CHƯƠNG IV:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC

Tại sao khi đẩy nhẹ
cửa, tay ta đặt xa
các bản lề của cánh
cửa (hình a) thì mở
cửa sẽ dễ dàng
hơn khi đặt tay gần
bản lề (hình b)?

BÀI 18:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA
LỰC.
MOMENT LỰC
I-Lực có thể làm quay vật
II-Moment lực

BÀI 18:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC.
MOMENT LỰC

I-Lực có thể làm quay vật
Thí nghiệm
- Chuẩn bị

Thanh nhựa đục lỗ
cách đều

Giá thí nghiệm

Quả nặng
có móc treo

BÀI 18:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC.
MOMENT LỰC

I-Lực có thể làm quay vật
Thí nghiệm
- Tiến hành

B1: Gắn thanh nhựa lên giá
tại trục quay O sao cho thanh
nằm cân bằng theo phương
ngang.
B2: Lần lượt treo quả nặng
vào các vị trí A, O, C trên
thanh.

Câu hỏi
Câu 1: Treo quả nặng vào vị trí nào
thì thanh quay, vào vị nào thì thanh
không quay?
Trả lời
Treo quả nặng vào vị trí A, C thì thanh
quay.
Treo quả nặng vào vị trí vào vị trí O thì
thanh không quay.

Câu hỏi
Câu 2: Mô tả tác dụng làm quay
của lực khi treo quả nặng vào
điểm A, điểm C.
Trả lời
Khi treo quả nặng vào điểm A
thanh quay ngược chiều kim đồng
hồ quanh trục O.
Khi treo quả nặng vào điểm C thanh
quay cùng chiều kim đồng hồ quanh
trục O.

Câu hỏi

Lấy tay tác dụng vào cánh cửa các lực khác nhau theo chiều mũi tên biểu
diễn như hình. Đường chứa mũi tên biểu diễn lực còn gọi là giá của lực.
Trường hợp nào lực làm quay cánh cửa?

a) Lực tác dụng có
giá cắt trục quay

b) Lực tác dụng có giá
song song trục quay

c) Lực tác dụng có giá không
song song, không cắt trục quay

Trả lời

Trường hợp 18.2c lực tác dụng
có giá không song song và không
cắt trục quay có tác dụng làm
quay cánh cửa.

Câu hỏi
Vị trí tác dụng lực nào trong Hình 18.3
có thể làm cho tay nắm cửa quay
quanh trục của nó? Vị trí nào làm tay
nắm cửa không quay quanh trục của
nó?

A

B

C

Trả lời
Hình 18.3
Vị trí tác dụng lực ở điểm B và C có thể
làm cho tay nắm cửa quay quanh trục
của nó.
Vị trí tác dụng lực ở điểm A không làm cho tay nắm cửa quay quanh trục của
nó.

BÀI 18:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC.
MOMENT LỰC

I-Lực có thể làm quay vật
Thí nghiệm
Kết luận: Khi lực tác dụng vào vật có giá không song song hay
không cắt trục quay thì sẽ làm quay vật.

Tay người tác dụng
lực như thế nào thì
cánh cửa không
quay?
- Lực song song
với trục quay
- Lực có giá cắt với
trục quay

BÀI 18:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC.
MOMENT LỰC

I-Lực có thể làm quay vật
II-Moment Lực
Thí nghiệm
- Chuẩn bị

Thanh nhựa đục lỗ
cách đều

Giá thí nghiệm

Quả nặng
có móc treo

BÀI 18:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC.
MOMENT LỰC

I-Lực có thể làm quay vật
II-Moment Lực
Thí nghiệm
- Chuẩn bị
- Tiến hành

Vị trí treo quả nặng
Treo đồng thời 2 quả nặng giống nhau vào 2 điểm A và C
Treo 2 quả nặng vào điểm A và 1 quả nặng vào điểm C
Treo 1 quả nặng vào điểm B và 1 quả nặng vào điểm C

Trạng thái của
thanh ngang
Cân bằng
Quay ngược chiều
kim đồng hồ
Quay cùng chiều
kim đồng hồ

Câu hỏi
1. Tác dụng làm quay của lực phụ thuộc vào độ lớn của lực như thế nào?

Trả lời
Độ lớn của lực càng lớn thì tác dụng làm quay của lực càng lớn.

Câu hỏi
2. Giá của lực càng xa trục quay thì tác dụng làm quay của lực thay đổi
như thế nào?

Trả lời
Giá của lực càng xa trục quay thì tác dụng làm quay của lực càng lớn.

Tác dụng làm quay của lực lên một vật quanh một trục hay một điểm cố
định được đặc trưng bằng moment lực

Lực càng lớn, moment lực
càng lớn, tác dụng làm quay
càng lớn

Giá của lực xa trục quay,
moment lực càng lớn, tác
dụng làm quay càng lớn

BÀI 18:

TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC.
MOMENT LỰC

I-Lực có thể làm quay vật
II-Moment Lực
Thí nghiệm
Kết luận: Tác dụng làm quay của lực lên một vật quanh một trục
hay một điểm cố định được đặc trưng bằng moment lực.
- Lực càng lớn, moment lực càng lớn, tác dụng làm quay càng
lớn.
- Giá của lực xa trục quay, moment lực càng lớn, tác dụng làm
quay càng lớn.

Nêu các ví dụ trong thực tế cần làm tăng
momentlực bằng cách:
a) Tăng độ lớn của lực
b) Tăng khoảng cách từ trục
quay đến giá
c) Tăng đồng thời cả hai

Lực càng lớn, càng dễ mở cửa

Tác dụng lực càng xa càng dễ xoay

Vừa tăng lực vừa đặt lực xa bản lề,
càng dễ mở cửa

Câu hỏi

So sánh moment của lực F1, moment của lực F2 trong
các Hình 18.4a và Hình 18.4b.

Hình 18.4
F1 = F2
Giá của lực F2 cách xa trục quay hơn lực F1
→ tác dụng làm quay của lực F2 lớn hơn
→ moment của lực F2 lớn hơn moment của lực F1

Câu hỏi

So sánh moment của lực F1, moment của lực F2 trong
các Hình 18.4a và Hình 18.4b.

Hình 18.4
F2 > F1
Giá của lực F2 cách trục quay bằng giá của lực F1 cách trục quay
→ tác dụng làm quay của lực F2 lớn hơn
→ moment của lực F2 lớn hơn moment của lực F1

Câu hỏi
Lực tác dụng ở vị trí nào có thể làm
cho tay nắm cửa quay dễ dàng hơn?

A

Trả lời
Lực tác dụng ở vị trí C làm cho tay nắm
cửa quay dễ dàng quanh trục hơn ở vị
trí B vì vị trí C ở xa trục quay hơn vị trí B.

Hình 18.3

B

C

Đến giờ câu cá rồi.
Các cháu giúp ông
nhé ^_^
PLAY

1. Mômen lực tác dụng lên vật là đại lượng:
A. đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực.
B. véctơ.
C. để xác định độ lớn của lực tác dụng.
D. luôn có giá trị âm.

A

B

C

D

2. Khi lực tác dụng vào vật có giá không song song và không cắt
trục quay thì sẽ?
A. Làm vật đứng yên.
B. Làm quay vật.
C. Không tác dụng lên vật.
D. Vật tịnh tiến.

A

B

C

D

3. Điền vào chỗ trống: "Khi lực tác dụng càng
xa trục quay, moment lực ......... và tác dụng
làm quay càng mạnh”.
A. càng bé.
B. càng lớn.
C. thay đổi.
D. không bị ảnh hưởng.

A

B

C

D

4. Ở trường hợp nào sau đây, lực có tác dụng làm vật rắn quay quanh trục?
A. lực có giá nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục quay và cắt trục quay.
B. lực có giá song song với trục quay.
C. lực có giá cắt trục quay.
D. lực có giá nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục quay và không cắt trục quay.

A

B

C

D

5. Điền vào chỗ trống: "Độ lớn của moment lực ……… với độ lớn
của lực và khoảng cách từ điểm tác dụng của lực đến trục quay”.
A. tỉ lệ thuận.
B. tỉ lệ nghịch.
C. bằng.
D. không có đáp án đúng.

A

B

C

D

Ông cảm ơn các
cháu giúp ông
câu cá nha ^^

VẬN DỤNG
Câu 1: Giải thích cách tác dụng lực khi bắt đầu đạp pê – đan để xe
đạp có thể chuyển động.

Chân tác dụng lên pê – đan một lực có phương thẳng đứng
hướng xuống dưới, vuông góc với pê – đan làm đùi đĩa quay
quanh trục, giúp đĩa và xích chuyển động kéo theo bánh líp xe
chuyển động làm bánh xe quay.

VẬN DỤNG
Câu 2: Khi tháo các đai ốc ở các
máy móc, thiết bị người thợ cần
dùng dụng cụ gọi là cờ lê
a) Chỉ ra vật chịu lực tác dụng
làm quay và lực làm quay vật
trong trường hợp này
b) Nếu ốc quá chặt cần gắn thêm 1 đoạn ống thép để nối dài thêm
cán cờ lê. Giải thích cách làm này

VẬN DỤNG
Câu 2: Khi tháo các đai ốc ở các
máy móc, thiết bị người thợ cần
dùng dụng cụ gọi là cờ lê
a) Chỉ ra vật chịu lực tác dụng
làm quay và lực làm quay vật
trong trường hợp này

a) Vật chịu lực tác dụng làm
quay là: cờ lê
Lực làm quay vật là: lực của
tay người

VẬN DỤNG
Câu 2: Khi tháo các đai ốc ở các
máy móc, thiết bị người thợ cần
dùng dụng cụ gọi là cờ lê
b) Nếu ốc quá chặt cần gắn thêm
1 đoạn ống thép để nối dài thêm
cán cờ lê. Giải thích cách làm này
b) Nếu ốc quá chặt cần gắn thêm 1 đoạn ống thép để nối dài thêm
cán cờ lê để tăng khoảng cách từ trục quay đến giá của lực,
moment lực tăng, tác dụng làm quay tăng, dễ tháo ốc

NHIỆM VỤ Ở NHÀ
- Ghi các các kiến thức đã học.
- Chuẩn bị trước bài 19.