Dòng sông nào được
nhắc tên trong bài
hát? Em biết gì về
dòng sông đó?

Sông Mê Kông là một trong những con sông
lớn nhất trên thế giới, bắt nguồn từ cao nguyên
Thanh Tạng. Nơi sông bắt nguồn thuộc tỉnh Thanh
Hải, chảy qua Vân Nam Trung Quốc, qua các
nước Lào, Myanma, Thái Lan, Campuchia và đổ
ra Biển Đông ở Việt Nam.
Đoạn sông Mê Kông chảy qua Việt Nam
được gọi là sông Cửu Long. Sông Mê Kông đã tạo
nên vùng ĐBSCL – đồng bằng lớn nhất nước ta,
mang lại nguồn lợi kinh tế nông nghiệp vô cùng lớn.
Cửu Long là tài sản thiên nhiên đáng tự hào của
người dân Việt Nam.

CỬU LONG GIANG TA ƠI
Nguyên Hồng

I.

TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
- Tên khai sinh: Nguyễn Nguyên Hồng
(1918 – 1982)
- Quê quán: Nam Định
- Ông sống chủ yếu ở thành phố cảng Hải Phòng.
- Nguyên Hồng sáng tác ở nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu
thuyết, hồi kí, thơ, v.v…
- Các tác phẩm tiêu biểu: Những ngày thơ ấu (hồi kí), Bỉ vỏ
(tiểu thuyết), Trời xanh (thơ), Cửa biển (tiểu thuyết), Bước
đường viết văn (hồi kí), v.v…
- Trang viết của Xuân Hồng tràn đầy cảm xúc chân thành, mãnh
liệt với con người và cuộc sống.

2. Tác phẩm
a) Đọc và tìm hiểu chú thích
b) Văn bản

Phần 1: Từ đầu đến “cây số mông mênh”
(Dòng sông Mê Kông từ trang sách tuổi thơ

- Xuất xứ: Trích trong tập thơ “Trời xanh”
(1960)
- Thể loại: Thơ tự do

BỐ CỤC

- PTBĐ chính: Biểu cảm

Từ “Mê Kông chảy”…đến “chia cắt” (Vẻ
đẹp của dòng sông Mê Kông và con người
Nam Bộ trong thực tế xây dựng và bảo vệ
quê hương.

- Ý nghĩa nhan đề: Tiếng gọi yêu thương, tha
thiết dòng Cửu Long Giang, đồng thời thể hiện
ý thức sở hữu, niềm tự hào dân tộc.

Phần còn lại (Những suy tư, chiêm nghiệm
của tác giả).

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1.

Dòng sông Mê Kông từ trang sách tuổi thơ

+ Tấm bản đồ rực rỡ: tượng trưng cho tổ quốc thiêng
liêng, hiện lên đẹp đẽ lạ kì dưới con mắt háo hức, say mê
chiếm lĩnh tri thức của người học trò.

NỘI QUY
+ Tất cả các thành
viên đều tham gia
thảo luận
+ Tuân thủ nguyên tắc
thời gian
+ Chỉ một người nói
trong nhóm tại một
thời điểm

+ Gậy thần tiên, cánh tay đạo sĩ: hình ảnh ẩn dụ chỉ cây
thước và người thầy qua con mắt thần tượng, ngưỡng mộ
của học trò.
Người thầy như có phép lạ chắp cánh ước mơ cho học
trò được khám phá núi sông tuyệt vời của tổ quốc

NỘI DUNG
Câu 1. Em hiểu như thế nào về những
h/a sau:
+ Tấm bản đồ rực rỡ
+ Gậy thần tiên, cánh tay đạo sĩ

+ Tim đập mạnh, hồn ngây không sao hiểu…: Dòng sông
Mê Kông hiện lên kì vĩ, lớn lao quá sức tưởng tượng,
trước con mắt ngạc nhiên, thán phục của người học trò

Câu 2. Người học trò cảm nhận như thế
nào về dòng sông Mê Kông qua bài
giảng của thầy giáo?

NỘI QUY
+ Chỉ được đặt câu hỏi sau khi Nhóm chuyên gia đã trình
bày xong.
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
+ Chỉ một người nói tại một thời điểm
2. Vẻ đẹp của dòng sông Mê Kông và con người + Tuân thủ nguyên tắc thời gian
Nam Bộ trong thực tế xây dựng và bảo vệ quê
“Ta đi…bản đồ không nhìn nữa”
hương
“Ta cởi áo lội dòng sông ta hát
Mê Kông chảy, Mê Kông cũng hát
* 14 câu thơ: Từ “Mê Kông chảy”…. “chân trời
buồm trắng”
Cậu học trò đã lớn, không chỉ thấy sông MK

VÒNG 1
CHUYÊN GIA NÓI

trong bài giảng của thầy, mà hăm hở bước vào dòng
sông mơ ước, vào đất trời tổ quốc để lao động và
chiến đấu.

VÒNG 2
CHUYÊN GIA TRẢ LỜI

+ Phù sa nổi váng
+
Ruộng
bãi
Mê
Không
trồng
không
hết
2. Vẻ đẹp của dòng sông Mê Kông và con
lúa
người Nam Bộ trong thực tế xây dựng và bảo + Tôm cá ngợp thuyền
vệ quê hương
+ Sầu riêng thơm dậy, lòng dừa trĩu
* 7 câu thơ tiếp theo: Từ “Nam Bộ” đến “lòng quả…
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

dừa trĩu quả”
- Vào đến mảnh đất Việt Nam, dòng sông mang
vẻ đẹp trù phú, giàu có vô hạn.
- Nghệ thuật tu từ liệt kê, kết hợp với các động
từ mạnh, tính từ đặc tả đã cho thấy nguồn tài
nguyên quý giá, vô hạn mà dòng Cửu Long
Giang đã đem đến cho chúng ta.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
2. Vẻ đẹp của dòng sông Mê Kông và con
người Nam Bộ trong thực tế xây dựng và bảo
vệ quê hương
* Mười câu thơ tiếp: Từ “Mê Kông quặn đẻ”

Mê Kông quặn đẻ
Chín nhánh sông vàng
Nông dân Nam Bộ gối đất nằm sương
Mồ hôi vã bãi lau thành đồng lúa
Thành những tên đọc lên nước mắt đều muốn ứa
Những Hà Tiên, Gia Định, Long Châu
Những Gò Công, Gò Vấp, Đồng Tháp, Cà Mau
Những mặt đất
Cha ông ta nhắm mắt
Truyền cháu con không bao
VẺ ĐẸP CỦA
DÒNG MÊ
KÔNG

đến “không bao giờ chia cắt”
- Đón nhận sự ưu ái từ sông mẹ Mê Kông,
người dân Nam Bộ không ngại gian nan, cực
nhọc cùng bùn đất để xây dựng quê hương.
Họ còn là những con người biết đoàn kết để
gìn giữ đất đai, sông núi cha ông để lại

SỰ TRÙ PHÚ,
MÀU MỠ

CON NGƯỜI
NAM BỘ
YÊU NƯỚC
VÀ
KHÔNG NGẠI
GIAN KHỔ

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

3. Những suy tư, chiêm nghiệm của tác giả
- Đoạn thơ cuối là những suy tư của tác giả về quá khứ, hiện
tại. Giọng điệu thơ trở nên thâm trầm, sâu lắng, buồn vui xen
lẫn tự hào.
- Những suy tư của tác giả:
+ “Ta đã lớn, Thầy giáo già đã khuất”:
Câu thơ diễn tả sự trôi chảy của thời gian, man mác một nỗi
buồn, nỗi nhớ. Hình ảnh thầy giáo không còn to lớn như một
đạo sĩ, mà kết đọng lại thành một kỉ niệm đẹp không thể phai
mờ.
+ Thước bảng to nay thành cán cờ sao”:
Cây thước, tấm bảng năm xưa cùng bao tri thức tuyệt vời trong
bài giảng của thầy đã chắp cánh cho thế hệ học trò trưởng thành
đứng lên xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
+Những tên làm man mác tuổi thơ xưa/ Đã thấm máu của bao
hồn bất tử:
Tác giả thể hiện niềm tự hào và biết ơn sâu sắc những người đã
ngã xuống

Ta đã lớn
Thầy giáo già đã khuất
Thước bảng to nay thành cán cờ sao
Những tên làm man mác tuổi thơ xưa
Đã thấm máu của bao hồn bất tử

TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Lối viết tự sự kết hợp biểu
cảm, giọng điệu phong phú gợi
nhiều cảm xúc cho người đọc
- Sử dụng hình ảnh sinh động,
giàu tính hình tượng
- Sử dụng thành công các biện
pháp tu từ: ẩn dụ, so sánh, nhân
hoá, liệt kê.

2. Nội dung
Bài thơ thể hiện tình yêu tha
thiết, niềm tự hào vô hạn của tác
giả với dòng sông Mê Kông, với
quê hương, đất nước.

LUYỆN TẬP
Viết 5 đến 7 câu văn chia sẻ những cảm nhận của em về tình yêu của tác giả
đối với dòng Mê Kông, với quê hương đất nước được thể hiện trong toàn bài
thơ. (Chính là mạch cảm xúc liên kết toàn bài thơ)

CỦNG CỐ, MỞ RỘNG
HS được chọn một trong 2 nhiệm vụ sau:
1. Tìm đọc một vài bài thơ trong tập thơ “Trời xanh” của
Nguyên Hồng, ghi chép vào sổ tay văn học và chia sẻ cảm
nhận.
2. Sưu tầm một số bài thơ viết về thiên nhiên, đất nước cùng
giai đoạn với bài “Cửu Long Giang ta ơi” của Nguyên Hồng,
ghi chép và sổ tay văn học và chia sẻ cảm nhận.

CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM