BÀI 4 – SẮC THÁI CỦA TIẾNG CƯỜI
(TRUYỆN CƯỜI)
VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC - MAY KHÔNG
ĐI GIÀY

KHỞI ĐỘNG
Nhìn hình đoán chữ

Vắt cổ chày ra nước

KHỞI ĐỘNG
Nhìn hình đoán chữ

Keo kiệt

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I. Tìm hiểu giới thiệu bài học
II. Tìm hiểu tri thức ngữ văn
1. Truyện cười
Truyện cười là thể loại tự sự dân gian chứa đựng yếu tố gây
cười, nhằm mục đích giải trí, hoặc phê phán, châm biếm, đã
kích những thói hư, tật xấu trong cuộc sống. Truyện cười là
một trong những biểu hiện sinh động cho tính lạc quan, trí
thông minh sắc sảo của tác giả dân gian.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1. Truyện cười
- Cốt truyện
- Nhân vật
- Ngôn ngữ
2. Nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn của câu
3. Từ ngữ toàn dân và từ ngữ địa
phương: chức năng và giá trị giao tiếp.

VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC –
MAY KHÔNG ĐI GIÀY
III. Tìm hiểu văn bản:
1. Đọc văn bản:
- Thể loại: Truyện cười
- Đề tài của hai truyện trên là phê phán, đả kích những
người có thói quen sống hà tiện, keo liệt (phê phán những thói
xấu trong xã hội).
- Nhan đề

VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC –
MAY KHÔNG ĐI GIÀY
2. Khám phá văn bản
a. Bối cảnh của truyện
- Hai truyện trên tác giả tập trung vào cốt truyện, nhân vật
còn bối cảnh không được miêu tả cụ thể, tỉ mỉ, bối cảnh
không xác định.
b.Nhân vật trong truyện
- Các nhân vật trong hai truyện trên thuộc loại
nhân vật mang những thói xấu phổ biến trong
xã hội.

VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC –
MAY KHÔNG ĐI GIÀY
c. Vắt cổ chày ra nước
- Nhân vật ông chủ:
+ Keo kiệt, bủn xỉn không muốn cho người khác
mượn tiền.
+ Kẻ ki bo hà tiện.
d. May không đi giày
Nhân vật là người có tính hà tiện:
Keo kiệt, hà tiện đến mức thà chịu đau
đớn chứ không muốn giày bị hư hỏng, phải
bỏ tiền mua đôi giày mới

VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC –
MAY KHÔNG ĐI GIÀY
- Giá trị nội dung:
Hai văn bản phê phán thói hư tật xấu của một số người, đó là
thói keo kiệt, tính toán chi li với người khác hoặc với chính
bản thân mình.
- Giá trị nghệ thuật:
Truyện tạo tình huống trào phúng
Sử dụng các biện pháp tu từ cùng lối nói chơi chữ tạo tiếng
cười cho người đọc.

VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC –
MAY KHÔNG ĐI GIÀY
Em hãy nêu nội dung chính của bài Vắt cổ chảy ra
nước; may không đi giày
Nội dung chính: châm biếm, mỉa mai những thói xấu
của con người.

VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC –
MAY KHÔNG ĐI GIÀY
Dựa vào bàng dưới dây, hãy chi ra điểm giống nhau và khác
nhau trong thủ pháp gây cười ở hai truyện Vắt cỏ chày ra
nước và May không đi giày (làm vào vở):
Điếm khác nhau

Thủ pháp
1. Tạo tình huống trào
phúng
2. Sử dụng các biện
pháp tu từ

Điểm
giống nhau Vắt cổ chày ra May không đi
nước
giày
 
 
 
 

 

 

VẮT CỔ CHẠY RA NƯỚC –
MAY KHÔNG ĐI GIÀY
 Thủ pháp

Điểm giống
nhau 

 Điểm khác nhau
 Vắt cổ chảy ra  May không đi
nước
giày

 1. Tạo các tình  Đề tạo ra tình Sự keo kiệt đối  Sự keo kiệt
huống trào
huống gây
với người
đối với bản
phúng
vười từ sự keo khác 
thân
kiệt, bủn xỉn

 2. Sử dụng các  Lối nói chơi
biện pháp tu từ chữ

 Lối nói chơi
chữ đến từ
người khác

 Lối nói chơi
chữ từ bản thân
người gây cười

LUYỆN TẬP
Câu nói: “Dạ, vắt cổ chảy cũng ra nước!” của nhân vật “người
đầy tớ” trong truyện Vắt cổ chày ra nước và câu nói: “... may
là vì tôi không đi giày! Chớ mà đi giày thì rách mất mũi giày
rồi còn gì!” của nhân vật “ông hà tiện” trong truyện May
không đi giày có vai trò như thế nào trong việc thể hiện chủ đề
của truyện?

LUYỆN TẬP

Câu nói " Dạ, vắt cổ chảy cũng ra nước!" của nhân vật "người
đầy tớ" trong truyện Vắt cổ chảy ra nước và câu nói :" ... may
là vì tôi không đi giày! Chớ mà đi giày thì rách mất mũi giày
rồi còn gì!" của nhân vật " ông hà tiện" trong truyện May
không đi giày có vai trò tạo tình huống trào phúng, gây cười
và thể hiện rõ nét chủ đề trong thể hiện chủ đề của chuyện.

VẬN DỤNG

Viết một đoạn văn ( khoảng năm đến bảy câu) trình bày sự
khác nhau giữa keo kiệt và tiết kiệm.

VẬN DỤNG
Gợi ý:
Tiết kiệm là chi tiêu đúng, chi những gì đáng chi, hợp lý,
đúng mực với những gì mình có hay mình có khả năng tạo ra.
Ngược lại, hà tiện là một hình thức tiết kiệm quá mức để dẫn
tới hiện tượng keo bẩn, bủn xỉn và không dám chi cho những
điều đáng ra phải chi. Tất nhiên tiết kiệm là điều khuyến
khích trong xã hội, còn hà tiện quá chỉ để phá hủy chính bản
thân và làm hại đến công việc của mình và thậm chí những
người xung quanh.

VẬN DỤNG
Gợi ý:
Tiết kiệm là chi tiêu đúng, chi những gì đáng chi, hợp lý,
đúng mực với những gì mình có hay mình có khả năng tạo ra.
Ngược lại, hà tiện là một hình thức tiết kiệm quá mức để dẫn
tới hiện tượng keo bẩn, bủn xỉn và không dám chi cho những
điều đáng ra phải chi. Tất nhiên tiết kiệm là điều khuyến
khích trong xã hội, còn hà tiện quá chỉ để phá hủy chính bản
thân và làm hại đến công việc của mình và thậm chí những
người xung quanh.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Đối với bài học tiết này: Ôn tập bài “VẮT CỔ CHẠY
RA NƯỚC” – “MAY KHÔNG ĐI GIÀY”
Nhận biết được một số yếu tố của truyện cười như: cốt
truyện, bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ.
Nêu được nội dung bao quát của văn bản; nhận biết
được đề tài, câu chuyện, nhân vật chính trong chỉnh thể tác
phẩm; nhận xét được nội dung phản ánh và cách nhìn cuộc
sống, con người của tác giả trong văn bản văn học.
Đọc lại bài, nắm kĩ các nội dung đã ôn và các bài tập đã
làm.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Đối với bài học tiết sau: Đọc bài KHOE CỦA, CON RẮN
VUÔNG
 Nắm được những yếu tố cơ bản của truyện cười thể hiện
trong văn bản như: cốt truyện, nhân vật, bối cảnh.
 Phê phán tính hay khoe khoang, tính khoác lác của một số
hạng người trong xã hội
Bài học rút ra từ 2 câu chuyện trên.

CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT!