CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC MÔN CÔNG NGHỆ!

KHỞI ĐỘNG
Hãy cho biết vật liệu của một số bộ phận xe đạp ở hình 3.1.
Mút và da
Thép
Thép

Cao su

CHỦ ĐỀ 2: VẬT LIỆU CƠ KHÍ

BÀI 3: KHÁI QUÁT
VỀ VẬT LIỆU CƠ KHÍ

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

02

03

Khái niệm vật liệu

Phân loại vật liệu

Tính chất đặc trưng

cơ khí

cơ khí

của vật liệu cơ khí

I.
KHÁI NIỆM
VẬT LIỆU CƠ KHÍ

Đọc thông tin SGK trang 14 và cho biết:
1. Vật liệu cơ khí là gì?
2. Kể tên một số sản phẩm được làm
từ vật liệu cơ khí mà em biết.

GHI NHỚ

Vật liệu cơ khí là các vật liệu được
sử dụng trong sản xuất cơ khí để
chế tạo ra các máy móc, thiết bị,
công trình, đồ dùng phục vụ cho
sản xuất và đời sống.

Một số sản phẩm được làm từ vật liệu cơ khí

Chảo gang

Nồi inox

Hộp nhựa

Dây đồng

Gối cao su

Một số vật liệu cơ khí phổ biến là gang, thép, hợp kim nhôm,
cao su,... Ngoài ra có một số vật liệu mới như: vật liệu
composite, vật liệu nano,… với các tính năng vượt trội.

Vật liệu composite

Vật liệu nano

II.
PHÂN LOẠI
VẬT LIỆU CƠ KHÍ

Dựa vào nguồn gốc, cấu tạo và tính chất, vật liệu cơ khí được chia
ra 3 nhóm chính:
VẬT LIỆU CƠ KHÍ

Vật liệu kim loại

Vật liệu
phi kim loại

Vật liệu mới

Chia lớp thành 3 nhóm, thực hiện các nhiệm vụ:
Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Tìm hiểu vật liệu kim

Tìm hiểu vật liệu phi

Tìm hiểu vật liệu

loại, nêu khái niệm,

kim loại, nêu khái niệm,

mới, nêu đặc điểm

mục đích sử dụng,

mục đích sử dụng, đặc

và trả lời câu hỏi

đặc tính và trả lời câu

tính và trả lời câu hỏi

(SGK - tr.16)

hỏi (SGK - tr.15)

(SGK - tr.16)

Vai trò

cơ khí
Dẫn điện, dẫn nhiệt tốt, phản xạ ánh

1. VẬT
LIỆU KIM

Được dùng chủ yếu trong sản xuất

Đặc tính

LOẠI

sáng với màu sắc đặc trưng, có khả
năng biến dạng dẻo, độ bền cơ học
cao, độ bền hóa học thấp

Ví dụ

Gang, thép, hợp kim đồng, nhôm,
hợp kim nhôm,…

Ứng dụng của một số vật liệu kim loại

Hàng rào sắt

Nồi nhôm

Lò xo

Ứng dụng của một số vật liệu kim loại

Nhẫn vàng

Dây chuyền bạc

Lõi dây điện

Thép

Hợp kim đồng

Gang

Hợp kim nhôm

Hãy chỉ ra sản phẩm
được làm từ gang, thép,
hợp kim nhôm, hợp kim
đồng ở hình 3.3.

Vật liệu vô cơ
2. VẬT

(ceramic)

Là hợp chất giữa kim loại và
các phi kim với nhau dưới
dạng oxide, nitrit, carbit,…

LIỆU PHI
KIM LOẠI

Vật liệu hữu cơ
(polymer)

Thành phần hóa học chủ yếu
là carbon và hydrogen.

Một số sản phẩm trong gia đình được làm từ vật liệu phi kim loại:

Ống nước

Lốp xe

Cốc thủy tinh

Bình nước

Câu hỏi (SGK - tr.16)
1. Vật liệu vô cơ và vật liệu hữu cơ khác nhau ở những đặc điểm nào?
So sánh

Thành phần

Tính chất

Vật liệu vô cơ

Vật liệu hữu cơ

Hợp chất của kim loại và phi Chủ yếu là carbon và
kim hoặc phi kim và phi kim
Không biến dạng dẻo

hydrogen
Biến dạng dẻo ở
nhiệt độ cao

Câu hỏi (SGK - tr.16)
2. Hãy chỉ ra đâu là sản phẩm được làm từ vật liệu vô cơ, vật liệu hữu
cơ ở hình 3.4.

Câu hỏi (SGK - tr.16)

Vật liệu vô cơ

Vật liệu hữu cơ

Vật liệu hữu cơ

Vật liệu
composite

Gồm hai hoặc nhiều thành phần
kết hợp với nhau có tính chất vượt
trội hẳn so với vật liệu ban đầu.

3. VẬT LIỆU
MỚI
Có cấu trúc từ các hạt với kích
Vật liệu nano

thước

rất

nhỏ

(1

đến

100

nanomet), có tính chất đặc biệt.

Vật liệu composite chế tạo vỏ động cơ tên lửa

Vật liệu nano được ứng dụng trong y học, sinh học, may mặc,...

Câu hỏi (SGK - tr.16)
1. Nêu những ưu điểm nổi bật của vật liệu mới.

Bền, cứng và nhẹ

2. Sản phẩm ở hình 3.5 được làm từ vật liệu gì?

Vật liệu mới (composite)

III.
TÍNH CHẤT ĐẶC TRƯNG
CỦA VẬT LIỆU CƠ KHÍ

Thảo luận nhóm 4, đọc thông tin trong SGK tr.17
trả lời câu hỏi:
1. Vật liệu cơ khí có những tính chất gì?
2. Tính công nghệ của vật liệu cơ khí có
ý nghĩa gì trong sản xuất?

1. Tính chất cơ học:
 Thể hiện khả năng chịu được các tác dụng từ ngoại lực của vật liệu.
Độ bền: chỉ tiêu cơ bản của vật liệu, thể hiện
khả năng chống lại biến dạng dẻo hay phá hủy
của vật liệu dưới tác dụng của ngoại lực.
 Được đặc trưng bởi:

Độ dẻo: khả năng biến dạng dẻo của vật liệu
dưới tác dụng của ngoại lực.
Độ cứng: khả năng chống lại biến dạng dẻo của
lớp về mặt vật liệu dưới tác dụng của ngoại lực.

2. Tính chất vật lí: Thể hiện qua nhiệt độ nóng
chảy, tính dẫn nhiệt, khối lượng riêng,…
3. Tính chất hóa học: Thể hiện qua khả năng chịu
được các tác dụng hóa học trong các môi trường:
acid, base, muối và tính chống ăn mòn.
4. Tính chất công nghệ: Thể hiện qua khả năng
gia công của vật liệu: tính đúc, tính hàn, tính rèn,
tính gia công cắt gọt,…

Ý nghĩa của tính công nghệ trong sản xuất:
Tính công nghệ trong sản xuất thể hiện
khả năng gia công của vật liệu dễ hay
khó (tính hàn, tính đúc, tính rèn, cắt gọt,
…). Từ đó, chúng ta có thể lựa chọn
phương pháp gia công phù hợp.

BẮT ĐẦU

100$
150$
50$
20$
10$
10$

100$
50$

20$

150$

Câu hỏi 10$: Vật liệu nào sau đây là vật liệu mới?

A. Hợp kim nhôm

C.Vật
C.
Vậtliệu
liệunano
nano

B. Cao su

D. Nhựa

Câu hỏi 20$: Quan sát bộ mỏ lết và cho biết đây
là sản phẩm được làm từ vật liệu kim loại nào?

A. Gang

C. Hợp kim nhôm

B. Thép

D. Hợp kim đồng

Câu hỏi 50$: Đâu không phải tính chất của vật liệu kim loại là?

A. Tính dẫn điện và dẫn
nhiệt tốt

B. Hầu hết có khả năng
biến dạng dẻo

C. Độ bền cơ học cao

D.
D. Độ
Độ bền
bền hóa
hóa học
học cao
cao

Câu hỏi 100$: Tính công nghệ của vật liệu đặc trưng bởi?

A. Tính đúc, tính hàn, tính

C. Tính chịu axit, kiềm

rèn, tính gia công cắt gọt

muối; tính chống ăn mòn

B. Nhiệt độ nóng chảy,

D. Độ bền, độ dẻo, độ

tính dẫn nhiệt, dẫn điện

cứng

Câu hỏi 150$: Những bộ phận nào của chiếc xe máy được làm
bằng kim loại?

A. Lốp xe, yên xe, khung xe

B. Yên xe, khung xe, lọc gió

C. Lốp xe, yên xe, phanh xe

D. Khung xe, lọc gió, nhông
xích đĩa

LUYỆN TẬP
Bài 1 (SGK-tr.17). Sắp xếp các sản phẩm sau đây: túi bóng, dao,
kéo, vỏ bút bi, ngòi bút máy, ốp điện thoại, bình ga, téc nước vào
các nhóm vật liệu mà chúng được chế tạo.
Chất dẻo

Kim loại

Túi bóng, vỏ bút bi,

Dao, kéo, ngòi bút máy,

ốp điện thoại

bình ga, téc nước

Bài 2 (SGK - tr.17). So sánh tính dẫn nhiệt, dẫn điện của thép với
hợp kim đồng.
Gợi ý

 Tính dẫn nhiệt: Thép kém hơn hợp kim đồng
 Tính dẫn điện: Thép kém hơn hợp kim đồng

Bài 3 (SGK - tr.17). Vì sao phải nghiên cứu tính chất của các vật liệu?
Để sử dụng vật liệu cho đúng, các sản phẩm
cơ khí có chất lượng cao.

VẬN DỤNG
Quan sát những đồ dùng, thiết bị trong gia đình em và cho
biết vật liệu chế tạo ra nó thuộc nhóm vật liệu nào?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập kiến thức đã học

Hoàn thành bài tập trong SBT
Chuẩn bị bài sau - Bài 4:
Vật liệu thông dụng và vật liệu
mới dùng trong cơ khí

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG TIẾT HỌC SAU!