CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN
VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

THỬ TÀI
CỦA BẠN

Nằm ở phía Bắc
nước ta
Nơi du lịch nghỉ
dưỡng nổi tiếng
Nơi có nhiều
ruộng bậc thang

Đây là địa danh nào?

Tiết 71, 72, 73:

LẶNG LẼ SA PA
__Nguyễn Thành Long___

NỘI DUNG BÀI HỌC
i. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu văn bản
III. Tổng kết

I

TÌM HIỂU CHUNG

1

Tác giả

Dựa vào phần chuẩn bị ở nhà,
hãy trình bày thông tin về tác
giả Nguyễn Thành Long và
truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa

1
2
3
Nguyễn Thành Long

4

Nguyễn Thành Long (1925-1991), quê tỉnh
Quảng Nam
Ông thường viết về công cuộc xây dựng CNXH
ở miền Bắc những năm 60-70 của TK XX
Văn của ông ánh lên vẻ đẹp con người, khiến
chúng ta như thấy tâm hồn được thanh lọc và
thêm yêu cuộc sống
Ông còn viết báo, làm biên tập và dịch 1 số tác
phẩm nổi tiếng của VHNN

I

TÌM HIỂU CHUNG

1

Tác giả

Một số tác phẩm: Bát cơm cụ Hồ (1955), Giữa trong xanh
(1972), Lí Sơn mùa tỏi(1980)…

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Đọc – tìm hiểu chú thích

- Tam thất: Cây dược liệu, cùng họ với cây nhân sâm, chỉ trồng được ở một số vùng
núi cao, khí hậu mát, trồng lâu năm mới có củ, củ dùng làm thuốc bổ dưỡng và chữa
bệnh.

Thị xã Sa Pa nằm ở phía tây tỉnh Lào Cao.
Sa Pa

Dãy Hoàng Liên Sơn

Đỉnh Yên Sơn cao 2600m

Khí tượng: là ngành khoa
học chuyên nghiên cứu về
khí hậu, thời tiết nhằm
theo dõi và dự báo khí
hậu, thời tiết

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Vào mùa hè 1970, là kết quả của
chuyến đi thực tế ở Lào Cai

Hoàn cảnh ra đời
Truyện trích từ “ Giữa trong xanh” 1972

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm
Đảo ngữ “ lặng lẽ” → mở ra hình
ảnh Sa Pa với vẻ đẹp êm đềm,
thanh tĩnh và thơ mộng.

Ý nghĩa nhan đề
“Lặng lẽ Sa Pa”

Gợi liên tưởng đến những con
người trên mảnh đất Sa Pa → ẩn
sâu trong sự lặng lẽ của cảnh vật
là những con người lao động thầm
lặng, say mê, không cần được ca
tụng để cống hiến cho quê hương.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Thể loại

Lặng lẽ Sa Pa

PTBĐ
Nhân vật

Ngôi kể

Truyện ngắn
Tự sự (miêu tả, biểu cảm,
nghị luận)
Anh thanh niên, ông họa sĩ, cô kĩ
sư, bác lái xe và những người
chỉ xuất hiện qua lời kể của anh
TN
Ngôi thứ 3, điểm nhìn trần thuật
từ NV ông họa sĩ

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Bố cục
Từ đầu→anh ta kia: Sự xuất hiện của anh TN qua lời kể
của bác lái xe

1
2
3

Tiếp theo→ có vật gì như thế: Cuộc gặp gỡ giữa anh
TN với ông họa sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe
Còn lại: Cuộc chia tay đầy xúc động

TÌM HIỂU CHUNG

I
2

Tác phẩm

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư, bác
lái xe với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi
Yên Sơn ở Sa Pa.
Ý nghĩa tình huống truyện:
Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để tác giả khắc
hoạ "bức chân dung" nhân vật chính một cách tự nhiên, khách
quan và tập trung, qua sự quan sát của các nhân vật khác và
qua chính lời lẽ, hành động của anh.
+ Đồng thời, qua bức chân dung của người thanh niên, qua sự
cảm nhận của các nhân vật khác về anh và những người như
anh, tác giả đã làm nổi bật được chủ đề của tác phẩm

II

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sa Pa:

- Sa Pa bắt đầu với những rặng đào.
- Những đàn bò lang cổ …
- Nắng ... len tới, đốt cháy rừng cây Tìm những câu văn miêu tả
tranh thiên nhiên Sa Pa?
- Những cây thông …màu xanh của bức
rừng.
Em có nhận xét gì về nghệ
- Mây bị nắng xua, cuộn tròn … lăn ...thuật
luồnmiêu
cả vào
gầm
xe.
tả của
tác giả?
- ... nắng đã mạ bạc cả con đèo, ... như một bó đuốc lớn.
 Vài nét chấm phá, nghệ thuật nhân hóa, so sánh, ngôn ngữ đặc sắc.
 Vẻ đẹp thiên nhiên Sa Pa độc đáo, tươi sáng, thơ mộng, đầy sức sống.
=> Tình yêu thiên nhiên của tác giả.

Sa Pa bắt đầu với
những rặng đào.

[…] Và với những đàn
bò lang cổ có đeo
chuông ở các đồng cỏ
trong lũng hai bên
đường.

"Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông chỉ
cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái
nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa
cà lên trên màu xanh của rừng.

2 Vẻ đẹp con người ở Sa Pa

a. Nhân vật anh thanh niên
­
­
­
­

Họ tên:
Tuổi: ………………………….
Hình dáng:
Nhận xét về sự xuất hiện của anh:

2 Vẻ đẹp con người ở Sa Pa

a. Nhân vật anh thanh niên
- Họ tên: không cụ thể (anh thanh niên)
- Tuổi: 27 tuổi
- Hình dáng: nhỏ bé, nét mặt rạng rỡ
- Sự xuất hiện:
+ Không xuất hiện từ đầu câu chuyện
+ Xuất hiện qua lời kể của nhân vật bác lái
xe.
 Sự đánh giá khách quan

a. Nhân vật anh thanh niên
* Hoàn cảnh sống:
Hoàn
cảnh
sống

Sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao
2600m, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh
lẽo.

Máy đo mưa của trạm
Khí tượng

Máy đo gió

* Nơi ở của anh thanh
niên
Đọc thông tin sgk,
em hãy nêu nơi ở và
cách sống của anh
thanh niên?

- Nơi ở: sạch sẽ, gọn gàng với một chiếc giường
con, một bàn học và một giá sách.
- Cách sống: nuôi gà, trồng rau, đọc sách và tự học.

*công việc và suy nghĩ về
công việc
Em hãy nêu công
việc hàng ngày của
anh thanh niên?

Công
việc

Làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu
(nhiệm vụ: đo gió, mưa, nắng, tính mây, đo
chấn động mặt đất ... để dự báo thời tiết phục
vụ sản xuất, chiến đấu).

 Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận và chính xác cao. Dù vất vả,
khó khăn nhưng anh thanh niên vẫn yêu nghề, có tinh thần trách
nhiệm cao.
.

Em có suy nghĩ gì
về công việc của
anh thanh niên?

- Suy nghĩ về công việc:
• Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi.
• Anh luôn nghĩ: mình sinh ra là gì, mình đẻ ở
đâu, mình vì ai mà làm việc.
• Anh khâm phục những con người lao động
khác: Ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa: ngồi im rình
xem ong lấy phấn thụ phấn, đồng chí nghiên
cứu khoa học đang làm bản đồ sét.
=> Một người nghiêm túc trong công
việc, biết trân trọng những người xung
quanh mình.

* Phẩm chất, nét đẹp

* Lòng yêu
nghề và tinh
thần trách
nhiệm cao
đối với công
việc, sống
có lí tưởng

Làm việc 1 mình trên đỉnh núi
cao lạnh cóng với mưa tuyết,
gió rét nhưng chưa bao giờ bỏ
“ốp”.
Ý thức về công việc tuy nhỏ bé
nhưng liên quan đến công việc
chung của đất nước, của mọi
người: “Huống chi… vì ai mà
làm việc”
Coi công việc là niềm vui, lẽ
sống, là bạn: “Khi ta làm việc,
ta với công việc là đôi… chứ
cất nó đi cháu buồn chết mất”

* Biết tạo
ra một cuộc
sống nề
nếp, tự tìm
niềm vui
cho mình.

Chủ động sắp xếp cho mình
1 cuộc sống ngăn nắp: “ một
căn nhà ba gian sạch sẽ, với
bàn ghế, sổ sách, …máy bộ
đàm”

Ngoài công việc anh còn
trồng hoa, nuôi gà, đọc sách.

* Cởi mở,
chân thành
và luôn
quan tâm
đến người
khác

Anh rất quý trọng mọi
người, mừng rỡ khi có khách
đến thăm nhà.

Anh tặng cho cô kĩ sư bó
hoa, biếu vợ bác lái xe củ
tam thất để bồi dưỡng sau
khi ốm, tặng mọi người làn
trứng ăn trưa.

Anh cảm thấy công việc
mình làm thật là nhỏ bé.

* Con
người
khiêm tốn.

Anh đã từ chối khi ông họa
sĩ có ý định vẽ chân dung
mình và giới thiệu cho ông
người mà anh cho là đáng vẽ
hơn mình.

* Phẩm chất, nét đẹp
Lòng
yêu
nghề
và
tinh
thần
trách
nhiệm cao
đối
với
công việc.

Biết tạo ra
một
cuộc
sống
nền
nếp, tự tìm
niềm
vui
cho mình.

Cởi
mở,
chân thành
và
luôn
quan tâm
đến người
khác.

Con người
khiêm tốn

 Anh thanh niên là chân dung con người lao động trong
thời kì mới: có lí tưởng sống cao đẹp, hết lòng cống hiến
cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong những nét đẹp ở anh
thanh niên, em ấn tượng
hoặc ngưỡng mộ nét đẹp
nào nhất ? Vì sao ? Hãy
trình bày dưới dạng một
đoạn văn (khoảng 10 câu)

2. Các nhân vật khác

Tìm hiểu các nhân vật khác bằng cách
hoàn thiện bảng sau:
Nhân vật
Ông hoạ sĩ
Cô kỹ sư
Một số nhân vật khác

Chi tiết

Nhận xét chung

a. Ông hoạ sĩ

- Một con người hết lòng vì nghệ thuật: đi thực tế trước khi về hưu, yêu
mến anh thanh niên liền đem giấy bút ra phác họa anh ngay…
- Cảm xúc của người họa sĩ già trước anh thanh niên
•Xúc động mạnh khi nhìn thấy người con trai tầm vóc bé nhỏ, khuôn mặt
rạng rỡ.
•Ngạc nhiên khi nhìn thấy hình ảnh anh thanh niên đang hái hoa rồi tặng
cho cô kỹ sư.
•Cảm thấy người con trai làm ông nhọc quá.
- Sau cuộc trò chuyện với anh thanh niên:
•Ông bày tỏ ý định muốn vẽ bức chân dung về anh.
•Nhận ra rằng nghệ thuật, hội hoạ bất lực trong hành trình cuộc đời. Vẽ
là công việc khó nhọc, gian nan.
=> Một con người biết trân trọng những người lao động.

b. Cô kỹ sư
- Tính cách dễ gần, hồn nhiên và lãng mạn: trông thấy anh thanh niên
đang hái hoa, quên mất e lệ chạy đến bên anh, nhận lấy bó hoa mà
anh đã cắt.
- Cô yêu mến bác họa sĩ và anh thanh niên: chăm chú lắng nghe câu
chuyện của anh, cố tình để lại chiếc khăn tay làm tin nhưng bị anh vô
tình ngây ngô trả lại...
- Sau cuộc gặp gỡ với anh thanh niên, càng thêm tin tưởng vào quyết
định của bản thân.
=> Một con người trẻ trung, giàu nhiệt huyết nhưng chưa có
nhiều kinh nghiệm thực tế.

c. Một số nhân vật khác
- Ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa: tỉ mỉ quan sát ong thụ phấn,
tận tâm với công việc, tự tay thụ phấn cho cây su hào, nghiên
cứu ra giống cây su hào chất lượng.
- Nhà nghiên cứu sét: cứ trời sét là chạy ra quan sát, liên tục
trong 11 năm, không màng chuyện hạnh phúc cá nhân.
=> Họ chỉ hiện lên qua lời kể của anh thanh niên, nhưng
đó đều là những con người say mê công việc của mình.

* Nhận xét chung
 Hình ảnh của những con người lao động
bình thường nhưng đầy nhiệt huyết, say
mê làm việc sáng tạo.
 Đại diện cho lớp người đang ngày đêm
cống hiến cho đất nước.

3. Chất trữ tình trong văn bản

Chất trữ tình trong văn bản
Vẻ đẹp của
thiên nhiên
Sapa

Vẻ đẹp của người
lao động ở Sapa
(suy nghĩ, việc làm,
lối sống.)

 Với giọng văn nhẹ nhàng, ngôn ngữ trong sáng giàu
chất thơ, tác giả đã giúp người đọc cảm nhận được chất
trữ tình trong LLSP qua vẻ đẹp của thiên nhiên SaPa và

III. Tổng kết