MÔN VẬT LÝ 9

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu1:Làm thế nào để tạo ra từ phổ của
nam châm thẳng?
Câu 2: Chiều của đường sức từ của thanh
nam châm thẳng như thế nào?

Câu hỏi: Hãy dùng mũi tên chỉ chiều đường
sức từ tại các vị trí 1,2,3,4 trong hình vẽ
sau và ghi tên từ cực của nam châm?

1

N S

2 



S

N

3



4

I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ
DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA:

1.Thí nghiệm

Rắc đều một lớp mạt sắt trên tấm nhựa có luồn sẵn các vòng
dây của một ống dây dẫn có dòng điện chạy qua. Rồi gõ nhẹ
tấm nhựa

Goõ
nheï

+

-

12 V

C1 .So sánh với từ phổ của thanh nam châm và từ

phổ vừa tạo thành của ống dây có dòng điện chạy
qua có gì giống nhau, khác nhau?

* Giống nhau: Phần từ phổ ở bên ngoài ống dây có dòng
điện chạy qua và bên ngoài nam châm giống nhau.
* Khác nhau: Trong lòng ống dây cũng có các đường
mạt sắt sắp xếp gần như song song với nhau.

C2:
xeùt n
hình
nglaø
caùnhöõ
c ñöôø
g söùncgtöøcong
? kheùp kín
C2:Nhaä
Caùnc ñöôø
g söùdaï
c töø
ngnñöôø

+

-

12 V

C3:
t chieà
u cñöôø
g nsöù
ôûohai
ñaàut oá
ngu daâ
sonvôù
C3:Nhaä
Caùnc xeù
ñöôø
ng söù
töø ncuø
g cñitöøvaø
ôû moä
ñaà
vaøycuø
gi
ôûñihai
thanh
racöï
ôû cñaàcuûuacoø
n laïi.nam chaâm.
3

4

S

1

N

5

2

6

+

12 V

Ống dây có dòng điện chạy qua cũng có hai cực
như một nam châm thẳng

2. Kết luận :
a) Phần từ phổ bên ngoài ống dây có dòng điện chạy
qua và bên ngoài thanh nam châm(1) giống nhau
………… .Trong lòng ống dây cũng có các đường
song (2)…………..
song
sức từ, được sắp xếp gần như
với
nhau.
b) Đường sức từ của ống dây là những đường(3)
cong khép kín.
……………….
c) Giống như thanh nam châm, tại hai đầu ống dây,
đi vào
các đường sức từ có chiều cùng (4)………một
đầu
đi ra ở đầu kia.
và cùng (5)……

II. QUY TẮC NẮM TAY PHẢI:

1. Chiều của đường sức từ của ống dây có dòng
điện chạy qua phụ thuộc vào yếu tố nào?

I
-

6V

+

Chiều đường sức từ của ống dây phụ thuộc
vào gì?

S

N

++

N
-

12 V

S

-

+
12 V

*Kết luận: Chiều đường sức từ của ống dây phụ
thuộc vào chiều của dòng điện chạy qua các vòng
dây.

2. Quy tắc nắm tay phải :
 Phát

biểu :

- Nắm bàn tay phải
- Sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều
dòng điện chạy qua các vòng dây
- Ngón tay cái choãi ra chỉ chiều các đường
sức từ trong lòng ống dây

Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón
tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các
vòng dây

Nắm bàn tay phải
- Sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng
điện chạy qua các vòng dây
- Ngón tay cái choãi ra chỉ chiều các đường
sức từ trong lòng ống dây

S

N

Chiều đường sức từ

A

N

B

S

Chiều đường sức từ
Chiều
dòng
điện

A

B
S

Chiều
dòng
điện

Chiều đường sức từ

N

S

dòng

N

Chiều đường sức từ

điện

B

Chiều

A

III. VẬN DỤNG
C4: Cho ống dây AB có dòng
điện chạy qua. Một nam
châm thử đặt ở đầu B của
ống dây, khi đứng yên nằm
định hướng như hình vẽ. Xác
định tên các cực từ của ống
dây.

S

N

C5: Trên hình vẽ có một kim nam châm bị vẽ
sai chiều. Hãy chỉ ra đó là kim nam châm nào
và vẽ lại cho đúng. Dùng qui tắc nắm tay phải
xác định chiều dòng điện chạy qua các vòng
dây.

C6: Trên hình vẽ cho biết chiều dòng điện
chạy qua các vòng dây. Dùng quy tắc nắm
tay phải để xác định tên các từ cực của ống
dây.
N

S
I

Củng cố:
1. Hãy ghép nối các câu sau:

A. Từ phổ là
B. Chỗ nào đường sức
từ dày thì
C. Hai đầu ống dây có
dòng điện chạy qua
D. Chiều đường sức từ
của ống dây

1. phụ thuộc vào chiều
của dòng điện chạy
qua các vòng dây.
2. từ trường mạnh, chỗ
nào thưa thì từ
trường yếu
3. hình ảnh cụ thể về
các đường sức từ.
4. cũng là hai từ cực

Củng cố:
2. Quy tắc NẮM TAY PHẢI dùng để làm gì?

A.Xác định chiều đường sức từ của nam châm
thẳng.
B. Xác định chiều đường sức từ của dây dẫn có
hình dạng bất kì
C. Xác định chiều đường sức từ của ống dây có
dòng điện chạy qua.
D. Xác định chiều đường sức từ của dây dẫn thẳng
có dòng
thẳng
có điện
dòngchạy
điệnqua.
chạy qua.

Củng cố:
3. Chọn câu sai
A. Hai đầu của ống dây cũng là hai từ cực.
B. Đường sức từ của ống dây là những đường
cong không khép kín.
C. Trong lòng ống dây cũng có các đường sức từ
được sắp xếp gần như song song với nhau.
D. Tại hai đầu của ống dây, các đường sức từ
cũng có chiều cùng đi vào một đầu và cùng đi
ra ở đầu kia.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

•Làm các bài tập từ bài 24.1 đến bài 24.5
SBT trang 29, 30
•Chuẩn bị bài 25: sự nhiễm từ của sắt,
thép – Nam châm điện.
•Lưu ý vì sao người ta dùng lõi sắt non để
chế tạo nam châm điện