Chuyên đề:

Rèn kĩ năng làm bài văn nghị luận về một
sự việc, hiện tượng đời sống.

• Nghị luận văn học:
•
+ Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc
đoạn trích.
•
+ Nghị luận về bài thơ hoặc đoạn thơ
• Nghị luận xã hội:
•
+ Nghị luận về vấn đề là sự việc, hiện
tượng đời sống.
•
+ Nghị luận về vấn đề là tư tưởng đạo lí.

NghÞ luËn vÒ mét sù viÖc, hiÖn tư­îng ®êi sèng x· héi lµ
bµn vÒ mét sù viÖc, hiÖn tư­îng cã ý nghÜa ®èi víi x· héi,
®¸ng khen, ®¸ng chª hay cã vÊn ®Ò ®¸ng suy nghÜ.
- Yªu cÇu vÒ néi dung: ph¶i nªu râ sù viÖc, hiÖn tư­îng cã
vÊn ®Ò; ph©n tÝch mÆt sai, mÆt ®óng, mÆt lîi, mÆt h¹i cña
nã; chØ ra nguyªn nh©n vµ bµy tá th¸i ®é, ý kiÕn cña ng­êi
viÕt.
- Yªu cÇu vÒ hình thøc: bµi viÕt ph¶i cã bè côc m¹ch l¹c,
luËn ®iÓm râ rµng, luËn cø x¸c thùc, phÐp lËp luËn phï
hîp, lêi văn chÝnh x¸c, sinh ®éng

• Nghị luận về một sự việc hiện tượng trong đời sống xã hội là
bàn về một sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội, đáng
khen, đáng chê hay có vấn đề đáng suy nghĩ.
Nêu rõ sự việc hiện tượng có vấn đề.
1. Về nội dung:
Phân tích mặt đúng, sai, mặt lợi, hại.
Chỉ ra nguyên nhân, bày tỏ thái độ của người viết.
2. Về hình thức:

Bố cục chặt chẽ
Luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, lập luận
phù hợp.
Lời văn chính xác, sinh động.

I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG:
3. Đề văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
– Có đề cung cấp sẵn sự việc, hiện tượng dưới dạng một truyện kể, một mẩu tin,…
để người làm bài sử dụng; có đề không cung cấp nội dung mà chỉ gọi tên sự việc,
hiện tượng, người viết cần trình bày, mô tả sự việc, hiện tượng đó.
– Mệnh lệnh trong đề văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống thường là:
nêu suy nghĩ, nêu nhận xét, nêu ý kiến,…
 
- Văn minh đô thị ngày nay.
- Lớp trẻ ngày nay.
- Thể hiện bản thân trong môi trường học đường. (TS 10 – 2010)
- Cách ứng xử tốt đẹp trong quan hệ bạn bè. (HK2 – 2010)
- Tình trạng ô nhiễm môi trường sống và trách nhiệm của người dân.
- Hiện tượng chảy máu chất xám.
- Tình trạng bạo hành, ngược đãi trẻ em.
- Câu nói của một số bạn trẻ ngày nay : “Trước hết là phải sống cho mình”.

- ĐỒNG CẢM và SẺ CHIA.
- Tình bạn, tình yêu tuổi học trò.
- Quan điểm của mình trước cuộc vận động : “Nói không với những tiêu cực trong thi cử
và bệnh thành tích trong giáo dục”.
- Lòng yêu nước.
- Tệ nạn nghiện ma túy.
- Nghiệm game online.
1. Trình bày suy nghĩ của em về việc sử dụng ngôn ngữ giao tiếp của học sinh hiện nay.
2. Hãy viết một bài văn nghị luận phát biểu ý kiến của em về hiện tượng sống thờ ơ, vô
cảm, thiếu trách nhiệm với người thân, gia đình và cộng đồng trong thế hệ trẻ hiện nay.
3. Điện thoại di động là một trong những phương tiện thông tin liên lạc hữu ích với con
người hiện nay. Thế nhưng một bộ phận học sinh lại sử dụng nó chưa đúng cách, với mục
đích chưa tốt. Trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên.
4. Trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng nhiều bạn trẻ hiện nay thích thể hiện bản thân ,
khẳng định cái tôi của mình bằng cách chụp ảnh “tự sướng” để tung lên mạng xã hội.

• 5. Hiện nay, nhiều bạn trẻ sử dụng quá nhiều hoặc lạm dụng Fecebook,
trong khi chính người sáng lập Mark, Zukerberg lại không bị hội chứng
nghiện Fecebook. Em hãy trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên.
• Em hãy trình bày về tình trạng nghiện Internet trong tuổi trẻ học đường
hiện nay.\
• 6. Trình bày suy nghĩ của em về hoạt động từ thiện ở một bộ phận người
trong xã hội hiện nay.
• 7. Ở trường, hay địa phương nơi em đang sống đang tổ chức ngày hiến
máu nhân đạo. Em có suy nghĩ gì.

1. Trình bày suy nghĩ của em về việc sử dụng ngôn ngữ giao tiếp của học sinh hiện
nay.
2. Hãy viết một bài văn nghị luận phát biểu ý kiến của em về hiện tượng sống thờ ơ,
vô cảm, thiếu trách nhiệm với người thân, gia đình và cộng đồng trong thế hệ trẻ hiện
nay.
3. Điện thoại di động là một trong những phương tiện thông tin liên lạc hữu ích với
con người hiện nay. Thế nhưng một bộ phận học sinh lại sử dụng nó chưa đúng cách,
với mục đích chưa tốt. Trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên.
4. Trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng nhiều bạn trẻ hiện nay thích thể hiện bản
thân , khẳng định cái tôi của mình bằng cách chụp ảnh “tự sướng” để tung lên mạng
xã hội.
5. Hiện nay, nhiều bạn trẻ sử dụng quá nhiều hoặc lạm dụng Fecebook, trong khi
chính người sáng lập Mark, Zukerberg lại không bị hội chứng nghiện Fecebook. Em
hãy trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên.
Em hãy trình bày về tình trạng nghiện Internet trong tuổi trẻ học đường hiện nay.\
6. Trình bày suy nghĩ của em về hoạt động từ thiện ở một bộ phận người trong xã hội
hiện nay.
7. Ở trường, hay địa phương nơi em đang sống đang tổ chức ngày hiến máu nhân đạo.
Em có suy nghĩ gì.

II. Những điểm cần lưu ý trong đề bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống
 
– Có sự việc, hiện tượng tốt, cần ca ngợi, biểu dương.
 
– Có sự việc, hiện tượng không tốt, cần lưu ý, phê phán, nhắc nhở.
 
– Có đề cung cấp sẵn sự việc, hiện tượng dưới dạng một câu chuyện, một mẩu tin để người làm
bài sử dụng.
 
– Có đề không cung cấp nội dung sẵn, mà chỉ gọi tên, người làm bài phải trình bày, mô tả sự
việc, hiện tượng đó.
 
– Mệnh lệnh trong đề thường là: nêu nhận xét, nêu ý kiến, nêu suy nghĩ của mình, bày tỏ thái
độ, trình bày suy nghĩ…
 

III.CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG.

1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
a. Tìm hiểu đề
- Thể loại: Nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống.
- Nội dung:
- Nêu suy nghĩ của người viết về hiện tượng ấy.

b. Tìm ý.

2. Lập dàn ý:
Cách xây dựng dàn ý
Mở bài:
– Trực tiếp hoặc gián tiếp nêu sự việc, hiện tượng cần nghị luận.
– Khái quát thái độ, quan điểm của người viết về sự việc, hiện tượng đó.
– Giới hạn nội dung và thao tác lập luận.

Thân bài:
– Luận điểm 1: Giải thích sơ lược về sự việc, hiện tượng đời sống được nêu trong đề bài; làm
rõ những hình ảnh, từ ngữ, khái niệm trong đề bài (nếu xét thấy là cần thiết).
– Luận điểm 2: Nêu các biểu hiện và ảnh hưởng của sự việc, hiện tượng đó; phân tích, chứng
minh, bình luận các biểu hiện của sự việc, hiện tượng; bày tỏ thái độ đồng tình, khẳng định,
ngợi ca hoặc phán đối, bác bỏ, phê phán những biểu hiện cụ thể của sự việc, hiện tượng. Chú ý
liên hệ với thực tế cuộc sống để đưa ra những dẫn chứng sắc bén, thuyết phục, từ đó làm nổi
bật tính cấp thiết phải giải quyết vấn đề.
– Luận điểm 3: Lí giải nguyên nhân dẫn đến sự việc, hiện tượng đó (nguyên nhân chủ quan,
nguyên nhân khách quan); lấy dẫn chứng minh hoạ (nên có số liệu, dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu,
thể hiện hành vi, thái độ cụ thể).
– Luận điểm 4: Nêu ý nghĩa, liên hệ thực tê để rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản
thân, cho mọi người. Đề xuất giải pháp để giải quyết sự việc, hiện tượng (cần xuất phát từ
nguyên nhân nảy sinh vấn đề đê đề xuất phương hướng giải quyết trước mắt và lâu dài; chú ý
chỉ rõ nhũng việc cần làm, cách thức thực hiện, cơ chế phối hợp giữa các lực lượng xã hội để
giải quyết vấn đé).

Kết bài:
Khái quát lại vấn đề nghị luận; rút ra lời khuyên, định hướng nhận thức và
hành động; bày tỏ thái độ của bản thân về sự việc, hiện tượng nêu trong đề
bài\

CẤU TRÚC BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI VỀ MỘT HIỆN
TƯỢNG ĐỜI SỐNG TIÊU CỰC.

Mở bài

Thân bài

Kết bài

Dẫn dắt – giới thiệu vấn Dẫn dắt từ hiện thực đời sống
đề
 
Nêu hiện tượng, sự việc
Ghi lại hiện tượng đặt ra trong đề bài( có thể
là một tình huống, một câu nói…
Giải thích hiện tượng.
- Nêu cách hiểu về hiện tượng
- Đánh giá hiện tượng ( Tiêu cực)
Bàn luận
- Biểu hiện ( Hiện trạng)
- Tác hại.
- Nguyên nhân.
- Giải pháp ngăn chặn hiện tượng
Bài học nhận thức và hành - Bài học nhận thức: Khẳng định hiện tượng
động
xấu, cần phê phán, bị loại trừ
- Bài học hành động, rút ra hành động cụ
thể cho bản thân.
Kết thúc vấn đề

Khẳng định ý nghĩa, tính thời sự của hiện
tượng đối với xã hội

CẤU TRÚC BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG
ĐỜI SỐNG TÍCH CỰC.
 

Mở bài Dẫn dắt – giới thiệu
vấn đề
Nêu hiện tượng, sự
việc
Thân bài Giải thích hiện tượng.
Bàn luận

Dẫn dắt từ hiện thực đời sống
 
Ghi lại hiện tượng đặt ra trong đề bài( có thể là
một tình huống, một câu nói…
- Nêu cách hiểu về hiện tượng
- Đánh giá hiện tượng ( tích cực)
- Biểu hiện
- Tác dụng,
- Ý nghĩa.
- Mở rộng, phản đề 

Bài học nhận thức và - Bài học nhận thức: Khẳng định tính nhân văn
hành động
của hiện tượng
- Bài học hành động, rút ra hành động cụ thể
cho bản thân.
Kết bài Kết thúc vấn đề

Khẳng định ý nghĩa, tính thời sự của hiện tượng

Đề 1: Nghị luận xã hội về hiện tượng nghiện game online hiện nay ở
giới trẻ (đặc biệt là học sinh hiện nay.)

A. Mở bài
Dẫn dắt vấn đề: Sự phát triển của khoa học kĩ
thuật và công nghệ thông tin.

Nêu vấn đề: Hiện tượng giới trẻ nghiện game
online trở thành một vấn nạn của xã hội.


B. Thân bài

1. Giải thích khái niệm
Game online thực ra là một trò chơi giải trí lành mạnh giúp cho đầu óc
thư giãn và thoải mái sau những căng thẳng. Nhưng hiện nay, game
online đối với một số bạn trẻ đã không còn giữ được sự trong sáng đó
nữa. Vấn đề nghiện game online đang khiến cho phụ huynh và rất nhiều
người khác nhức nhối vì chưa giải quyết triệt để.

2. Thực trạng vấn đề (game online?)
Game online là những trò chơi qua mạng internet, với nhiều loại hình khác nhau, thoải mái
cho bạn trẻ lựa chọn.


Nếu chỉ chơi để giải trí thì nó không ảnh hưởng đến học hành nhưng nếu như nghiện, mê mẩn
quá thì sẽ dẫn đến nhiều điều tai hại.


Nghiện game online chính là sa vào trò chơi đó mà không thể thoát ra được, chìm đắm trong
thế giới game, sao nhãng việc học tập cũng như khiến cho tinh thần không còn minh mẫn nữa.


Hiện nay tình trạng nghiện game online đang diễn ra rất nhiều, đặc biệt ở học sinh, sinh viên.
Vì đây là lứa tuổi dễ bị sa vào những trò chơi vô bổ, chưa phải lo nghĩ nhiều đến tương lai,
hoặc bị bạn bè dụ dỗ, lôi kéo cùng chơi.


Game online nếu chơi không khoa học sẽ bị nghiện, chất nghiện nằm ở trong những trò chơi.
Tạo cho người chơi game onlie cảm giác sống ảo. Dẫn chứng và phân tích


Những quán game đang ngày càng mọc lên nhảm nhảm, ngoài phố, trong ngõ, đâu đâu cũng
thấy game. Đây là một trong những điểm hút học sinh, sinh viên. Bản thân các em không kiềm
chế được sự tò mò, kích thích của trò chơi mà sa vào.


3. Nguyên nhân dẫn đến nghiện game online?
Về phía gia đình
Cha mẹ không chăm lo quan tâm đến đời sống tinh thần của con cái, nên con cái sẽ tìm đến một
thế giới khác để giải tỏa tâm lý.


Nhiều bạn trẻ rời nhà lên thành phố học đại học. Sống trong môi trường mới, cha mẹ không
quản được, bạn bè lôi kéo nên ngày đêm chìm ngập trong thế giới đó.
Về phía nhà trường, xã hội


Chưa tuyên truyền giáo dục cho học sinh hiểu rõ những công dụng tác hại của game online.



Chưa tạo được nhiều sân chơi bổ ích, lành mạnh.
          Về phía bản thân người chơi


Bản thân mỗi người nếu không có bản lĩnh và sự kiềm chế thì chắc chắn sẽ bị thế giới ảo này
cuốn trôi vào vòng xoáy.


Chưa có nhận thức đúng đắn về game.



Khi nghiện game dẫn đến công việc đình trệ, học tập sa sút,…



Dẫn chứng: một số bạn trẻ ngày nay đắm chìm vào game sex. Từ đó bản thân khát khao sa đọa
vào ước muốn được thỏa mãn đời sống tình dục, thậm chí “quan hệ bầy đàn” theo game. Ngoài
ra còn có hiện tượng học sinh tự tử theo game…


4. Hậu quả
Học tập sa sút nghiêm trọng, bỏ bê việc học, dành thời gian để chơi game quá nhiều còn dẫn đến
đầu óc không còn được tỉnh táo. Người nghiện game trở nên chây lười, kém linh hoạt, sống ảo,
cảm giác lơ mơ…


Người chơi game online có thể có một số hoặc tất cả các triệu chứng của nghiện ma túy.



Một số còn phạm pháp, gây ra những hậu quả sai lầm đáng tiếc cho gia đình và xã hội (dẫn
chứng). Đạo đức xã hội bị xuống cấp.
5. Giải pháp


Thực ra rất khó để đưa họ ra khỏi thế giới đó, nhưng có thể ngăn ngừa, hạn chế được thói hư
này. Động viên, khuyến khích các bạn tham gia những câu lạc bộ tình nguyện để làm phong phú
thêm đời sống tinh thần. Đó cũng là một biện pháp bổ ích và thú vị.


Cai nghiện game cũng giống như cai nghiện ma túy. Cần phải làm các bước sau:





Tạo không khí sinh hoạt bổ ích, lành mạnh để chuyển hóa và thay thế việc chơi game.



Được sự quan tâm chăm sóc, động viên của gia đình, nhà trường, xã hội.

C. Kết bài

 Khẳng định lại vấn đề: game online trò chơi ảo, gây tác hại thật.

Nhận định chung hướng: Hạn chế việc nghiện game thì các bạn trẻ
đã tự tạo cho mình một sân chơi lành mạnh để học và chơi hiệu quả, an
toàn nhất để rộng đường hướng tới tương lai.


Dẫn chứng 1:
 
T.H.N, sinh năm 1996, học sinh lớp 7 tại huyện Trảng Bom được chẩn đoán là nghiện
internet - game online. N bắt đầu chơi game online từ năm lớp 6. Tuy nhiên, khoảng tháng
9 năm 2007, khi tham gia trò chơi trực tuyến N có hiện tượng bỏ học và bắt đầu nói dối
cha mẹ về chuyện tiền bạc. Sự việc trở nên trầm trọng lúc mẹ N phát hiện con mình giấu
tiền ở một khu vực trong phòng và N bỏ nhà ra đi. Khi làm việc với nhà trị liệu, N nói
rằng “bang hội'' của mình đã ăn trộm và đi xin để có tiền sống trong một tuần…

Dẫn chứng 7:
 
Mới đây nhất, Bệnh viện Quân y 103 tiếp nhận trường hợp nam sinh 16 tuổi ở Hà Nội
nhưng đã nghiện game online 5 – 6 năm nay. Khi vào viện, nam sinh này có thể trạng
gầy yếu, suy kiệt do mải chơi game, thường xuyên bỏ ăn, 1 – 2 ngày mới ăn một bữa.
Khi kiểm tra, quan sát, bác sĩ nhận thấy nam sinh này có tính cách như trẻ con 6 – 7 tuổi,
không biết lo lắng, suy nghĩ, mọi giao tiếp chỉ như một đứa trẻ.

3. Viết bài:
4. Đọc lại bài viết và sửa lỗi:

Đề 2: Suy nghĩ về lời “ Cảm ơn” và “ Xin lỗi” trong cuộc
sống
A.Mở bài
- Cuộc sống trong xã hội hiện đại, con người luôn quay
cuồng trong công việc cá nhân, ít quan tâm đến người khác
- Trong xã hội ấy dường như lời cảm ơn, xin lỗi trở nên xa
xỉ, thậm chí có người cho rằng đó là những thủ tục màu mè,
khách sáo, rườm rà không cần thiết.

B. Thân bài:
1. Giải thích
- Lời cảm ơn là hành động được thực hiện bằng lời nói
nhằm bày tỏ thái độ biết ơn, cảm kích của mình trước sự
giúp đỡ của một ai đó.
- Xin lỗi là hành động dùng lời nói để tự nhận khuyết điểm
về mình, mong muốn được đền bù sự thương tổn, thiệt hại
hay được tha thứ khi ta gây ra những tổn thương cho người
khác về tinh thần hay vật chất.

2. Biểu hiện:
* Lời cảm ơn: Cất lên lúc ta nhận ra được sự chia sẻ giúp đỡ
của người khác. Đó là lúc bố- mẹ; thầy – cô….thậm chí là một
người không quen biết….
* Lời xin lỗi. Người biết xin lỗi luôn mở lời nhận lỗi ngay khi
gây ra một hành động gây tổn thương, thiệt hại cho người khác:
con – bố mẹ; học trò- thầy cô; bản thân- những người khác ta gặp
trong đời.
- Người biết nói lời xin lỗi không nói xuông mà luôn tìm cách
khắc phục hậu quả mình gây ra, không tái phạm lần thứ hai.
- Người biết xin lỗi luôn sống chuẩn mức, biết tôn trọng người
khác.

3.Ý nghĩa.
* Đó là điều tất yếu trong cuộc sống.
- Cuộc sống của mỗi người đều gắn với cộng đồng xã hội
- Không ai nói trước được trong đời mình sẽ không phải nhận sự giúp đỡ của
người khác hay không mắc sai lầm.
Biết cảm ơn người đã giúp mình, xin lỗi người bị mình làm tổn thương là
phép lịch sự tối thiểu trong giao tiếp, ứng xử.
* Đó là thức đo đạo đức, nhân cách của mỗi con người, làm đẹp thêm tính
cách và tâm hồn của mỗi người.
* Giúp ta sống điềm tĩnh, chuẩn mực hơn để có những hành động đúng đắn
- Được mọi người yêu quí, cơ hội thành công sẽ mở ra trước mắt.
* Làm đẹp thêm các mối quan hệ xã hội, xã hội thêm văn minh phát triển.
- DC 1Lowif xin lỗi của một quan chức chính phủ
- DC 2: Lời cảm ơn…

4. Bài học:
* Nhận thức: Luôn hiểu những lời cảm ơn, xin lỗi coa sức mạnh lớn lao
- Là lời hay, ý đẹp giúp ta hoàn thiện bản thân.
* Hành động:
- Cá nhân: Cần rèn thói quen biết cảm ơn, xin lỗi người khác.
- Cảm ơn, xin lỗi phải xuất phát từ trái tim chân thành chứ không phải là lời nói
đầu môi chót lưỡi
- Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ không lạm dụng để trở thành màu mè, khách sáo
- cần phân biệt giữa mang ơn và mắc nợ để có cách ứng xử đúng đắn. Mang ơn
là ghi nhận công ơn của người khác mà không tính toán. Mắc nợ là luôn tính
toán thiệt hơn để trả ơn cho người giúp đỡ mình.

C. Kết bài:
- Khằng định vấn đề- Liên hệ bản thân: Là học sinh….
 

LƯU Ý
1.

Muốn có nội dung nghị luận sắc sảo, đủ sức thuyết phục thì người làm
bài nghị luận phải quan sát những sự việc, hiện tượng đã và đang xảy ra
xung quanh.
- Phải xuất phát từ những quan điểm đúng đắn, minh bạch, có trách
nhiệm với xã hội, biết quan tâm tới lợi ích của cộng đồng, quan tâm tới
việc tu dưỡng đạo đức, phẩm chất cho bản thân và mọi người.
- Có thái độ đúng đắn để nhận xét, đánh giá về sự việc, hiện tượng một
cách khách quan, khoa học, luôn đứng về phía lẽ phải để suy xét vấn đề.
- Tránh thái độ đánh giá thiếu trung thực, thiếu khách quan và không công
bằng.
2. Trong quá trình nghị luận người viết phải đưa ra nhiều hiện tượng khác
nhau thậm chí là trái chiều nhau, phân tích để chỉ ra hiện tượng nào
đúng, hiện tượng nào sai và từ đó định hướng nhận thức và hành động.
- Mặt khác, cùng một sự việc hiện tượng cũng cần soi xét ở nhiều góc độ,
đặt trong nhiều tình huống khác nhau để nội dung nghị luận xác đáng,
sâu sắc, thuyết phục.

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC EM HỌC SINH ĐÃ
THAM GIA TiẾT HỌC