THỰC HÀNH ĐỌC
MỞ RỘNG THEO
THỂ LOẠI

CUỘC TU BỔ LẠI CÁC GIỐNG VẬT
(Thần thoại Việt Nam)

? Em hãy nhắc lại những
lưu ý khi tìm hiểu một văn
bản truyện thần thoại đã
học ở các tiết trước.

Những lưu ý khi tìm hiểu một văn bản truyện thần thoại
Các yếu tố đặc trưng của truyện thần thoại: không gian, thời
gian, cốt truyện, nhân vật.
Các chi tiết tiêu biểu, nhân vật và mối quan hệ của chúng
trong tính chỉnh thể của tác phẩm.
Nội dung bao quát và thông điệp, giá trị của tác phẩm.
Những điểm gần gũi về nội dung giữa các truyện thần thoại
thuộc các nền văn hoá khác nhau.

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

(Mai Thị Minh Thanh 0981727377 THPT Trưng Vương-Quy Nhơn

I

TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc và tìm hiểu chú thích
2. Xuất xứ văn bản: Theo Nguyễn
Đổng Chi, Lược khảo về thần thoại
Việt Nam, Trung tâm Khoa học Xã
hội và Nhân văn Quốc gia, NXB
Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2003.

II

TÌM HIỂU NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHÍNH VỀ THỂ LOẠI VĂN BẢN
“CUỘC TU BỔ LẠI CÁC GIỐNG VẬT”

PHIẾU HỌC TẬP 01: Tìm hiểu văn bản
“Cuộc tu bổ lại các giống vật”

Những đặc
điểm chính
Nhân vật
Không gian
Thời gian
Cốt truyện
Nhận xét chung

Nhận xét (kèm bằng chứng, nếu có)
 
 
 
 
 

PHIẾU HỌC TẬP 01
Những đặc điểm Nhận xét (kèm bằng chứng, nếu có)
chính
Nhân vật
Ngọc Hoàng, các Thiên thần cùng các giống vật (chó, vịt,
các loài chim,…)
Không gian
Không gian rộng lớn, không rõ nơi chốn cụ thể: bao gồm cả
cõi trời và dưới hạ giới nhưng không nêu nơi chốn cụ thể.
Thời gian
Thời gian xa xưa, không xác định thời nào (trước khi Trời
tạo ra loài người; lúc sơ khởi…)
Cốt truyện
Xoay quanh việc giải thích quá trình tạo ra muôn loài; lí giải
đặc điểm, tập tính của một số loài vật (loài vịt và chó khi
ngủ đều có một cẳng giơ lên không; thói quen của các loài
chim thường chới với 3 lần để thử đặt chân trước khi đậu
xuống)

PHIẾU HỌC TẬP 01
Những
đặc Nhận xét (kèm bằng chứng, nếu có)
điểm chính
Nhận xét
- Không gian, thời gian, nhân vật mang đặc trưng của thể loại thần thoại.
chung
- Cốt truyện xoay quanh việc tạo lập thế giới muôn loài. Cốt truyện đơn
giản nhưng hấp dẫn, sinh động, có những chi tiết bất ngờ thú vị thể hiện
trí tưởng tượng bay bổng, lãng mạn, sức sáng tạo kì diệu của dân gian,
góp phần làm nên sức cuốn hút và sức sống lâu bền cho thần thoại Việt.
- Ngôn ngữ tự sự thể hiện lối tư duy hồn nhiên, chất phác của người xưa.
- Truyện thể hiện nhận thức và cách lí giải của người xưa về đặc điểm của
thế giới muôn loài qua việc quan sát tỉ mỉ, qua trí tưởng tượng phong phú,
cái nhìn hài hước.

LUYỆN TẬP
So sánh: “Cuộc tu
bổ lại các giống
vật” có gì giống và
khác với truyện
“Prô-mê-tê và loài
người”:

* Điểm giống nhau:
- Đều là truyện thần thoại nên đều mang những đặc trưng của thể loại thần
thoại về không gian, thời gian, cốt truyện, nhân vật.
- Đều nói về sự hình thành của các giống vật, con vật.
- Các vị thần đều mắc sai lầm và tìm cách khắc phục lại:
+ Ê-pi-mê-tê vì hấp tấp, đãng trí mà quên mất ban đặc ân cho loài người
=> Prô-mê-tê phải tái tạo và ban vũ khí “ngọn lửa” cho con người.
+ Ngọc Hoàng vì vội vàng, cũng vì một phần thiếu nguyên liệu nên tạo ra
nhiều loài vật chưa được đầy đủ các bộ phận => Ngọc Hoàng sai các Thiên
thần tu bổ lại.

* Điểm khác nhau:
Prô-mê-tê và loài người
- Thần thoại Hy Lạp.

Cuộc tu bổ lại các giống vật
- Thần thoại Việt Nam.

- Nói về quá trình tạo lập con người
và thế giới muôn loài.

- Nói về quá trình tu bổ, hoàn thiện
của con vật.

- Các con vật trong truyện được ban
cho đặc ân, “vũ khí” riêng để tự bảo
vệ mình. Chỉ có loài người ban đầu bị
quên lãng, sau đã được ban cho vũ
khí là “ngọn lửa”.

- Các con vật chưa được hoàn thiện,
cần được tu bổ. Qua đó, truyện
nhằm lí giải tập tính của một số loài
vật (chó, vịt, chim)

VẬN DỤNG
Câu hỏi: Nêu vai trò của các sáng
tác thần thoại trong bối cảnh hiện
nay. Theo em, cần làm gì để những
giá trị tinh thần ấy được giới trẻ đón
nhận, không bị mai một theo thời
gian?

*Vấn đề: Vai trò và cách bảo tồn các
sáng tác thần thoại:
- Các sáng tác thần thoại có ý nghĩa
vô cùng quan trọng:
+ Phản ánh đời sống văn hóa tinh thần
của con người từ xa xưa.
+ Thể hiện những nhận thức và lí giải
của con người về thế giới xung quanh;
khẳng định ước mơ, khát vọng của
con người trong buổi đầu lịch sử.

- Biện pháp bảo tồn các sáng tác thần
thoại nói riêng và văn học dân gian nói
chung:
+ Tuyên truyền để mọi người, đặc biệt là
giới trẻ nâng cao nhận thức về giá trị và
ý nghĩa của việc bảo tồn văn học dân
gian, trong đó các sáng tác thần thoại.
+ Hình thức quảng bá văn hóa và giới
thiệu thần thoại.
+ Có hình thức dạy học phù hợp tạo
hứng thú với thế hệ trẻ.
…