Tiết 61,62:

Làng

- Kim Lân -

I. TÌM HIỂU CHUNG

KIM LÂN

1. Tác giả
- Kim Lân (1920-2007) tên khai sinh
Nguyễn Văn Tài.
- Quê quán: Tân Hồng, Từ Sơn, Bắc Ninh.
- Ông là nhà văn chuyên viết truyện ngắn
và đã có sáng tác đăng báo trước Cách
mạng tháng Tám năm 1945
- Là cây bút chuyên viết truyện ngắn có
sở trường viết về nông thôn và người
nông dân.
- Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng
Nhà nước về văn học nghệ thuật

TÁC PHẨM
CHÍNH

2. Tác phẩm
Nhan đề
Ngôi kể
Hoàn cảnh sáng tác
- Viết năm 1948
- Thời kì đầu cuộc kháng
chiến chống Pháp.
- Đăng lần đầu trên Tạp
chí Văn nghệ (1948)

- Ngôi thứ 3.
- Câu chuyện trở nên
khách quan, tạo
cảm giác chân thực
cho người đoc.

- Nhan đề “Làng”
mang ý nghĩa khái
quát.
- Thể hiện tư tưởng,
chủ đề của tác
phẩm

2. Tác phẩm
Nhân vật chính
- Ông Hai

PTBĐ
- Tự sự + Miêu tả + Biểu
cảm

BỐ CỤC

1

(từ đầu ...vui quá!)
=> Ông Hai trước khi nghe tin làng
Chợ Dầu theo giặc.

2

(tiếp ... đi đôi phần)
=> Tâm trạng ông Hai khi nghe
tin làng theo giặc.

3

(còn lại)
=>Tâm trạng của ông Hai khi
tin làng theo giặc được cải
chính.

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Nghe tin làng theo giặc

Cải chính tin làng theo giặc

Tình huống đặc sắc, kịch tính

Tình huống quan trọng

Thắt nút câu chuyện

Mở nút câu chuyện

Bộc lộ tình yêu làng và tình yêu nước

Tóm tắt văn bản
Ông Hai là một người nông dân sống ở làng Chợ Dầu, do chiến tranh nên ông
phải đi tản cư. Ở nơi tản cư, ông luôn tự hào về cái làng của mình và mang nó
khoe với mọi người. Khi tin làng Chợ Dầu theo giặc, ông sững sờ, cổ ông
nghẹn ắng lại, da mặt tê rân rân, xấu hổ tới mức cứ cúi gằm mặt xuống mà đi.
Suốt mấy ngày ở nhà, ông chẳng dám đi đâu, mang nỗi ám ảnh nặng nề, đau
đớn, tủi hổ, bế tắc, tuyệt vọng. Tâm trạng ông bế tắc khi mụ chủ nhà nói sẽ
đuổi hết người làng Chợ Dầu khỏi nơi sơ tán. Rồi cái tin cải chính khiến ông
sung sướng đi khoe về làng mình với tâm trạng như lúc ban đầu, ông hạnh
phúc khi khoe Tây nó đốt nhà mình.

II. Đọc hiểu văn bản

Bảng phân tích sự thay đổi của ông Hai qua các thời điểm
Thời điểm
Trước khi ông Hai
nghe tin xấu về làng
Khi ông Hai nghe
tin làng theo Tây:
- Ban đầu
- Những ngày sau
- Khi nói chuyện
với con
Khi ông Hai nghe
tin cải chính

Hành động

Lời nói

Tâm trạng

1. Ông Hai trước khi nghe tin làng theo giặc

ĐỐI VỚI LÀNG
 Nhớ làng
 Nhớ kỉ niệm những ngày làm
việc cùng anh em

ĐỐI VỚI KHÁNG CHIẾN
 Nghe lỏm đọc báo tin kháng
chiến
 Mong tây chết nắng

 Muốn về làng

 Vui mừng khi nghe tin đánh giặc

 Vui hơn, trẻ ra và náo nức hẳn
lên

 Không giấu được cảm xúc vui
mừng trước tin thắng lợi

- Từ ngữ biểu cảm, miêu tả nội tâm, câu cảm thán, phép liệt kê...
- Ngôn ngữ quần chúng, chân thực tự nhiên giản dị.
- Độc thoại nội tâm.

 Ông Hai yêu
làng, yêu nước tha
thiết

mãnh

liệt.

Niềm tự hào của
ông chính là niềm
tự hào của nhân
dân trước thành
quả cách mạng của
làng quê.

Hóa thân

Nếu một lần được là nhân
vật ông Hai, em muốn nói
điều gì cho mọi người
biết về tâm trạng của
mình trước khi nghe tin
làng theo giặc?

2. Ông Hai khi nghe tin làng theo giặc

KHI NGHE TIN LÀNG THEO
GIẶC
Cổ nghẹn ắng, da mặt tê rân rân,
lặng đi, giọng lạc hẳn
Đánh trống lảng, cúi gằm mặt
 Sững sờ, không tin, đau đớn

VỀ NHÀ
Nằm vật ra giường, nhìn con tủi
thân và khóc
Chửi và kiểm điểm người trong
làng
Không giám ra ngoài, lúc nào
cũng chột dạ ...
 Tủi thân, dằn vặt, xót xa, sợ
hãi.

Lựa chọn
Về làng
- Phản bội
kháng chiến,
cụ Hồ
- Làm nô lệ

Ở lại

Không ai cho
ở, bị đuổi

Làng thì yêu thật nhưng làng theo
Tây mất rồi thì phải thù.

Tình yêu
nước chi
phối tình
yêu làng

Nhà văn đã miêu tả rất cụ thể,
tinh tế, sâu sắc những biến động
dữ dội trong nội tâm nhân vật
(Những điều ấy không thể quan
sát được ... -> chứng tỏ Kim lân
rất am hiểu thế giới nội tâm,
đời sống tinh thần của người
nông dân.)

TRÒ CHUYỆN VỚI ĐỨA
CON

Khẳng định tình yêu
làng nước, cụ Hồ; lòng
tin cách mạng
Vơi bớt nỗi buồn

 Đau đớn, bế tắc, tuyệt
vọng

3. Ông Hai khi nghe tin cải chính

Về sớm hơn mọi ngày … đôi mắt hung đỏ hấp háy … miệng bỏm bẻm
nhai trầu … mua quà cho các con … khoe khắp mọi nhà làng đã bị đốt …

KHOE LÀNG BỊ ĐỐT
 Minh chứng làng không theo
giặc
 Niềm vui sướng và hạnh phúc
 Tâm hồn chất phác, mộc mạc
Tình yêu quê hương bền vững,
sắt son

KHI NGHE TIN CẢI
CHÍNH
Vui sướng, hạnh phúc
Khoe làng bị đốt

 Tình yêu làng gắn bó,
thống nhất với lòng yêu
nước và tinh thần kháng
chiến

Tại sao nhan đề tác
phẩm lại là “Làng”
mà không phải là
“Làng Chợ Dầu”?

Có biết bao người con gái, con trai
Trong bốn ngàn lớp người giống ta lứa tuổi
Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước
Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ truyền lửa cho mỗi nhà từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
(Đất nước – Nguyễn Khoa Điềm)

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:    

 Sáng tạo tình huống truyện có tính căng thẳng, thử thách.
 Xây dựng cốt truyện tâm lí.
 Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tự nhiên mà sâu sắc,
tinh tế.
 Ngôn ngữ đặc sắc,sinh động, mang đậm chất khẩu ngữ,
gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày của người nông dân.

2. Nội dung
Truyện thể hiện chân thực, sinh động
tình cảm yêu làng quê thống nhất với
lòng yêu đất nước ở nhân vật ông Hai.