BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
_Phạm Tiến Duật_

II.ĐỌC HIỂUIII.TỔNG
VĂN BẢN KẾT
1.Hình
ảnh
những
chiếc
xe
Nội dung-Nghệ thuật
không kính
I.TÌM
HIỂU CHUNG
2.Tinh thần dũng cảm, lạc quan
1.Tác
giả
bất chấp khó khăn gian khổ

2.Tác phẩm

I.Tìm hiểu chung

1.Tác giả

(1942-2007)

- Phạm Tiến Duật
(1941-2007),
huyện Thanh
Ba,
- Ông là gương mặt
tỉnh Phú
tiêu biểuThọ.
cho thế hệ
nhà thơ trẻ thời chống
Mĩ.
-Thơ ông thường viết
về thế hệ trẻ trong
kháng chiến chống Mỹ
với giọng điệu trẻ
trung, sôi nổi, tinh

• Phạm Tiến Duật được đồng nghiệp và bạn đọc
nhiều thế hệ ca tụng là "con chim lửa của Trường
Sơn huyền thoại", "cây săng lẻ của rừng già", "nhà
thơ lớn nhất thời chống Mỹ".
• Thơ của anh cất lên bên những hố bom còn khét
mùi thuốc nổ, từ những con đường đầy tiếng bom
như tiếng thú.
• Ông từng bộc bạch: “Tôi gắn bó máu thịt với
Trường Sơn và có thể nói Trường Sơn đã đẻ ra nhà
thơ Phạm Tiến Duật. Trước đây, bây giờ và sau này
nếu tôi viết được chút gì neo lại trong lòng bạn đọc
chính là nhờ những năm tháng ở Trường Sơn”.

- 1 số tác
phẩm của
ông

BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE
KHÔNG KÍNH

2.Tác phẩm
PTBĐ: Tự sự,
Miêu tả, Biểu cảm
Thể thơ: Tự do

Khổ 1+2: Tư thế thế hiên
ngang của người lính
Khổ 3+4: Tinh thần dũng
cảm, lạc quan bất chấp khó
khăn gian khổ
Khổ 5+6: Tinh thần đồng
chí đồng đội của người lính
Khổ 7: Lòng yêu nước và ý
chí giải phóng

Bài thơ về tiểu đội xe
không kính sáng tác năm
1969. Trích tập thơ:
“Vầng trăng-quầng lửa”

Đề tài: Người lính và chiến
tranh
Chủ đề:miêu tả hình
ảnh những người lái xe
ở Trường Sơn trong
thời kỳ kháng chiến
chống Mỹ, với tư thế
kiên cường, tinh thần
lạc quan và dũng cảm
đối mặt với mọi khó
khăn và nguy hiểm

Ý
NGHĨA
-Nhan đề lạ, độc đáo. NHAN
-Làm nổi bật hình ảnh của toàn bài: xe
ĐỀ
không kính.

-Thể hiện cách nhìn, cách khai thác chất
thơ của hiện thực, của tuổi trẻ hiên
ngang, dũng cảm.

Tôi phải thêm “ Bài thơ về…”,
để báo trước cho mọi người
biết rằng là tôi viết thơ, chứ
không phải một khúc văn xuôi.
Bài thơ về tiểu đội xe không
kính là cách đưa chất liệu văn
xuôi vào thơ, những câu thơ
“đặc” văn xuôi được kết hợp
lại trong một cảm hứng chung.
(Phạm Tiến Duật)

II.Đọc hiểu văn
bản

1. Hình ảnh những chiếc xe không kính

Hình tượng xe
Không kính; không đèn

Vì: Bom
giật, bom
rung

Không có mui xe
Thùng xe có xước
Từ trong bom rơi, họp thành
tiểu đội

Nhưng:
Xe vẫn
chạy vì
miền Nam

Giọng điệu thơ: ngang
tàng, hóm hỉnh
Nghệ thuật liệt kê, điệp
ngữ
 Hình ảnh chiếc xe
hiện lên chân thực,
trần trụi.

Thể hiện sự khốc liệt của chiến
tranh

Làm nổi bật hình ảnh người lính lái
xe kiên cường, quả cảm.

Thể hiện hồn thơ nhạy cảm với nét
ngang tàng, tinh nghịch, yêu thích
cái lạ của Phạm Tiến Duật
 Hình ảnh chiếc xe không kính đã
trở thành hình tượng độc đáo của
thơ ca kháng chiến.

Ý
nghĩa

2. Tinh thần dũng cảm, lạc quan bất chấp khó khăn gian khổ

Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng
....
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa, như ùa vào buồng lái

HÌNH ẢNH NGƯỜI CHIẾN SĨ
LÁI XE

Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng
Đảo ngữ +
Giọng điệu tự
tin, mạnh mẽ
 Tư thế thoải
mái, ung dung,
đường hoàng

Nhịp thơ 2/2/2 +
Điệp ngữ “nhìn” +
Không gian
khoáng đạt: đất,
trời, thẳng  Tầm
nhìn phóng
khoáng, rộng mở

 Tư thế hiên ngang của một dân tộc anh hùng

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa như ùa vào buồng lái
 Những cảm giác mạnh, bất ngờ và thú vị
 Hòa nhập với thiên nhiên rộng lớn

 Người lính trẻ trung, cá tính, tâm hồn yêu thiên nhiên.

Không có kính, ừ thì có bụi,
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
Không có kính, ừ thì ướt áo
Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa
Mưa lùa gió vào khô mau thôi

Liệt kê + Động từ mạnh
“tuôn”, “xối”, “phun”
So sánh + Điệp cấu trúc.
 Chất liệu thơ đầy ắp tính
hiện thực và thời sự

Mặt lấm bụi: Chưa

cần rửa, cười ha ha

Áo ướt mưa: Chưa

cần thay, khô mau
thôi

Điệp ngữ: ừ thì, chưa cần,
thôi mang đậm khẩu khí +
Điệp cấu trúc: không có ...; ừ
thì ...; chưa cần ...
Giọng điệu thơ ngang tàn
 Nhìn trực diện, không né
tránh khó khăn
 Người lính lái xe với tâm
hồn trẻ trung, tinh thần dũng
cảm, lạc quan, kiên cường

Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội
Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi, lại đi trời xanh thêm.

• Họp thành tiểu đội
• Gặp bè bạn, bắt tay nhau
• Chung bát đũa = gia đình
 Tình đồng đội chân
thành, bộc trực mà sâu
sắc.

Lại đi, lại đi, trời xanh thêm
 Niềm vui ra trận, sự tin tưởng vào tương lai.

 Khi lên xe ta chưa quen nhau
Lúc xuống xe ta đã thành bè bạn
Ta tựa lưng vào bốn năm tấn đạn
Chúng ta đi đường dài
Mấy trăm xe và mấy trăm người
Nhằm mặt trận tiến vào như cơn lốc
Những trái tim xếp theo hàng dọc
Suốt đường dài hồi hộp biết bao nhiêu” 
(Chim Lạc bay)

Không có kính, rồi xe không
có đèn,
Không có mui xe, thùng xe
có xước,
Xe vẫn chạy vì miền Nam
phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái
tim.

Cấu trúc tăng tiến, quan hệ từ: vẫn

Điệp ngữ + Liệt kê

Hình ảnh ảnh hoán dụ: trái tim
Hiện thực càng khốc liệt, tinh thần càng
kiên cường
Ý chí quyết thắng vì miền Nam

Thủ pháp đối lập tương phản
Không có kính, đèn, mui,
thùng xe xước

><

Có một trái tim

Thiếu thốn về vật chất

><

Giàu có tinh thần

><

Sức mạnh tinh thần, khí
phách hào hùng của dân tộc

Sức hủy diệt ghê gớm của
chiến tranh

 Tác dụng: Tôn lên lí tưởng cao đẹp và thể hiện tấm lòng yêu nước
nồng nàn của người lính lái xe + Tạo nên một kết thúc bất ngờ, thú vị.

Nhà thơ Phạm Tiến Duật tâm sự:
“ … Hình ảnh cuối cùng tỏa lên bài
thơ, làm bài thơ lung linh một ý nghĩa,
một tình yêu. Phải, chỉ cần có “ một
trái tim”, một trái tim yêu yêu nước,
một lòng khao khát giải phóng miền
Nam thì tất cả những cái thiếu kia đâu
có hề gì. Vậy đó, khí phách ngang tàng
mà vẫn tha thiết yêu thương…”

III.Tổng kết

•Nội dung: bài thơ khắc họa một hình ảnh độc
đáo. Đó là những chiếc xe không kính. Qua đó,
tác giả khắc họa nổi bật hình ảnh những người
lính lái xe ở Trường Sơn trong thời kì chống
Mỹ, với tư thế hiên ngang, tinh thần lạc quan,
dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và ý
chí
chiến
đấuBài
giảithơ
phóng
miềnthể
Nam.
•Nghệ
thuật:
kết hợp
thơ bảy chữ
và tám chữ, có chất liệu hiện thực sinh động
của cuộc sống ở chiến trường, sáng tạo được
những hình ảnh độc đáo, ngôn ngữ và giọng
điệu giàu tính khẩu ngữ, tự nhiên, khỏe
khoắn. Bài thơ còn sử dụng các biên pháp tu
từ như điệp ngữ, hoán dụ giúp các hình ảnh

Hình ảnh chiếc xe không kính

Lái xe không kính
đầy những khó khăn

Nhưng cũng có cái
thú của nó

Hình ảnh người lính lái xe: can trường, mạnh mẽ, yêu
đời, lạc quan, yêu nước, ý chí giải phóng miền Nam

Cảm ơn các bạn đã lắng nghe!
Thành viên: Quỳnh Ngân, Hồng Ngọc, Bích Nhàn