: Có ý kiến nhận xét: Đọc lời dụ tướng sĩ của vua
Quang Trung – Nguyễn Huệ, ta nghe như âm vang của
Nam quốc sơn hà (Lý Thường Kiệt), Hịch tướng sĩ (Trần
Quốc Tuấn), Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi).
Em hãy phân tích lời dụ tướng sĩ của vua Quang Trung Nguyễn Huệ và làm sáng tỏ nhận xét trên.

HOÀNG ÐẾ QUANG TRUNG: MỘT ÐẠI ANH HÙNG DÂN TỘC
Quang Trung nhà Nguyễn Tây Sơn là ông vua anh dũng ,lấy võ lược mà
dựng nghiệp, nhưng ngài có độ lượng, rất am hiểu việc trị nước, biết trọng
những người hiền tài văn học. Khi ngài ra lấy Bắc Hà, những người như Ngô
Thì Nhiệm, Phan Huy Ích đều được trọng dụng .. .
Là đại anh hùng dân tộc, vì những phẩm chất và công trạng phi thường của
vua Qung Trung như đã được lịch sử ghi nhận và đánh giá, đã là niềm kiêu hãnh và
tự hào chung cho dân tộc Việt Nam qua nhiều thế hệ. Vì tất cả công trạng và phẩm
chất ấy của vua Quang Trung đã tận hiến cho dân, cho nước, cho dân tộc và cho Tổ
quốc Việt nam. Tiếc thay nhân tài bạc mệnh, vua Quang Trung mới trị vì được bốn
năm thì băng hà, ở vào tuổi đời 40 (1752-1792). Vua Quang Trung mất sớm là một
mất mát lớn lao cho dân, cho nước, và cho lịch sử Việt nam. Bởi vì, những cải cách
sáng tạo về nội trị có tính cách mạng đầy triển vọng mới bắt đầu, và ý định đánh Tàu
đòi đất (Lưỡng Quảng) chưa kịp thực hiện, thì vua Quang Trung đã mất. Vì vậy, đã
có giả định rằng, nếu vua Quang Trung sống lâu hơn, chắc chắn lịch sử Việt nam đã
ghi được nhiều điểm son rất đáng tự hào trong triều đại Nhà Tây sơn... Giả định này
có cơ sở, vì Nguyễn Huệ - Quang Trung đã chứng tỏ những tư chất hiếm hoi: nhà
cách mạng thời đại, thiên tài quân sự và chính trị, và là một đại anh hùng dân tộc.

1753 – 1792

Tượng đài Quang Trung ở Bình Định