VĂN NGHỊ LUẬN LÀ
GÌ?
Văn nghị luận là loại văn
được viết ra nhằm xác lập
cho người đọc , người
nghe một tư tưởng nào đó
với các sự việc , hiện
tượng trong đời sống hay
trong văn học bằng các
luận điểm , luận cứ và lập

TIẾT 80-81 : VIẾT

Giáo vên : Đặng Thái Quí

Muốn làm bài nghị luận thì
phải thực hiện 4 bước:
Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý.
Bước 2: Lập dàn bài.
+ Mở bài
+ Thân bài
+ Kết bài
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa

Vì sao có lụt vào tháng 7, 8 hàng
năm?

=> Do mưa nhiều, ngập úng, nước không thoát được

Vì sao lại có hiện tượng nguyệt
thực ?

=> Vì mặt trăng không tự phát ra ánh sáng mà chỉ phản
quang lại ánh sáng nhận từ mặt trời. Trong quá trình vận
hành trái đất, mặt trăng và mặt trời có lúc cùng đứng trên 1
đường thẳng. Trái đất ở giữa che mất nguồn sáng của mặt
trời và làm cho mặt trăng bị tối .

Vì sao nước biển mặn ?

=> Nước sông suối có hòa tan nhiều loại muối lấy
từ các lớp đất đá trong lục địa, khi ra đến biển
mặt biển có độ thoáng rộng nên nước thường
bốc hơi, còn các muối ở lại, lâu ngày các khoán
chất tích tụ lại làm cho nước biển mặn.

- Hôm qua vì sao bạn A
không đi học?
- Vì sao chúng ta cần phải
lao động và làm việc ?
- Máy bay dùng để làm gì?
- Vì sao lại phải tặng hoa
cho nhau?

Những vấn đề cần giải thích trong
văn nghị luận thường gặp như:
- Thế nào là hạnh phúc?
- “ Uống nước nhớ
nguồn” có ý nghĩa như
thế nào?
- Thật thà là gì?

Những vấn đề cần chứng minh trong
văn nghị luận thường gặp như:
Chứng minh rằng : Có chí thì nên .
Chứng minh rằng : Gần mực thì đen ,
gần đèn thì sáng .
Chứng minh rằng : Có công mài sắt có
ngày nên kim .
ĐỌC BÀI VĂN MẪU : LÒNG KHIÊM TỐN

Lòng khiêm tốn
Lòng khiêm tốn có thể được coi là một bản tính căn bản cho con người trong nghệ thuật xử
thế và đối đãi với sự vật.
Điều quan trọng của khiêm tốn là chính nó đã tự nâng cao giá trị cá nhân của con người
trong xã hội. Khiêm tốn là biểu hiện của con người đứng đắn, biết sống theo thời và biết nhìn
xa. Con người khiêm tốn bao giờ cũng là người thường thành công trong lĩnh vực giao tiếp với
mọi người.
Vậy khiêm tốn là gì? Khiêm tốn là tính nhã nhặn, biết sống một cách nhún nhường, luôn
luôn hướng về phía tiến bộ, tự khép mình vào những khuôn thước của cuộc đời, bao giờ cũng
không ngừng học hỏi. Hoài bão lớn nhất của con người là tiến mãi không ngừng, nhưng không
nhằm mục đích tự khoe khoang, tự đề cao cá nhân mình trước người khác.
Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi
thêm, cần được trao đổi, học hỏi thêm nhiều hơn nữa. Người có tính khiêm tốn không bao giờ
chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại, lúc nào cũng cho sự
thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách học hỏi thêm nữa.
Tại sao con người lại phải khiêm tốm như thế? Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất
tận, mà tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước bé
nhỏ giữa đại dương bao la. Sự hiểu biết của mỗi cá nhân không thể đem so sánh với mọi
người cùng chung sống với mình. Vì thế, dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm,
học mãi mãi.
Tóm lại, con người khiêm tốn là con người hoàn toàn biết mình, hiểu người, không tự mình
đề cao vai trò, ca tụng chiến công của cá nhân mình cũng như không bao giời chấp nhận một ý
thức chịu thua mang nhiều mặc cảm tự ti đối với mọi người.
Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên con đường đời.
( Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa sử thế )

Thảo luận nhóm:

Nhóm 1: Giá trị và ích lợi của lòng khiêm tốn .

- Khiêm tốn chính là nó đã tự nâng cao giá trị
cá nhân của con người trong xã hội
- Con người khiêm tốn bao giờ cũng là người
thành công trong lĩnh vực giao tiếp với mọi
người
Nhóm 2 : Trái ngược với khiêm tốn là gì ?
- Hay tự khoe khoang, tự đề cao cá nhân mình trước
người khác.
- Hay ca tụng chiến công của mình, không bao giờ
chấp nhận chịu thua một điều gì đó lúc nào cũng coi
mình là tài giỏi.

Bài tập : Đọc và trả lời câu hỏi

LÒNG NHÂN ĐẠO
Lòng nhân đạo tức là lòng biết thương người. Thế nào là biết thương
người và thế nào là lòng nhân đạo?
Hàng ngày chúng ta thường có dịp tiếp xúc với đời sống bên ngoài,
trước mắt chúng ta, loài người còn đầy rẫy những cảnh khổ. Từ một ông lão
già nua răng long tóc bạc, lẽ ra phải được sống trong sự chăm sóc đùm bọc
của con cháu, thế mà ông lão ấy phải sống kiếp đời hành khất sống bằng
của bố thí của kẻ qua đường, đến một đứa trẻ thơ, quá bé bỏng mà lại sống
bằng cách đi nhặt từng mẩu bánh của người khác ăn dở, thay vì được cha
mẹ nuôi nấng, dạy dỗ…
Những hình ảnh ấy và thảm trạng ấy khiến cho mọi người xót thương,
và tìm cách giúp đỡ. Đó chính là lòng nhân đạo.
Con người cần phải phát huy lòng nhân đạo của mình đói với mọi người
xung quanh. Thánh Găng-đi có một phương châm:”Chinh phục được mọi
người ai cũng cho là khó, nhưng tạo được tình thương, lòng nhân đạo, sự
thông cảm giữa con người với con người lại càng khó hơn. Điều kiện duy
nhất để tạo sự kính yêu và mến phục đối với quần chúng, tốt nhất là phải
làm sao phát huy lòng nhân đạo đến cùng và tột độ vậy”.
(Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế)

ĐÁP ÁN
• Vấn đề giải thích: lòng nhân đạo
• Các phương pháp giải thích:
- Nêu định nghĩa : lòng nhân đạo tức là lòng
thương người
- Kể các biểu hiện của lòng thương người
+ Một ông lão già nua …sống kiếp đời hành
khất
+ Đứa trẻ thơ…nhặt từng mẩu bánh của
người khác ăn dở…
- Đối chiếu lập luận bằng cách đưa ra câu nói
của thánh Găng-đi: “Chinh phục được mọi
người….phát huy lòng nhân đạo đến cùng và
tột độ vậy”.

Củng cố kiến thức
- Nắm chắc mục đích, các
phương pháp của văn nghị
luận .
- Các yêu cầu về lập luận trong
Văn nghị luận .

Hướng dẫn về nhà
- Học bài

- Lập bảng phân biệt 2 phương
pháp lập luận chứng minh và lập
luận giải thích (phân biệt về mục
đích và phương pháp)
-Chuẩn bị bài: Trình bày ý kiến về
một vấn đề trong đời sống .