Tiết 21-23: Văn bản:

CHỊ EM THÚY KIỀU

(Trích “Truyện Kiều”- Nguyễn Du)

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

I. Tìm hiểu chung:
1. Đọc- chú thích:
Trích trong phần “Gặp gỡ và
đính ước” (từ câu 15 đến câu 38)

Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.
Vẻ đẹp chung của chị em Thuý Kiều.
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Vẻ đẹp của Thuý Vân.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn:
Làn thu thủy, nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.
Cung thương lầu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.
Vẻ đẹp của Thúy Kiều.
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.
Cuộc sống của hai chị em

Bố cục: 4 phần
-4 câu đầu: Giới thiệu khái quát
hai chị em Thúy Kiều.
-4 câu kế: Gợi tả vẻ đẹp Thuý Vân
-12 câu tiếp: Gợi tả vẻ đẹp của
Thuý Kiều
-4 câu cuối: Nhận xét chung về
cuộc sống của hai chị em.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

-4 câu đầu: Giới thiệu khái quát hai chị
em Thúy Kiều.
- 4 câu tiếp: Gợi tả vẻ đẹp của Thuý
Vân
-12 câu tiếp: Gợi tả vẻ đẹp của Thuý
Kiều
-4 câu cuối: Nhận xét chung về cuộc
sống của hai chị em.
=> Bố cục hoàn chỉnh, chặt chẽ trong
một thể thống nhất chứng tỏ bút pháp
cổ điển điêu luyện của tác giả.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)
Từ
HánViệt

Đầu lòng hai ả tố nga,
1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy
Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân.
Kiều
Ước lệ
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.
Tiểu đối

+ Tố nga
+ Mai cốt cách
+ tuyết tinh thần

Người con gái đẹp
Vóc dáng thanh tao
(cốt cách như mai)
Tâm hồn trắng trong
(tinh thần như tuyết)

+ Mười phân vẹn mười

Vẻ đẹp hoàn hảo

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

1. Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều
- Bút pháp ước lệ tượng, tiểu đối, ẩn dụ.
- Miêu tả hai chị em Thúy Kiều đẹp
hoàn hảo từ hình thức,tâm hồn nhưng
mỗi người lại có một nét riêng.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

1. Vẻ đẹp chung của chị em TK
2. Vẻ đẹp của Thúy Vân
- Bút pháp ước lệ tượng trưng,
so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, liệt
kê.
- Miêu tả Thúy Vân đẹp đoan
trang, phúc hậu.
-> Tác giả trân trọng, ca ngợi
vẻ đẹp của Vân, dư cảm số
phận của nàng êm đềm, hạnh
phúc.
3. Vẻ đẹp của Thúy Kiều

Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang
Hoa cười ngọc thốt đoan trang
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
-Khuôn trăng: mặt đầy đặn như trăng
Hình - Nét ngài: lông mày sắc nét, hơi đậm
ảnh
ước - Hoa cười: Miệng cười tươi như hoa
lệ
- Ngọc thốt: Giọng nói trong như ngọc
tượng
trưng -Mây thua nước : tóc dài, óng ả hơn mây
tóc:
- Tuyết nhường Làn da trắng mịn màng
hơn tuyết
màu da:

Thảo luận nhóm
Câu hỏi: Theo em, tại sao khi giới thiệu gia cảnh Thuý Kiều,
tác giả lần lượt giới thiệu từ chị đến em nhưng khi miêu tả vẻ
đẹp của hai nàng, tác giả lại tả Vân trước, Kiều sau? Phải
chăng là vì Vân đẹp hơn Kiều ?
• Đáp án: Tác giả muốn lấy Vân làm nền để nêu bật lên
vẻ đẹp và tài năng của Kiều : Vân đã đẹp hoàn mỹ như
vậy nhưng Kiều còn xuất sắc hơn.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

1. Vẻ đẹp chung của chị em
Vẻ đẹp thanh tao,
Dùng từ Hán
trong trắng, vẹn
Việt, bút pháp
toàn nhưng cũng
ước lệ, so sánh,
rất khác biệt của
ẩn dụ, tiểu đối.
Thúy Kiều và
Thúy Vân
2. Vẻ đẹp của Thúy Vân
Bút pháp ước
Đoan trang,
lệ,
tượng
phúc hậu dự báo
trưng,
so
một cuộc đời
sánh,
nhân
bình yên, hạnh
hóa, ẩn dụ,
phúc.
liệt kê, tiểu
đối, dùng từ
Việt.
3. Hán
Vẻ đẹp
của Thúy Kiều

Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn
Làn thu thủy nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

3. Vẻ đẹp của Thúy Kiều
a. Sắc:
Hình
ảnh
ước lệ
tượng
trưng
Sử dụng
điển tích

- Làn thu thuỷ Ẩn Đôi mắt trong xanh như làn nước mùa thu;
- Nét xuân sơn dụ Lông mày đẹp như nét núi mùa xuân
- Hoa ghen thua thắm Nhân Bởi kém thắm tươi, rực rỡ như nàng
- Liễu hờn kém xanh hóa Bởi thấy mình không tràn trề sức
sống tươi trẻ như nàng

Một hai nghiêng nước
nghiêng thành

Tuyệt thế giai nhân

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

3. Vẻ đẹp của Thúy Kiều
a. Sắc:
Bút pháp
Kiều mang vẻ
ước lệ tượng
đẹp của một
trưng
tuyệt thế giai
Ẩn dụ, nhân
nhân.
hóa, điển cố.

Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn:
Làn thu thủy nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)
3. Vẻ đẹp của Thúy Kiều

a. Sắc:
Ẩn dụ, nhân
hóa, thành
ngữ, điển cố,
NT đòn bẩy.

Kiều mang vẻ đẹp
của một tuyệt thế
giai nhân.

b. Tài:
Liệt kê
Tài năng tuyệt đỉnh.
c. Tình: Trái tim đa sầu đa cảm
Kiều đẹp vẹn toàn khiến tạo hóa
phải ghen ghét, đố kị. Dự cảm về
cuộc đời sóng gió

Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.
Cung thương lầu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.

- thi họa
pha nghề
Đa - ca ngâm đủ mùi
tài - ngũ âm
làu
- hồ cầm
ăn đứt
- Cung đàn bạc mệnh
Trái tim đa sầu đa cảm

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du )

THẢO LUẬN
? Trong hai bức chân dung Thúy
Vân và Thúy Kiều, em thấy bức
chân dung nào nổi bật hơn, vì sao?
Gợi ý
- So sánh số câu thơ tả Thúy Vân
với số câu thơ tả Thúy Kiều
- Những vẻ đẹp nào có ở Thúy
Kiều mà không có ở Thúy Vân?

Đáp án: Trọng tâm của đoạn
trích là vẻ đẹp tài năng của
Thúy Kiều và bức chân dung
của Kiều nổi bật hơn.
- Số câu thơ tả Thúy Vân chỉ
có 4 trong khi số câu thơ tả
Thúy Kiều đến 16 .
- Khi tả Thúy Vân, tác giả chỉ
miêu tả nhan sắc, đến Thúy
Kiều nàng không chỉ đẹp bởi
nhan sắc, tâm hồn mà còn đẹp
bởi tài năng.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

4. Cuộc sống của hai chị em.
Thúy Kiều và Thúy
Từ ngữ chọn Vân có nếp sống gia
lọc, ẩn dụ,
phong khuôn phép,
thành ngữ
đúng đắn, chuẩn
mực.

Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

1. Nghệ thuật:
Sử dụng bút pháp nghệ thuật ước lệ,
lấy vẻ đẹp của thiên nhiên để gợi tả
vẻ đẹp của con người.
2. Nội dung:
Đoạn trích ca ngợi vẻ đẹp, tài năng
của con người và dự cảm về kiếp
người tài hoa bạc mệnh là biểu hiện
của cảm hứng nhân văn ở Nguyễn
Du.

TÂM – TÀI

Mười phân vẹn mười
Sắc sảo, mặn mà

Trang trọng
Khuôn
trăng

Nét
ngài

Hoa
cười

Mây thua
Tuyết
nhường

Ngọc
thốt

Tài
năng

Nhan
sắc
Làn
thu
thuỷ

Nét
xuân
sơn

Hoa ghen
Liễu hờn

Trướng rủ màn che
Mặc ai

làm
thơ

Vẽ
ca
tranh ngâm
“Bạc
mệnh”

Đánh
đàn

Chị em Thúy Kiều