Tiết 36,37

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên”-Nguyễn Đình Chiểu)

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

Chân dung nhà thơ

Nguyễn Đình Chiểu
(1822 – 1888)

- Cuộc đời bất hạnh: 26 tuổi mù loà, đường tình
duyên trắc trở, về quê nhà gặp buổi loạn li. Nhưng
ông không gục ngã trước số phận. Ông vẫn ngẩng
cao đầu đảm nhận ba trọng trách: là một thầy giáo,
một thầy thuốc, một nhà thơ. Ở cương vị nào cũng
làm việc hết mình và nêu tấm gương sáng cho đời.
- Sống thanh cao, trong sạch, yêu nước, có tinh
thần bất khuất chống giặc ngoại xâm. Thơ văn của
ông có tác động tích cực đối với cuộc chiến đấu của
nhân dân ta đương thời. Bởi vậy, mà ông được mệnh
danh là “Thư sinh giết giặc bằng ngòi bút” (Ý thơ
Tùng Thiện Vương).

Cố Thủ tướng Phạm Văn đồng từng nhận xét
về Nguyễn Đình Chiểu: “Trên trời có những vì
sao có những ánh sáng khác thường, thoạt nhìn
thì chưa thấy sáng, song càng nhìn càng thấy
sáng. Nguyễn Đình Chiểu – nhà thơ yêu nước vĩ
đại của nhân dân miền Nam thế kỉ XIX – là một
trong những ngôi sao như thế!”

“Một con người tật nguyền như vậy, nếu chỉ
sống bình thường, trong sạch cũng là quý, không
ai nỡ đòi hỏi phải gánh vác việc đời. Ấy mà cụ đã
sống và đã làm việc với ba cương vị trí thức, luôn
luôn có mặt ở phía trước, luôn luôn gương mẫu,
cống hiến không kể mình, và như vậy cho đến
ngày từ giã cõi đời. Còn có tấm gương người mù
nào đáng soi hơn cho người có đủ hai mắt”.
(Lê Trí Viễn)

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

- Nguyễn Đình Chiểu (1822 -1888),
tục gọi là Đồ Chiểu.
- Có nghị lực sống và cống hiến lớn
lao cho đời: gánh vác cả ba trọng
trách: thầy giáo, thầy thuốc, nhà
thơ.
- Ông sống thanh cao, trong sạch,
yêu nước và tinh thần bất khuất
chống giặc ngoại xâm.

Toµn c¶nh l¨ng cụ
§å Chiểu

* Những tác phẩm chính:
- Truyện Lục Vân Tiên
- Chạy giặc
- Ngư tiều y thuật vấn đáp
- Dương Từ - Hà Mậu
- Văn tế Trương Định
- Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
Truyện “Lục Vân Tiên” ra đời khoảng
đầu những năm 50 của thế kỉ XIX, thể
hiện rõ lí tưởng đạo đức mà Nguyễn Đình
Chiểu muốn gửi gắm qua tác phẩm.

11

TIẾT 31,32,33 : LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:

Tóm tắt tác phẩm: gồm 4 phần
- Lục Vân Tiên đánh cướp cứu Kiều Nguyệt
Nga.
- Lục Vân Tiên gặp nạn và được cứu giúp.
- Kiều Nguyệt Nga gặp nạn mà vẫn giữ lòng
chung thủy với Lục Vân Tiên.
- Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga gặp lại
nhau.

Yếu tố trùng hợp:
- Việc bỏ thi về chịu tang, bị đau mắt, bị mù.
- Bị bội hôn.
- Về sau đều gặp được cuộc hôn nhân tốt đẹp (Lục Vân
Tiên gặp lại Kiều Nguyệt Nga, còn Nguyễn Đình Chiểu
với cô Năm Điền).
Sự khác biệt:
- Lục Vân Tiên được tiên cho thuốc sáng mắt lại, tiếp tục
đi thi đỗ Trạng Nguyên, cầm quân đánh giặc thắng lợi.
- Nguyễn Đình Chiểu vĩnh viễn sống bóng tối nhưng là
tấm gương sáng cho người đời.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Bố cục: 2 phần
Phần 1: 14 câu đầu: Lục Vân Tiên đánh
tan bọn cướp, tiêu diệt tên cầm đầu
Phong Lai để cứu Kiều Nguyệt Nga.
Phần 2: Còn lại: Cuộc trò chuyện giữa
Lục Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Văn bản: (Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)
I. Tìm hiểu chung:

II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Hình ảnh Lục Vân Tiên:

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Văn bản: (Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)
I. Tìm hiểu chung:

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Hình ảnh Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:

Vân Tiên tả đột hữu xông
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang

a. Hành động đánh cướp:
“ Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đường chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”

Hãy tìm những
chi tiết thể
hiện hành
động, lời nói
của Vân Tiên
khi đánh cướp?

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Văn bản: (Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)
I. Tìm hiểu chung:

II. Tìm hiểu văn bản:
1. Hình ảnh Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:
- Hành động: “bẻ cây làm gậy… xông vô”, “tả đột hữu xông”.
 Không băn khoăn, do dự, không màng an nguy của bản thân.
- Lời nói: “Bớ đảng hung đồ… quen thói hồ đồ hại dân”

a. Hành động đánh cướp:
“ Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đường chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”

Tìm những
chi tiết miêu
tả bọn cướp?

1. Hình ảnh Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:

- Hành động: “bẻ cây làm gậy… xông vô”, “tả đột hữu
xông”.
 Không băn khoăn, do dự, không màng an nguy của bản
thân.
- Lời nói: “Bớ đảng hung đồ… quen thói hồ đồ hại dân” .
- Hình ảnh bọn cướp: hung dữ, đông.
- Nghệ thuật tương phản  tô đậm sự quả cảm của Lục Vân
Tiên; nhịp thơ nhanh, mạnh đã tạo cho trận đánh một khí thế
hào hùng, sôi động.

a. Hành động đánh cướp:
“ Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đường chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”

Kết quả trận
đánh như thế
nào?

1. Hình ảnh Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:
- Hành động: “bẻ cây làm gậy… xông vô”, “tả đột hữu xông”.
 Không băn khoăn, do dự, không màng an nguy của bản thân.
- Lời nói: “Bớ đảng hung đồ… quen thói hồ đồ hại dân” .
- Hình ảnh bọn cướp: hung dữ, đông.
- Nghệ thuật tương phản  tô đậm sự quả cảm của Lục Vân Tiên;
nhịp thơ nhanh, mạnh đã tạo cho trận đánh một khí thế hào hùng,
sôi động.
- Cuối cùng Lục Vân Tiên giành được chiến thắng, đảng cướp vỡ
tan, hoảng sợ bỏ chạy.
 Chiến thắng của Vân Tiên thể hiện khát vọng của nhân dân về
một người anh hùng có sức mạnh phi thường, võ nghệ cao cường
luôn bênh vực kẻ yếu, chiến thắng thế lực tàn bạo.

a. Hành động đánh cướp:
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đường chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”

Em có nhận
xét gì về cách
kể của tác
giả ở đoạn
này?

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Văn bản: (Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)
I. Tìm hiểu chung:

II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Hình ảnh Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:
 Kể nhanh, ngắn gọn bằng
biện pháp so sánh và tương
phản.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Văn bản: (Trích “Truyện Lục Vân Tiên” – Nguyễn Đình Chiểu)
I. Tìm hiểu chung:

II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Hình ảnh Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:
 Kể nhanh, ngắn gọn bằng
biện pháp so sánh và tương
phản.
 Là người anh hùng, tài
năng, kiên quyết xả thân vì
nghĩa, không sợ hiểm nguy,
coi trọng lẽ phải.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

I. TÌM HIỂU CHUNG:
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:
b. Cách cư xử với Kiều Nguyệt Nga:
“…Khoan khoan ngồi đó chớ ra,

Nàng là phận gái, ta là phận trai…”.
… Vân Tiên nghe nói liền cười:
“Làm ơn há dễ trông người trả ơn…
... Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.

hãy tìm
?Em
Từ những
lời
những
câu
thơ
nói này
của
miêu
lờihiểu
nói
chàng,tảem
của
Vân
gì
về Lục
con người
Lục Vân
Tiên
với Tiên?
Kiều
Nguyệt Nga?

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

I. TÌM HIỂU CHUNG:
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:
b. Cách cư xử với Kiều Nguyệt Nga:

- Chàng hỏi han ân cần, an ủi, giữ đúng phép tắc gia giáo,
từ chối sự trả ơn.
 Là người chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ
tâm nhân hậu

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

I. TÌM HIỂU CHUNG:
Quan niệm của người anh
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
hùng được thể hiện trong
câu thơ nào/ ý nghĩa của
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
quan niệm?
a. Hành động đánh cướp:
b. Cách cư xử với Kiều Nguyệt Nga:

- Chàng hỏi han ân cần, an ủi, giữ đúng phép tắc gia giáo, từ chối
sự trả ơn.
 Là người chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm
nhân hậu.
- Quan niệm lẽ sống của người anh hùng:
“Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

i. Tìm hiểu chung:
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
a. Hành động đánh cướp:
b. Cách cư xử với Kiều Nguyệt Nga:
Theo em nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu có dụng ý gì khi sáng tạo
nhân vật Lục Vân Tiên?

 Lục Vân Tiên là hình ảnh đẹp, lý tưởng, tác giả gửi gắm
niềm tin và khát vọng về trang anh hùng vì dân dẹp loạn.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

I. TÌM HIỂU CHUNG:
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga:

? Em có nhận xét gì
về cách xưng hô của
Kiều Nguyệt Nga?

Thưa rằng: “ Tôi Kiều Nguyệt Nga,
Con này tì tất tên là Kim Liên.
Quê nhà ở quận Tây Xuyên,
Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.
Sai quân đem bức thơ về,
Rước tôi qua đó định bề nghi gia.
Làm con đâu dám cãi cha,
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành…
…Trước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa…

 Cách xưng hô: dịu dàng, khiêm nhường, mực thước.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

I. TÌM HIỂU CHUNG:
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga:
- Cách xưng hô “Quân tử- tiện thiếp”
 Cách xưng hô: dịu dàng, khiêm nhường, mực thước.
Quê nhà ở quận TâyXuyên,
Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.
Làm con đâu dám cãi cha,
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành…
…Lâm nguy chẳng gặp giải nguy,
Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi.
Trước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa.
Hà Khê qua đó cũng gần,
Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng.

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

I. TÌM HIỂU CHUNG:
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga:
- Cách xưng hô “Quân tử”- “tiện thiếp”
 Cách xưng hô: dịu dàng, khiêm nhường, mực thước.
 Một cô gái khuê các, hiền hậu, nết na, có học thức, hiếu thảo, có
giáo dục, trọng ân nghĩa.
 Kiều Nguyệt Nga là kết tinh cho vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ
truyền thống. Không chỉ gia giáo, nết na, có học thức mà còn rất
đằm thắm nghĩa tình.
III. TỔNG KẾT :

LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)

I. TÌM HIỂU CHUNG:
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
III. TỔNG KẾT :

1. Nghệ thuật :
- Miêu tả nhân vật thông qua cử chỉ, hành động, lời nói.
- Sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, bình dị, gần với lời nói thông
thường mang màu sắc Nam Bộ rõ nét, phù hợp với diễn biến tình
tiết truyện.

2. Ý nghĩa:
Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của hai nhân vật Lục
Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga và khát vọng hành đạo cứu đời của
tác giả.

TUẦN 7

TIẾT 33,34: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA

1.Cuộc

đời: Nguyễn Đình Chiểu (18221888) là nhà thơ mù ở Nam Bộ, có nghị
lực sống và cống hiến cho đời, có lòng yêu
nước và tinh thần bất khuất chống giặc
ngoại xâm.
TÁC GIẢ
2. Sự nghiệp sáng tác :
- Thơ văn chống Pháp.
- Truyện Nôm: Dương Từ-Hà Mậu; Ngư
Tiều y thuật vấn đáp; Lục Vân Tiên.

Khi đánh cướp: Vũ khí đơn sơ, xông thẳng
vào bọn cướp. Hành động của LVT là bản
chất của người anh hùng làm việc nghĩa, hành
động với cái đức “ vị nghĩa vong thân”.
Hình ảnh Lục Vân Tiên

NỘI DUNG

TÁC PHẨM

Truyện LVT gồm 2082 câu thơ luc bát, có kếtcấu

chương hồi với nội dung đạo lí làm
người, đề cao nhân nghĩa.

Tóm tắt truyện LVT: xoay quanh 2 nh/vật
chính:
-LVT đánh cướp cứu KNN
-LVT gặp nạn và được cứu giúp.
-KNN gặp nạn mà vẫn 1 lòng chung thủy với
LVT
-LVT và KNN gặp lại nhau.
Vị trí: Đoạn trích nằm ở phần đầu của truyện.
Đại ý: LVT đi thi, trên đường gặp bon
cướp,chàng đánh tan và cứu được 2 cô gái,
KNN cảm kích muốn tạ ơn nhưng LVT từ chối.

Khi trò chuyện với KNN: Hào hiệp, nhân
hậu ( không lợi dụng của người làm ơn, kẻ
ban ơn), có tấm lòng ngay thẳng, trong sáng
và chính trực “ Trọng nghĩa khinh tài”
Xưng hô khiêm nhường
Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga
Nói năng văn vẻ, dịu dàng, mực thước.
Trình bày rõ ràng, khúc chiết, chân thành

Ý NGHĨA VĂN BẢN

Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của hai nhân vật
Lục Vân Tiên – Kiều Nguyệt Nga và khát vọng hành đạo
cứu đời của tác giả

Con người ân tình, chịu ơn và cảm kích tấm
lòng hào hiệp của LVT đã tự nguyện giữ trọn
ân tình, thủy chung.

NGHỆ THUẬT
Nhân vật được miêu tả qua hành động, cử chỉ,
lời nói. Kết cấu truyện gần gũi truyện dân gian.
Ngôn ngữ mộc mạc bình dị, gần với lời nói hằng ngày và
mang màu sắc địa phương Nam Bộ.