Tại sao cần bổ sung nước trong quá
trình luyện tập thể dục, thể thao?
Trong quá trình luyện tập thể dục, thể
thao, cơ thể tăng cường tiết mồ hôi để
tỏa nhiệt (lượng nước đào thải ra nhiều
hơn bình thường). Mà nước lại có vai trò
vô cùng quan trọng đối với hoạt động
sống của cơ thể. Do đó, để đảm bảo các
hoạt động sống của cơ thể được diễn ra
bình thường, cần bổ sung nước trong quá
trình luyện tập thể dục, thể thao để đảm
bảo cơ chế cân bằng giữa lượng nước lấy
vào với lượng nước cơ thể sử dụng và
đào thải ra ngoài.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1: Quan sát hình 33.1 và nêu các thành phần của môi trường trong cơ
thể.
Câu 2: Quan sát bảng 33.1 và cho biết trường hợp nào có chỉ số môi
trường trong mất cân bằng?
Câu 3: Từ kết quả thí nghiệm thể hiện ở hình 33.2, cho biết ảnh hưởng của
các thành phần môi trường trong đến hoạt động của tế bào, vai trò của
môi trường trong cơ thể.
Câu 4: Dựa vào bảng 33.2, em hãy nhận xét về các chỉ số xét nghiệm máu
của một người phụ nữ 28 tuổi. Theo em, người này cần chú ý gì trong
khẩu phần ăn?

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
Câu 1: Quan sát hình 33.1 và nêu các
thành phần của môi trường trong cơ thể.
Các thành phần của môi trường trong cơ
thể gồm: máu, dịch mô (dịch giữa các tế
bào) và dịch bạch huyết.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
• Câu 2: Quan sát bảng 33.1 và cho biết
trường hợp nào có chỉ số môi trường
trong mất cân bằng?
- Trường hợp 1 có chỉ số môi trường
trong mất cân bằng.
- Giải thích: Thân nhiệt có ngưỡng giá
trị ở người trưởng thành bình thường là
36 – 37,5 oC. Trong khi, người ở
trường hợp 1 có giá trị đo được là
39,5oC, cao hơn nhiều so với ngưỡng
bình thường. Điều này báo hiệu sự mất
cân bằng môi trường trong cơ thể về
điều kiện nhiệt độ.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
Câu 3: Từ kết quả thí nghiệm thể
hiện ở hình 33.2, cho biết ảnh
hưởng của các thành phần môi
trường trong đến hoạt động của tế
bào, vai trò của môi trường trong cơ
thể.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
Câu 3
- Ảnh hưởng của thành phần môi trường đến
hoạt động của tế bào: Nếu thành phần của môi
trường trong được duy trì ổn định sẽ đảm bảo
cho tế bào hoạt động bình thường. Ngược lại,
khi môi trường trong bị mất cân bằng sẽ gây
nên sự rối loạn trong hoạt động của các tế bào,
thậm chí gây chết tế bào.
- Vai trò của môi trường trong cơ thể: Môi
trường trong có vai trò giúp cho tế bào thường
xuyên liên hệ với môi trường ngoài trong quá
trình trao đổi chất, qua đó, giúp tế bào và cơ
thể hoạt động bình thường.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
Bệnh gút (tên tiếng Anh là
gout) là một dạng viêm
khớp gây sưng đau, nóng đỏ
tại các khớp, thường khởi
phát ở ngón chân cái hoặc
chi dưới.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
Câu 4: Dựa vào bảng
33.2, em hãy nhận xét
về các chỉ số xét
nghiệm máu của một
người phụ nữ 28 tuổi.
Theo em, người này cần
chú ý gì trong khẩu
phần ăn?

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
-Câu 4:
Nhận xét chỉ số xét nghiệm máu của người phụ nữ trên:
+ Về chỉ số glucose trong máu: Chỉ số glucose trong máu của người
này là 7,4 mmol/L, cao hơn nhiều so với mức bình thường → Người
này có nguy cơ cao là đã mắc bệnh tiểu đường.
+ Về chỉ số uric acid trong máu: Chỉ số uric acid trong máu của người
này là 5,6 mg/dl, vẫn nằm trong ngưỡng bình thường.
- Vì người này có nguy cơ cao là đã mắc bệnh tiểu đường → Khẩu
phần ăn của người này cần chú ý phải cung cấp cho cơ thể một lượng
đường ổn định và hài hòa. Cụ thể: điều chỉnh chế độ ăn ít tinh bột, hạn
chế các loại thực phẩm có lượng đường cao như hoa quả sấy, kem tươi,
sirô, các loại nước uống có gas,…; hạn chế dầu mỡ; bổ sung các loại
thực phẩm giàu chất xơ;… đồng thời, nên chia khẩu phần ăn thành
nhiều bữa trong ngày để tránh tình trạng đường huyết tăng đột ngột.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
-Máu, dịch mô, dịch bạch huyết tạo thành môi trường trong cơ thể.
-Tính chất lí, hóa của môi trường trong được duy trì ổn định, đảm bảo
cho tế bào hoạt động bình thường, từ đó đảm bảo hoạt động bình
thường của các cơ quan, hệ cơ quan và cơ thể.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
1. Chức năng hệ bài tiết
Câu 1: Dựa vào bảng 33.3, nêu vai trò của da, gan,
phổi và thận trong bài tiết.
Cơ quan Vai trò trong bài tiết
Da
Đào thải các chất dư thừa, chất thải thông qua việc tiết mồ
hôi.
Gan
Chuyển hóa các chất dư thừa và độc hại trong cơ thể.
Phổi
Đào thải khí carbon dioxide, hơi nước.
Thận
Lọc máu để đào thải các chất dư thừa, chất thải thông qua
nước tiểu.

Bài tiết là gì?
CÁC CHẤT CẦN THIẾT CHO TẾ BÀO

TRAO ĐỔI CHẤT CỦA TẾ BÀO
CHẤT CẶN BÃ & DƯ THỪA

CO2

CÁC CHẤT THẢI KHÁC
HÒA TAN TRONG MÁU

PHỔI

THẬN

HÔ HẤP

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT

DA
THOÁT MỒ HÔI

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
1. Chức năng hệ bài tiết
Bài tiết là quá trình lọc và thải các chất dư thừa, chất độc hại sinh
ra do quá trình trao đổi chất cả cơ thể => Đảm bảo ổn định môi
trường trong cơ thể

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
2. Cấu tạo của bài tiết

II. HỆ BÀI TIẾT
2. Cấu tạo của bài tiết
nước tiểu
- Hệ bài tiết gồm: Thận,
ống dẫn nước tiểu, bóng
đái, ống đái.

Thận 2
Phải

Th1ận trái

Ống dẫ3n nước tiểu
Bóng đái
4
( Bàng quang)
5Ống đái

Sơ đồ hệ bài tiết nước tiểu
Chúquan
thích
vào
sơ
cấu
tạo
hệ bài
Cơ
Hãy
Hệ
bài
mô
tiết
tả
nào
vị
nước
quan
trí đồ
tiểu
vàtrọng
hình
gồm
nhất
dạng
những
của
tiếtbài
nước
tiểu?
hệ
của
cơ
quan
thận?
tiếtnào?
nước tiểu? Vì sao?

Hãy xác định vị trí của 2 quả thận?

Mô tả hình dạng của 2 quả thận?

II. HỆ BÀI TIẾT
2. Cấu tạo của bài tiết

- Hệ bài tiết gồm: Thận,
ống dẫn nước tiểu, bóng
đái, ống đái.

- Quá trình hình
thành nước tiểu diễn
ra ở các nephron
(đơn vị chức năng
của thận). Một nephron
gồm cầu thận, ống lượn
Quá trình hình thành nước tiểu xảy ra ở đâu
gần, quai Henle, ống lượn
xa và ống góp.

Người bệnh có các biểu
hiện khó chịu trên hệ
niệu khi đi tiểu như tiểu
lắt nhắt, tiểu gắt buốt,
muốn đi tiểu nhiều lần
hay cảm giác vẫn còn
nước tiểu trong bàng
quang dù mới đi tiểu
xong. Bệnh nhân tiểu
đục, tiểu mủ, nước tiểu
lẫn máu hay nặng mùi.
Ngaoài ra, người bệnh
cũng có thể đi khám do
cảm giác đau hạ vị khi
viêm bàng quang hay
đau vùng hông lưng khi
viêm đường tiết niệu tại
thận. Nếu thận có sỏi
gây ứ nước, nhiễm
trùng hay áp-xe thận,

Nhiễm trùng niệu trên (bao gồm viêm bể thận - thận cấp, viêm
thận - bể thận mạn tính, viêm thận ngược chiều, áp xe thận, thận
hư mủ) và nhiễm trùng niệu dưới (bao gồm viêm bàng quang,
viêm niệu đạo, viêm tinh hoàn, viêm tiền liệt tuyến).

Do thận là cơ quan
tiếp xúc trực tiếp với
máu. Hằng ngày,
thận phải tiếp nhận
một lượng máu rất
lớn đến để lọc và
hình thành nước
tiểu. Do đó, khi vi
trùng xâm nhập vào
hệ niệu thì cũng rất
dễ dàng vào máu lan
ra toàn thân. Lúc
này, người bệnh có
biểu hiện sốt cao, rét
run từng cơn, môi
khô, lưỡi dơ, vẻ mặt
hốc hác. Dấu hiệu

Nhiễm trùng niệu trên (bao gồm viêm bể thận - thận cấp, viêm
thận - bể thận mạn tính, viêm thận ngược chiều, áp xe thận, thận
hư mủ) và nhiễm trùng niệu dưới (bao gồm viêm bàng quang,
viêm niệu đạo, viêm tinh hoàn, viêm tiền liệt tuyến).

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.

Viêm thận

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.

Trong thành phần nước tiểu có những muối vô cơ và hữu cơ như muối
canxi, muối phôtphat, muối urat,…dễ bị kết tinh khi nồng độ của chúng
quá cao và gặp pH thích hợp hoặc gặp những điều kiện đặc biệt khác.
Các tinh thể của chúng có thể làm ngưng trệ quá trình bài tiết nước tiểu
và thậm chí gây đau đớn dữ dội, ảnh hưởng tới sức khoẻ và mọi hoạt
động khác.

Ảnh chụp X quang cho thấy
một viên sỏi ở bể thận trái

Viên sỏi dài 8mm được tạo
bởi các tinh thể canxiphotphat

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
Tên bệnh

Nguyên nhân

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
Tên bệnh

Nguyên nhân
Do vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng, chủ yếu là các vi khuẩn
Viêm thận
gram âm.
Viêm đường tiết Do vi khuẩn xâm nhập vào đường tiết niệu thông qua niệu đạo
niệu
và phát triển lan tới bàng quang.
Do lượng nước tiểu quá ít; do nông độ các chất khoáng bên trong
Sỏi thận, sỏi
nước tiểu tăng cao hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc có
đường tiết niệu
thể gây lắng đọng, kết tủa muối calcium trong thận.
Do giảm lượng máu đến thận; do bất thường trong vấn đề đào
thải nước tiểu như không đào thải được nước tiểu do bệnh ung
Suy thận
thư đại tràng, ung thư tuyến tiền liệt,…; hoặc do các nguyên
nhân khác như nhiễm trùng, nhiễm độc kim loại nặng,…

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
- Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu: viêm thận, viêm đường tiết
niệu, viêm cầu thận, sỏi thận....

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
Vì sao nhịn tiểu lại là thói quen
gây hại cho hệ bài tiết?

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
- Nhịn tiểu làm bàng quang bị giãn ra, các cơ vòng bên
ngoài cũng bị kéo căng dẫn đến khả năng giữ nước tiểu của
bàng quang bị hạn chế, mất khả năng kiểm soát các cơ vòng
ngoài bàng quang khiến nước tiểu rò rỉ.
- Nhịn tiểu có thể gây bí tiểu, thậm chí, trong tình huống
nghiêm trọng khi nước tiểu ứ đọng ở bàng quang có thể
chảy ngược vào thận.
→ Nhịn tiểu dẫn đến những hệ quả là khởi nguồn cho một
chuỗi các bệnh lí tại thận và ngoài thận như nhiễm khuẩn
đường tiết niệu, viêm bàng quang kẽ, sỏi thận, suy thận,…

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT

3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
Để phòng tránh các bệnh về hệ bài tiết ta phải làm gì?

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT

3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
Để phòng tránh các bệnh về hệ bài tiết ta phải làm gì?

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT

3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
Để phòng tránh các bệnh về hệ bài tiết ta phải làm gì?

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
• Giải thích tại sao không nên ăn quá
nhiều muối, đường?
Ăn quá nhiều muối, đường sẽ làm mất cân bằng
thành phần chất tan của môi trường trong cơ thể,
khiến các cơ quan bài tiết (gan, thận) phải tăng
cường hoạt động để đưa thành phần chất tan của
môi trường trong cơ thể về trạng thái cân bằng. Nếu
tình trạng này diễn ra thường xuyên sẽ khiến các cơ
quan bài tiết tương ứng quá tải. Kết quả là các cơ
quan bài tiết này bị suy yếu, không đủ khả năng duy
trì cân bằng môi trường trong cơ thể, từ đó, dẫn đến
nhiều bệnh lí nguy hiểm cho cơ thể như tăng huyết
áp, đái tháo đường, các bệnh tim mạch hay các
bệnh về thận,….

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
3. Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu.
- Một số bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu: viêm thận, viêm đường tiết
niệu, viêm cầu thận, sỏi thận....
- Để phòng tránh bệnh về hệ bài tiết, cần thực hiện chế độ dinh dưỡng, sống
lành mạnh, tránh tiếp xúc với mầm bệnh.

THÀNH TỰU CỦA Y HỌC HIỆN ĐẠI

CHẠY THẬN NHÂN TẠO

GHÉP THẬN

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
4. Một số thành tựu trong chữa bệnh liên quan đến thận
Quan sát hình 33.5 và cho biết đường di chuyển
của máu trong máy chạy thận nhân tạo. Theo
em, bộ phận nào của thận nhân tạo thực hiện
chức năng của thận trong cơ thể?
- Đường di chuyển của máu trong máy chạy
thận nhân tạo: Máu chưa lọc từ động mạch của
cơ thể → Máy bơm máu → Máy lọc máu →
Máy điều chỉnh áp lực → Máu đã được lọc
được đưa trở lại tĩnh mạch của cơ thể.
- Bộ phận của thận nhân tạo thực hiện
chức năng của thận trong cơ thể là máy lọc
máu.

BÀI 33: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ VÀ HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
II. HỆ BÀI TIẾT
4. Một số thành tựu trong chữa bệnh liên quan đến thận
Khi cả hai quả thận không đáp ứng được chức năng lọc máu
thì cần biện pháp điều trị thay thế thận như chạy thận nhân
tạo hoặc ghép thận.

Sản
thải
chủ
yếukhoáng
của cơ thể
do thận
đảmkhác
nhiệm?
Sự phẩm
kết tinh
của
muối
và một
số chất
ở
Sản
phẩm
thải
chủtiểu
yếucócủa
cơ
thểđến
do bệnh
da đảm
nhiệm?
đường
dẫn
nước
thể
dẫn
gì?
Hoạt động thải chất cặn bã, chất độc hại ra khỏi cơ thể?
1

B À
2

3

S Ỏ

I

I

T

I

Ế

T

M Ồ H Ô

I

2

T H Ậ N
4

1

3

N Ư Ớ C T

I

Ể U

4

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài, làm BT trong sách BT.
- Thực hiện dự án điều tra số người bị bệnh liên quan đến hệ
bài tiết nước tiểu ở địa phương em theo các bước điều tra ở
bài 28, trang 135.